Пакистан олон улсын хэвлэлүүдийн газар дээрх сурвалжилгад шинэ зөвшөөрлийн журам тогтоож, шүүмжлэл дагууллаа

Пакистан гадаадын хэвлэл мэдээллийн байгууллагуудын газар дээрх сурвалжилгад шинэ зөвшөөрлийн дэг журам тогтоосноо зарлаж, мэдээллийн эрх чөлөөний орон зайг улам давчдуулж байна гэсэн шүүмжлэлд өртөөд байна. Foreign Media Facilitation Guidelines, 2026 нэртэй заавар нь гадаадын хэвлэлд ажиллагсад төдийгүй тэдний дунд байгаа пакистан иргэдэд ч нэмэлт зөвшөөрөл шаардах нөхцөлийг тусгасан. Хамгийн их анхаарал татсан заалт нь Исламабад, Карачи, Лахороос бусад газарт сурвалжлахын өмнө No Objection Certificate буюу NOC авах шаардлага юм. Нэгэнт газар дээр очиж ажиллах боломж зөвшөөрлөөс хамаарах болсноор эмзэг сэдвүүдийн мэдээлэл хумигдаж, ташаа мэдээлэлд зай гарна гэх болгоомжлол хүчтэй байна.

Зааварт зөвшөөрөл олгох хугацаа хэдий хэр үргэлжлэхийг тодорхой заагаагүй нь өөрөө эрсдэл дагуулж байгаа гэж шүүмжлэгчид үзэж байна. Өмнө нь ийм төрлийн зөвшөөрөл сар сараар хүлээгдэж байсан тохиолдол гардаг гэж мэдээлэгдсэн нь ажлын төлөвлөлт, редакцын шийдвэр гаргалтад шууд нөлөөлнө. Үүн дээр нэмээд, “үзэл суртал, бүрэн эрхт байдал, аюулгүй байдал, нийтийн дэг журам”-ын эсрэг үйлдэл гэж үзвэл сэтгүүлчийн итгэмжлэл цуцлах боломжтойг зааварт дурдсан нь тайлбарын хүрээг өргөн үлдээжээ. Ийм томьёолол нь бодит хориг тавиагүй мэт харагдавч, бодит байдал дээр өөрийгөө цензурдэх дарамт бий болгодог гэж салбарынхан болгоомжилж байна.

Засгийн газар үүнийг хөдөлгөөнд хориг тавьсан шийдвэр бус, гадаад хэвлэлтэй харилцах “захиргааны механизм” гэж тайлбарласан. Пакистаны Засгийн газар мөн “захиргааны механизм” бий болгох зорилготой гэдгээ онцолж байгаа ч, хууль зүйн үндэслэл сул гэх шүүмжлэл тасрахгүй байна. Пакистаны Дээд шүүхийн өмгөөлөгч Салхуддин Ахмед “Эдгээр заавар нь гүйцэтгэх засаглалын шийдвэр төдий бөгөөд ямар нэгэн хууль тогтоомжийн тулгуургүй” гэж хэлсэн. Өөрөөр хэлбэл, бодлогын баримт мэт нэртэй ч эрх зүйн хамгаалалт, маргаан шийдвэрлэх тодорхой гарцгүй бол сэтгүүлчид эмзэг байр сууринд орно гэж тэр үзэж байна.

Сэтгүүлчдийн байгууллагуудын зүгээс ч хариу эсэргүүцэл гарч эхэлжээ. Пакистаны Сэтгүүлчдийн Холбооны Ерөнхийлөгч болон олон улсын сэтгүүлчид мэдээллийн сайдтай уулзалт товлохыг оролдож байгаа талаар мэдээлэгдэв. Заффар Аббас “Эдгээр нь инээдэмтэй хязгаарлалт бөгөөд огт хүлээн зөвшөөрөхийн аргагүй” хэмээн байр сууриа илэрхийлсэн. Харин Мустафа Наваз Хокхар “Эдгээр заавар нь улам давчдаж буй орон зайд олон улсын хэвлэлийг боомилж буйтай адил” гэж хэлээд, “Олон нийт бие даасан мэдээлэл авахын тулд олон улсын хэвлэл рүү хардаг” гэдгийг нэмж онцолсон байна. Түүний үзэж буйгаар “Хязгаарлалт тавих нь ташаа мэдээлэл, хуурамч мэдээ түгэх зайг л нэмэгдүүлнэ.”

Шинэ заавар газар дээрх ажилд хэрхэн тусаж буйн жишээ ч гарчээ. Мэдээллийн яамны Гадаад сурталчилгааны хэлтэс WhatsApp-аар Пакистан захиргаатай Кашмирт байгаа хүмүүс “НЭН ДАРУЙ буц” гэж мэдэгдээд, NOC хүсэхийг шаардсан байна. BBC зэрэг хэд хэдэн олон улсын хэвлэл ПАК доторх сурвалжилга нийтэлсний дараа дээрх мэдэгдэл ирсэн гэж мэдээлжээ. Мөн Al Jazeera-ийн сурвалжлагчийн нийтлэлийг “шар хэвлэл” гэж нэрлэсний дараа тус сайтын хандалт Пакистан дотор түр хаагдсан ч, албан ёсоор хориг зарлаагүй гэж мэдээлэгдэв. Үүнээс гадна хоёр пакистан сэтгүүлч BBC-д ярьснаар редакторууд нь тухайн сэдвээс зайлсхийх анхааруулга өгсөн гэжээ. Одоо гол асуулт нь энэ “захиргааны” зохицуулалт мэдээлэл авах боломжийг бодитоор хумиж, редакцуудын эрсдэлээс зайлсхийх хандлагыг улам лавшруулах эсэх дээр төвлөрч байна.