Ормузын хоолойн хэлэлцээ саатах төлөв хүчтэйрөхөд газрын тос огцом өсөж, эрсдэлийн мэдрэмж огцом нэмэгдлээ

Ормузын хоолой холбоотой хэлэлцээ саатах төлөв хүчтэйрөх үед газрын тос огцом өсөж, нийлүүлэлтийн эрсдэл дахин зах зээлийн гол сэдэв болов. АНУ-ын WTI фьючерс 2.7 хувиар өсөж нэг баррель нь 84.36 ам.долларт хүрсэн бол Brent 2.53 хувиар нэмэгдэж 89.94 ам.доллар болсон байна. Арилжаачид Вашингтон, Техранаас зэрэг гарч буй зөрүүтэй мэдэгдлүүдийг зэрэгцүүлэн үнэлж, богино хугацааны чиглэлийг гарчиг дагасан сэтгэлзүйгээр тодорхойлох шинж ажиглагдсан. Ийм нөхцөлд хэлэлцээний аливаа шинэ саад, эсвэл тайлбарын өнгө аяс өөрөө үнэ савлуулах хүчин зүйл болж байна.

Энэ удаагийн хөдөлгөөний цаана АНУ-ын бодлогын нэг шийдвэр ч давхар орж ирлээ. Трампын засаг захиргаа Америкийн боомтууд хоорондын тээврийг АНУ-ын усан онгоцоор хязгаарладаг хуулийн хэрэгжилтийг түр зогсоосныг сунгасан ч, чөлөөлөлтийг зөвхөн тодорхой төрлийн эрчим хүчний нөөц тээвэрлэгч хөлгүүдэд хязгаарлан нарийсгав. Алхам нь АНУ-ын түүхий газрын тосны нөөц 40 гаруй жилийн доод түвшинд буурсныг харуулсан өгөгдлийн дараа гарсан гэж мэдээлэгдэж байна. Өөрөөр хэлбэл нийлүүлэлтийн талын асуудал ярианы түвшинд бус, бодлогын шийдвэрийн түвшинд ч шахалт болж эхэлснийг зах зээл уншиж байна.

Гэхдээ эрсдэлийн мэдрэмжийг хурцатгасан гол шалтгаан нь Ормузын хоолойн асуудлаарх улс төрийн дохио зангаа хэвээр байна. Ерөнхийлөгч Дональд Трамп Ормузын хоолойг АНУ “100%” хянаж байна гэж хэлсэн нь анхаарал татав. Үүнтэй зэрэгцээд хохирлын нөхөн төлбөрийн асуудлаар хоёр тал хоёулаа төлбөр нэхэж, хэлэлцээний шинэ гацаа үүссэн нь ил тод болжээ. Ийм зөрчил үргэлжилбэл хэлбэлзэл хадгалагдаж, үнэ өсөх талын шахалт давамгайрах эрсдэлтэй гэсэн үнэлгээ зах зээлд тархсаар байна.

Шинжээчдийн тайлбар ч энэ мэдрэмжийг бататгаж байна. Канадын Хааны банк (RBC)-ийн Хелима Крофт ОХУ-ын боловсруулах үйлдвэрүүд рүү үргэлжилсэн довтолгоо илүү гүн асуудал дагуулна гэж хэлсэн нь нийлүүлэлтийн эрсдэл зөвхөн Ормузоор хязгаарлагдахгүйг сануулав. Энэ нь зах зээл эрсдэлийг нэг цэгийн үйл явдлаар бус, давхар хүчин зүйлийн нийлбэрээр үнэлж эхэлснийг харуулж байгаа юм. Эрчим хүчний нийлүүлэлтийн сүлжээ зэрэгцээ цочрол хүлээж авах чадвар багатай үед үнэ өсөх чиглэлийн “даатгал” маягийн худалдан авалт нэмэгдэх хандлага ажиглагддаг.

Эн Ай Эн Жи (ING)-ийн стратегичид үүнийг илүү шууд хэлбэрээр тайлбарласан байна. Тэд тосны зах зээл мэдээний гарчигт хэт мэдрэмтгий тул үнэ савлах хандлагатай, өөдрөг хүлээлт хурдан сулран байна гэж тэмдэглэв. Мөн одоогийн өнгө аяс тохиролцоо ойрхон бишийг示лэж, үнэ өсөх талын эрсдэл давамгай хэвээр байна гэж үзжээ. Ийм үед ханшийн өсөлт ганц мэдэгдлээр түр зуур хөөрөхөөс гадна, харин тайлбарын зөрчил арилахгүй бол өндөр түвшний хэлбэлзэл удаан үргэлжлэх магадлал нэмэгдэнэ.

Одоогоор зах зээл бодит саатлын баталгаанаас илүү “саатах төлөв”-ийг үнэ дээр шингээж эхэлсэн дүр зурагтай байна. Вашингтон, Техранаас гарах үг хэллэгийн жижиг өөрчлөлт хүртэл WTI болон Brent-ийн хөдөлгөөнд шууд нөлөөлөхөөр эмзэг орчин бүрджээ. Үүний зэрэгцээ АНУ-ын бодлогын чөлөөлөлтийн хүрээ нарийссан нь нийлүүлэлтийн талын шахалтыг сануулж, үнэ өсөх талын сэтгэлзүйг дэмжив. Дараагийн мэдэгдлүүдийн зөрүү багасч, гацаа тайлагдах шинж гарах хүртэл “гарчиг дагасан” савлагаа газрын тосны зах зээлд хэвийн үзэгдэл хэвээр үлдэх төлөвтэй байна.