Канад Европын Холбооны анхны холбоот гишүүн болох боломж нээгдэв

Европын Комисс Францын зүүн хэсгийн Страсбург хотод болсон Европын Холбооны жилийн илтгэлийн үеэр Канадтай харилцаагаа гүнзгийрүүлэх дохио өглөө. Тус илтгэл дээр Европын Комиссын Ерөнхийлөгч Урсула фон дер Ляйен Канад 27 улсын блокийн “анхны холбоот гишүүн” болж магадгүй талаар дурдсан нь анхаарал татав. Энэ нь бүрэн гишүүнчлэлийн асуудал биш гэдгийг зэрэгцүүлэн сануулсан тайлбарууд Канадын Европ дахь байр суурийг өөр түвшинд авчрах боломжийн тухай яриаг өрнүүлэв. Геополитикийн хувьд олон талын холбоос хайж буй цаг үед ийм мессеж гарсан нь санамсаргүй биш.

Фон дер Ляйен Канадтай хамтын ажиллагаагаа “хамгийн өндөр түвшинд хүргэхийг хүсэж байна” гэж илэрхийлсэн. Тэрээр илтгэлд оролцсон Марк Карнид хандан “Хайрт Марк, түншлэлээ яаралтай шинэчлэн төсөөлөх хэрэгтэй, Канад Европын Холбооны анхны холбоот гишүүн болох үүдийг нээхэд хамтарч ажилламаар байна” гэж хэлжээ. Европын Комиссын тэргүүний амнаас “холбоот гишүүн” гэх тодотгол гарсан нь зөвхөн эдийн засаг бус аюулгүй байдлыг хамарсан шинэ хэлбэрийн түншлэлийг ч давхар илтгэж байна. Европын Комисс энэ удаад Канадтай харилцаагаа “шинэ шатанд” гаргах байр сууриа тодруулан хэлсэн нь улс төрийн дохио болж уншигдав.

Нөгөө талд Марк Карни Европтой бүрэн гишүүнчлэл бус, “онцгой аюулгүй байдал, эдийн засгийн холбоо” эрэлхийлж буйгаа өмнө нь хэлж байв. Түүний энэ байр суурь Европын талын ашигласан “анхны холбоот гишүүн” гэсэн ойлголттой эвлэж байгаа нь анзаарагдана. Өөрөөр хэлбэл, Канад нь Европын Холбооны институцийн бүрэн эрх, дүрмүүдэд бүхэлд нь шилжин орохгүй ч стратегийн хамтын ажиллагааг байгууллагажилтын түвшинд ахиулахыг сонирхож буй зураглал энд харагдаж байна. Энэ яриа Европын Парламентын индэр дээр гарч ирсэн нь ч улс төрийн жин нэмэв.

Энэхүү санал, мессежийн ард өрнөж буй нөхцөл байдлыг АНУ-тай үүсээд буй худалдааны маргаанаас салгаж ойлгох аргагүй. Канад АНУ-тай ширүүн худалдааны дайнд орж, Ерөнхийлөгч Дональд Трампын татварт доллар тутамд доллароор тэнцүүлэн хариулах амлалт өгсөн гэж мэдээлэгдсэн. Ийм үед Европын холбоотой илүү бат бөх, тогтвортой суваг нээх оролдлого Канадын хувьд зөвхөн худалдааны эрсдэлийг тараах алхам биш, мөн аюулгүй байдал, улс төрийн түшицээ олон талт болгох гарц болж хувирч магадгүй. Европын тал ч мөн адил Атлантын хоёр эргийн түншлэлүүдээ дахин зураглах хэрэгцээтэй тулгарч буй дохио эндээс уншигдана.

Хэрэв “онцгой аюулгүй байдал, эдийн засгийн холбоо” бодит хэлбэрт орж, Канад “анхны холбоот гишүүн” гэх статуст ойртвол Оттава Европ дахь эдийн засгийн боломж, нийлүүлэлтийн сүлжээ, стратегийн түшицээ илүү өргөтгөх хүлээлт үүснэ. Нөгөө талаас энэ нь Европын Холбооны гадаад түншлэлийн архитектурт шинэ ангилал бий болгох, цаашлаад бусад түншүүдтэй харилцах жишигт нөлөөлөх тохиолдол ч байж мэднэ. Одоогоор хэлэлцээний нарийн агуулга, хүрээ тодорхой болоогүй ч Страсбургийн индрээс гарсан үгс Европ–Канадын харилцаанд хөдөлгөөн эхэлснийг харууллаа. Цаашдын алхмууд бодит механизм болж чадвал, Канадын хувьд АНУ-тай маргаан хурц үед Европ дахь “аюулгүй, эдийн засгийн” түшицээ тэлэх боломж нээгдэх юм.