Монгол-Финландын харилцаанд боловсрол, соёлын хамтын ажиллагаа түлхүү яригдав

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Бүгд Найрамдах Финланд Улсын Ерөнхийлөгч Александер Стуббын урилгаар энэ сарын 22-24-ний өдрүүдэд тус улсад төрийн айлчлал хийж байна. Айлчлалын хүрээнд Засгийн газар хоорондын болон эдийн засгийн хамтын ажиллагааны асуудлаас гадна боловсрол, соёлын харилцааг өргөжүүлэх чиглэлд түлхүү анхаарч байна. Монгол, Финландын харилцааны түүхийг зөвхөн дипломат харилцаа тогтоосон үеэс тооцох нь өрөөсгөл гэж олон улсын харилцаа судлаач Г.Тод тайлбарлав. Түүний хэлснээр хоёр орны хамтын ажиллагааны эхлэл 1910-аад оноос тавигдсан байна.

Финландын эрдэмтэд 1910 онд Монголд очиж, гэрэл зураг авч байсан нь хоёр орны харилцааны түүхэн суурийг харуулах баримтын нэг гэж судлаач үзэж байна. Мөн Монголын тусгаар тогтнолыг олон улсад таниулах үйл хэрэгт финландчууд дэмжлэг үзүүлж байсан талаар Г.Тод тайлбарлав. Энэ нь дипломат харилцаа албан ёсоор тогтохоос өмнө хоёр ард түмний хооронд сонирхол, харилцааны тодорхой суурь бүрэлдсэн байсныг харуулж байна. Иймээс өнөөгийн хамтын ажиллагааг зөвхөн төр хоорондын харилцааны хүрээнд авч үзэхээс илүү өргөн түүхэн агуулгаар нь үнэлэх шаардлагатай гэж тэрбээр хэллээ.

Монгол Улс Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын 101 дэх гишүүнээр элссэний дараа Финланд улс 1963 онд Монголтой дипломат харилцаа тогтоосон Нордикийн анхны улс болжээ. Энэ түүхэн суурь нь өнөөдөр боловсрол, соёлын салбарын хамтын ажиллагааг өргөжүүлэхэд ашиглаж болох боломжуудын нэг болж байна. Тухайлбал, монгол судлалыг шинэ түвшинд хүргэх, Европын залууст Монголын түүх, соёл, үнэт зүйлийн талаар илүү өргөн ойлголт өгөх асуудал айлчлалын онцлох чиглэл болжээ. Соёлын харилцааг залуусын ойлголцол, мэдлэгийг нэмэгдүүлэх замаар хөгжүүлэх нь хоёр улсын урт хугацааны харилцаанд ач холбогдолтой гэж судлаачийн тайлбараас үзэж байна.

Боловсролын салбарт хамтран ажиллах сонирхлоо Финланд улс хэд хэдэн удаа илэрхийлж ирсэн байна. Гэхдээ энэ удаагийн айлчлалын үр дүн бодитоор харагдахад тодорхой хугацаа шаардлагатай гэж Г.Тод үзжээ. Тэрбээр боловсрол, соёлын хамтын ажиллагаа, монгол судлалын хөгжлийг айлчлалаар яригдаж буй гол чиглэлүүдийн нэг хэмээн тодотгосон байна. Үүний зэрэгцээ хоёр тал уур амьсгалын өөрчлөлтөөс үүдэн тулгарч буй асуудлуудыг хамтран судлах боломжийг авч үзэж байна.

Энэ хүрээнд Финландын сами үндэстэн болон Монголын цаатан иргэдэд уур амьсгалын өөрчлөлтөөс үүдсэн ижил төстэй асуудлыг хамтран шийдвэрлэх боломжийг судалж байгаа ажээ. Уугуул иргэдийн амьдрал, соёлд нөлөөлж буй нийтлэг асуудлыг харьцуулан авч үзэх нь хамтын ажиллагааны өөр нэг чиглэл болж байна. Ийнхүү айлчлалын үеэр түүхэн харилцаа, дипломат холбоо, боловсрол, соёл болон уугуул иргэдийн асуудлыг зэрэгцүүлэн хэлэлцэж байна. Харин эдгээр санаачилга цаашид бодит үр дүн, тогтвортой хамтын ажиллагаа болон хэрэгжих эсэх нь дараагийн хугацаанд тодорхой болох юм.