Монгол Улсын Их Хурлын ээлжит бус чуулган эхэлж, төсвийн тодотголыг яаравчлан хэлэлцэх шаардлагыг онцоллоо

Улсын Их Хурлын ээлжит бус чуулган эхэлж, төсвийн тодотголыг нэн даруй хэлэлцэн шийдвэрлэх шаардлагыг чуулганы нээлтийн үеэр онцоллоо. Нээлт 10.02 цагт 64.3 хувийн ирцтэй болж, хуримтлагдсан асуудлуудын дунд иргэдийн өдөр тутмын амьдралд шууд нөлөөлөх өртөг, орлогын дарамтыг бууруулах алхмыг цаг алдалгүй хийхийг хөндсөн байна. УИХ-ын дарга С.Бямбацогт төсөвт хариуцлагатай өөрчлөлт хийх нь улс төрийн маргаанаас ангид байх ёстойг тэмдэглэв.

Тэрбээр геополитикийн нөхцөл байдал, дайн байлдааны үр дагавар нь эрчим хүч, газрын тос, хүнсний үнийн өсөлтөөр дамжин айл өрх, иргэн бүрийн амьдралд сөргөөр нөлөөлж буйг дурдсан. Энэ нөхцөлд “өнөөдрийг аргацаасан” шийдэл бус, тогтвортой байдлыг хамгаалсан бодлого шаардлагатай гэж мэдэгдэж, төсвийн тодотголыг яаравчлан хэлэлцэх шалтгааныг тайлбарлав. Мөн төсөв хэлэлцэх явц улс төржих тусам бодит дарамт улам гүнзгийрдэг гэдгийг сануулсан өнгө аястай байлаа.

Чуулганы нээлтийн үеэр хувийн хэвшлийн орон зайг тэлж, эдийн засгийн эрх чөлөөг олгох чиглэлээр илүү тод алхам хийхийг уриалав. Түүнчлэн амласан амлалт, баталсан хуулиндаа эзэн байхыг төрийн байгууллагуудад чиглэл болгож, төсвийн бодлого нь зах зээлийн хөдөлгөөнийг “багалзуурдах” хэлбэрт орох ёсгүй гэсэн байр суурийг илэрхийлсэн байна. Засгийн газрын төсөв санаачлах эрхийг улс төрийн шалтгаанаар хязгаарлах нь зохимжгүй гэж анхааруулсан нь хэлэлцүүлгийн өнгийг урьдчилан тодорхойлж мэдэхээр байна.

Эдийн засгийн үзүүлэлтүүд дээр чуулганы эхэнд тодотголын хэрэгцээг тайлбарлах баримтуудыг давхар татлаа. Оны эхний долоон сарын байдлаар эдийн засаг 7.6 хувиар өсөж, экспорт 12 тэрбум ам.долларт хүрэн өмнөх оны мөн үеэс 57 хувиар нэмэгдсэн гэж мэдээлэв. Ийм өгөгдөл сайжирч байгаа нь нэг талаар боломж мэт боловч нөгөө талаар өрхийн бодит зардлын өсөлт, орлогын дарамтыг богино хугацаанд зөөлрүүлэх шийдвэр шаардаж байна гэсэн логик чуулганы танхимд давамгайлав.

Засгийн газар 2026 оны төсөв болон холбогдох сангуудын төсөвт өөрчлөлт оруулах хуулийн төслүүдийг наймдугаар сарын 20-нд өргөн мэдүүлсэн. Энэ багцад Үндэсний баялгийн сан, Нийгмийн даатгалын сан, Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн төсөвт өөрчлөлт оруулах асуудлууд хамрагдаж буйгаар танилцуулсан байна. Ингэснээр ээлжит бус чуулганы гол агуулга нь зөвхөн нэг удаагийн тэтгэмжийн түвшинд бус, сангуудын хүрээнд орлого-зарлагын тэнцвэр, хариуцлагын хүрээг дахин тодорхойлох хэлэлцүүлэг рүү өргөжихөөр харагдана.

УИХ-ын Нээлттэй парламентын газрын мэдээлснээр 435 мянган ахмадын дундаж тэтгэврийг 250 мянган төгрөгөөр нэмэгдүүлж 1.2 сая төгрөгт хүргэхээр тооцжээ. Мөн 149 мянган төрийн албан хаагчийн цалинг 20-50 хувиар нэмэгдүүлэхээр Засгийн газар тооцсон байна. Төсвийн тодотгол батлагдвал тэтгэвэр, цалингийн өсөлт богино хугацаанд албан өрхүүдийн дарамтыг сааруулах хүлээлттэй байгаа ч, хэлэлцүүлэг улс төрийн маргаан руу хэлбийвэл батлагдах хугацаа, хэрэгжилтийн бодит үр нөлөө нь л олон нийтийн анхаарлын төвд үлдэнэ.