Оттавагийн Canada Investment Summit амлалтаар дүүрсэн ч уул уурхайнхан томоохон хөрөнгө татах хэмжээний бэрхшээлтэй хэвээр

Оттавагийн Canada Investment Summit дээр 500 тэрбум канад долларын амлалт бүрдсэн гэж мэдээлсэн ч уул уурхайн салбарт бодит хөрөнгө татах босго хэвээрээ хатуу байна. Ерөнхий сайд Марк Карни Торонтод болсон 9-р сарын 14-15-ны уулзалтаар таван жилд 1 их наяд ам.доллар шаардлагатай 167 төслийг танилцуулсан бөгөөд үүнээс хамгийн олон нь эрдэс баялаг, металлын 63 төсөл байв. Тоо томорсон амлалтуудын цаана зөвшөөрлийн хугацаа, төслийн цар хүрээ, нийлүүлэлтийн сүлжээний зохион байгуулалт шууд тулгамдсан асуудал болж байна.

Амлалтад 325 тэрбум канад доллар орчим банкны санхүүжилт, 100 тэрбум ам.доллар орчим тэтгэврийн сан болон даатгагч зэрэг институцын хөрөнгө багтсан гэж дурдав. Мөн Bell Canada-ийн Саскачеванд хэрэгжүүлэх 52.5 тэрбум канад долларын хиймэл оюуны дэд бүтцийн төлөвлөгөө энэ багцын нэг хэсэг. Нөгөө талд, Canada Pension Plan болон Public Sector Pension Investment Board хамтарсан Maple Fund-ээр дамжуулан 50 тэрбум канад доллар хүртэлх хувьцааны хөрөнгө оруулалт хийхээр төлөвлөж, 5 тэрбум ам.доллароос дээш төслийн өөрийн хөрөнгийн боломжийг онилж байна.

Засгийн газар эдгээр хөрөнгийг “ажил хэрэг болгох” тал дээр зохицуулалтын шинэ дохио өглөө. Уул уурхайн өмч, хоолой, төмөр зам зэрэг хөрөнгийг шууд хасалтанд хамруулж, энэ зохицуулалтыг байнгын болгохыг санал болгов. Түүнчлэн Канадын шинэ бизнесийн хөрөнгө оруулалтын үр ашигт татварын хувь хэмжээг 13 орчим хувиас 6.4 хувь болгон бууруулна гэжээ. Ингэснээр хөрөнгө оруулалтын шийдвэрийг хурдасгах зорилго тавьж байгаа ч энэ нь талбар дээрх төслийн бэлтгэл, зөвшөөрөл, нийлүүлэлтийн сүлжээний “нэгтгэл”-ийг орлохгүй гэдгийг зах зээл сануулж байна.

Карни төслүүдийг нэг цонхны логикоор явуулах амлалт өгч, “Төслүүд ба нийлүүлэлтийн сүлжээний хувьд бидний стандарт энгийн байна: Нэг төсөл. Нэг хяналт. Нэг жил.” гэж хэлсэн. Энэ мэдэгдэл нь олон өмчлөгч, олон шат дамжлага, олон байгууллагын хяналт дор сунжирдаг зөвшөөрлийн процессыг шууд онилж байна. Гэхдээ хөрөнгө оруулагчдын хувьд “нэг жил” гэх зорилт зөвхөн хугацааны асуудал бус, төслийн багцлал, санхүүжилтийн бүтэцтэй холбоотой хэвээр.

The Northern Miner-ийн эш татсан MacMurray Whale төслүүдийн жижгэрсэн, салангид байдлыг илүү хатуугаар шүүмжилсэн байна. “Тэд олон төслийг эвлүүлж нийлүүлэх шаардлагатай бол тэгэхгүй.” гэж тэр хэлээд, хөрөнгө босгохын тулд хэмжээ, урсгал мөнгө, нийлүүлэлтийн сүлжээг нэг зураглалд оруулах хэрэгтэйг анхааруулав. Мөн тэр “Татгалзсан ч бай, татгалзах шийдвэртээ хурдан хүр.” гэж хэлсэн нь шийдвэрийн тодорхойгүй байдал институцын хөрөнгийг хүлээлтэд оруулж болзошгүйг сануулсан дохио болж байна.

Төслийн түвшинд тодорхой жишээ ч гарлаа. Canada Growth Fund нь Generation Mining-ийн Marathon зэс-палладийн төсөлд ойролцоогоор 140 сая канад долларын төслийн түвшний амлалт өгсөн байна. Үүний зэрэгцээ ATB Cormark Capital Markets уулзалтад урилгаар оролцсон E3 Lithium, Li-FT Power, Nouveau Monde Graphite, PMET Resources зэрэгтэй хөрөнгө оруулалтын банкны харилцаатай гэдгээ ил болгосон нь салбарын хэлэлцээг институцын мөнгө рүү ойртуулах оролдлогын нэг жишээ болов.

Эцэст нь, саммитаар зарлагдсан тоонууд нь анхаарал татахуйц том: 500 тэрбум канад долларын амлалт, таван жилд 1 их наяд ам.долларын хөрөнгө шаардсан 167 төсөл, банк болон институцын хөрөнгийн өргөн хүрээ. Гэвч уул уурхайн төслүүдийн хэмжээг нэгтгэж, зөвшөөрлийн хугацааг богиносгож, нийлүүлэлтийн сүлжээг уялдуулахгүй бол энэ амлалтууд “амлалт” дээрээ л үлдэх эрсдэлтэй. Карнигийн “Нэг төсөл. Нэг хяналт. Нэг жил.” гэсэн стандарт бодит ажил хэрэг болох эсэхийг зах зээл дараагийн зөвшөөрөл, санхүүжилтийн шийдвэрүүдээр хэмжих нь тодорхой байна.