ОУЭЗХАБ: Лити, никель зэрэг чухал ашигт малтмалын мөрдөх чадварыг сайжруулбал нийлүүлэлтийн сүлжээ итгэлтэй болно

Эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, хөгжлийн байгууллага ОУЭЗХАБ лити, никель зэрэг чухал ашигт малтмалын нийлүүлэлтийн сүлжээнд мөрдөх чадварыг нэмэгдүүлэх нь эрсдэлийг удирдаж, тэсвэртэй байдлыг сайжруулна гэж шинэ тайландаа мэдээлжээ. Мөрдөх чадвар сайжрах нь нийлүүлэлтийн сүлжээний итгэлцлийг өсгөх чухал хүчин зүйл гэж тус байгууллага үнэлсэн байна. Гэвч өнөөдрийн мөрдөх чадварын хэрэгслүүд салангид, олонх нь салбарын нэгдсэн хүрээ гэхээсээ илүү компанийн түвшинд хөгжсөн гэж тайланд дурджээ.

Тайланд “эцсээс нь эхлэл хүртэл” бүрэн мөрдөх тогтолцоо хараахан боломжгүй ч компаниуд сүлжээний зураглал, аудит, массын тэнцвэрийн аргаар ил тод байдлыг нэмэгдүүлэхийг зорьж байгаа талаар тэмдэглэсэн байна. Энэ хооронд салангид байдал нь чухал ашигт малтмалын хөрөнгийг хэн эцэст нь хянаж буйг бүдгэрүүлэх эрсдэлтэй гэж ОУЭЗХАБ анхааруулжээ. Мөрдөх системийн хэрэгжилт хамгийн өндөр нь арилжаачид, хамгийн бага нь олборлогчид байсан нь ил тод байдлын гинжин холбоо зөвхөн нэг түвшинд хүчин төгөлдөр байхааргүйг харуулж байна.

Хэрэгжилтийг сааруулж буй өдөр тутмын хүндрэлүүдийг ч тайланд нээлттэй дурдсан. Нууцлал, нийлүүлэгчидтэй хийх нөлөөлөл, өгөгдлийн чанар, зардал зэрэг үйл ажиллагааны саад компаниудад тулгарч байна гэжээ. Ийм нөхцөлд судалгаанд оролцогчдын тэргүүлэх зорилт нь зохицуулалтын нийцтэй байдлыг сайжруулах, улс орон, компани, олон нийтийг холбосон нэгдмэл өгөгдлийн дэд бүтэц байгуулах гэж гарсан байна. Өөрөөр хэлбэл, нэг компанийн сайн туршлагаас цаашлаад нийтлэг “хэл” болон хуваалцах боломжтой өгөгдөл хэрэгтэй гэсэн дохио юм.

Бүс нутгийн хувьд никелийн нийлүүлэлт Индонез, Филиппинд төвлөрч, тэндхийн сүлжээ нь хилийн чанадын олон давхар өмчлөлийн бүтэцтэй тул илүү төвөгтэй гэж тайланд дүгнэжээ. Индонезийн SIMBARA, London Metal Exchange-ийн хариуцлагатай эх үүсвэрийн шаардлага, тогтвортой байдлын санаачилга, орон нутгийн аудит зэрэг нь ил тод байдлын суурь болж чадна гэж дурдсан байна. Гэхдээ сүлжээний нарийн бүтэц дээр өгөгдлийн хомсдол давхацвал эцсийн эзэмшигч, хяналтын зураг улам бүдэгрэх эрсдэл хэвээр үлдэнэ.

Литийн хувьд Аргентин, Чилид төвлөрч, өмчлөлийн ил тод байдал нэмэгдвэл дээд шатны сүлжээнд гадаад оролцогчдын оролцоог илүү тод харуулахад тустай гэжээ. Энэ хоёр улсаас гарсан литийн боловсруулалтын чухал хэсэг нь China-д хамаарч буйг худалдааны өгөгдөл, нийлүүлэгчийн зураглалаар харуулж байна гэж тайланд тэмдэглэсэн байна. Харин эдгээр зах зээлд мөрдөх чадварт саад болж буй хамгийн том бэрхшээл нь өгөгдөл хязгаарлагдмал байгаа явдал гэж тодотгожээ. Ийм хязгаарлалт үргэлжилбэл хөрөнгө оруулалт, засаглалын эрсдэл өсөж, ил тод байдлын ахиц удаашрах төлөвтэйг ОУЭЗХАБ сануулсан байна.

Үүний хариуд ОУЭЗХАБ богино, дунд, урт хугацааны санаачилгад тулгуурласан эрсдэлд суурилсан үе шаттай хандлага хэрэгжүүлэхийг зөвлөжээ. Богино хугацаанд засгийн газрууд одоо байгаа систем, нийлүүлэгчийн зураглал, аудитын хөтөлбөр, хоёр талт ашигт малтмалын хэлэлцээрүүдийг илүү ашиглахыг уриалсан байна. Дунд хугацаанд өгөгдлийн цоорхойг нөхөж, арилжаачин, бирж, хайлуулах үйлдвэрүүдтэй илүү идэвхтэй хамтрах шаардлагатай бөгөөд ингэснээр өмчлөлийн ил тод байдлыг ахиулж, бие даасан туршилт, дахин боловсруулсан агууламжийн мөрдөх тогтолцоог нэвтрүүлэх суурь тавина гэж тайланд дурджээ. Урт хугацаанд хил дамнасан өгөгдөл солилцох, батерей болон холбогдох бүтээгдэхүүний стандартыг уялдуулах олон улсын хамтын ажиллагаа шаардлагатай гэж ОУЭЗХАБ мэдэгдсэн байна.

Тус байгууллагын үнэлгээгээр G7 болон Олон улсын эрчим хүчний агентлаг зэрэг байгууллагууд, худалдааны түншүүд хамтарвал зөвлөмжүүдийг бодит ажил болгоход дэмжлэг үзүүлнэ. G7 Critical Minerals Action Plan, Roadmap to Promote Standards-based Markets, FORGE, REsourceEU болон хоёр талт чухал ашигт малтмалын хэлэлцээрүүд нь энэ ажлын хүрээ болж чадна гэж тайланд дурдсан байна. Эцэст нь ОУЭЗХАБ эдгээр зөвлөмжөөр илүү даяаршсан, хүртээмжтэй мөрдөх систем бүрдүүлж, чухал ашигт малтмалын нийлүүлэлтийн сүлжээг хөгжүүлэх зорилготой гэжээ.