Шинэхэн онгоцуудыг яагаад сэлбэг болгон задалж байна вэ

2022 оны долоодугаар сард үйлдвэрлэгдсэн Airbus A320neo онгоц дөрвөн жил хүрэхгүй хугацааны дараа сэлбэг болгон задарчээ. Тус онгоцыг Spirit Airlines компанид зориулсан будгийн хамт ийнхүү салгасан байна. Шинэхэн онгоц ашиглалтаас гарч, эд анги болон хоёрдогч зах зээлд шилжсэн нь агаарын тээврийн салбарт гарч буй өөрчлөлтийн нэг илрэл болж байна. Урьд нь олон жил нисэхээр тооцогддог байсан онгоцууд төлөвлөснөөсөө хавьгүй эрт ийнхүү ашиглалтын төгсгөлд хүрч байна.

IBA Group компанийн мэдээллээр 2025 оны зургаадугаар сараас өнгөрсөн наймдугаар сар хүртэл 21 шинэ үеийн онгоц сэлбэгт задарчээ. Эдгээрийн дундаж нас 6.4 жил байсан нь нарийн их биетэй онгоцны дундаж тэтгэвэрт гарах нас болох 21.7 жилээс эрс бага үзүүлэлт юм. Энэ зөрүү нь онгоцны насжилтаас илүүтэй хөдөлгүүрийн засварын саатал, эрэлтийн өөрчлөлт зэрэг хүчин зүйл ашиглалтын шийдвэрт нөлөөлж байгааг харуулж байна. Үүний зэрэгцээ онгоц дахин борлуулах үедээ ямар үнэ хүрэх нь тодорхойгүй болж, эзэмшигчид болон хөрөнгө оруулагчдын тооцоог хүндрүүлжээ.

Шинэ үеийн хөдөлгүүрүүд илүү өндөр температурт ажиллаж, түлш бага зарцуулдаг болсон. Гэвч төлөвлөснөөсөө эрт засвар шаардсан нь засварын төвүүдэд дараалал үүсгэж, онгоц болон хөдөлгүүрийн хүртээмжийг хязгаарласан байна. Үйлдвэрлэлийн гэмтлээс үүдсэн хөдөлгүүрийн буцаан таталт дэлхий даяар олон зуун Airbus онгоцыг нислэггүй болгожээ. Ийм нөхцөлд засвар хүлээж буй онгоцны ашиглалтын зардал, дахин нислэгт оруулах хугацаа, сэлбэгийн үнэ цэнэ зэрэг асуудал зэрэгцэн тавигдаж байна.

Агаарын тээврийн салбарын зөвлөх Билл Томпсон “Үйлдвэрлэснээс хойш тав хүрэхгүй жил болсон онгоц худалдан авахад оролцсон нь миний карьерын анхны тохиолдол” гэжээ. Түүний хэлсэн нь маш богино хугацаанд ашиглалтаас гарсан онгоцууд хоёрдогч зах зээлд хэрхэн орж ирж байгааг харуулж байна. Саймон Гүүдсон “Онгоц болон хөдөлгүүрийн хүртээмжийн зах зээлд түр зуурын сулрал гарахад хөрөнгө оруулагчид өөр хувилбар эрэлхийлдэг” гэж тайлбарлав. Энэ хувилбарын нэг нь нислэгт буцаан оруулах бус, үнэ цэнтэй эд ангиудыг салган борлуулах шийдвэр болж байна.

Майк Стенгелийн хэлснээр, “Үнэ цэнтэй бүх тоног төхөөрөмжийг салгаж, хоёрдогч зах зээлд борлуулсны дараа онгоцноос төмөр араг яс л үлддэг.” Ийнхүү сэлбэг болгон задлах шийдвэр нь зөвхөн онгоцны насжилтаар тайлбарлагдахгүй, хөдөлгүүрийн засварын хүртээмж болон зах зээлийн эрэлтийн өөрчлөлттэй холбогдож байна. 21 онгоцны дундаж нас 6.4 жил байсан нь энэ дарамт шинэ үеийн агаарын хөлгүүдэд ч нөлөөлж байгааг илтгэжээ. Үйлдвэрлэгчид, агаарын тээврийн компаниуд, засварын төвүүдийн хувьд нислэгийн найдвартай байдал, сэлбэгийн нийлүүлэлт, дахин борлуулалтын үнэлгээ хоорондоо улам нягт холбогдох болж байна.