Пакистаны Балучистанд уул уурхайн төслүүд рүү дайралт олширч, хөрөнгө оруулалтын эрсдэл огцом нэмэгдлээ

Пакистаны байгалийн баялаг ихтэй Балучистан мужид 2026 онд уул уурхайн үйл ажиллагаа руу чиглэсэн халдлагууд олширч, хөрөнгө оруулалтын эрсдэл огцом нэмэгдэж байна. Зэвсэгт мөргөлдөөний байршил ба үйл явдлын мэдээллийн байгууллага Armed Conflict Location & Event Data (ACLED)-ийн тайланд 2026 оны нэгдүгээр сараас есдүгээр сар хүртэл олборлох салбартай холбоотой 38 халдлага бүртгэгдсэн гэж дурджээ. Сүүлийн гурван жилд энэ төрлийн халдлагын нийт тоо 130-аас давсан нь зардал өсөх, саатал үргэлжлэх эрсдэлийг улам тодруулж байна.

ACLED-ийн үнэлгээгээр халдлагын дийлэнх нь тээвэрлэлтийн үед гардаг бөгөөд уурхайн орчмын хамгаалалтаас зайлсхийх боломжтой байдалтай холбоотой. Өгөгдлөөр салан тусгаарлагчдын эрдэс төслүүд рүү чиглэсэн довтолгооны бараг 90% нь зам дээр тохиолддог гэж тэмдэглэсэн байна. Ийм хэв маяг нь зөвхөн уурхай дээрх хамгаалалтыг зузаатгах бус, нийлүүлэлтийн сүлжээ, тээврийн чиглэл дэх эмзэг цэгүүдийг илүү том асуудал болгож байна.

Тайланд мөн халдлагын зорилго нь ихэвчлэн хүний амь насанд халдахаас илүүтэй эд хөрөнгө сүйтгэж, тогтворгүй байдлын мэдрэмж бий болгон үйл ажиллагааг саатуулахад чиглэдэг гэжээ. Энэ нь уурхайн төслүүдийн өдөр тутмын ажиллагаа, логистикийн хуваарь, хамгаалалтын зардалд шууд дарамт үүсгэнэ. Тээвэрлэлтийн үеийн эрсдэл нэмэгдэхийн хэрээр гадаад түншлэлтэй төслүүдийн нийт өртөг өсөж, хугацаа хойшлох төлөв дагалдах нь тодорхой байна.

Балучистанд хэрэгжиж буй Reko Diq зэсийн уурхай, Saindak зэс-алтны уурхай зэрэг томоохон төслүүд гадаад түншлэлтэй бөгөөд хувийн болон төрийн хамгаалалтын албаар хамгаалуулдаг. Гэвч ACLED-ийн зураглал харуулж буйгаар, заналхийлэл зөвхөн уурхайн периметр дээр төвлөрөхгүй, олборлолтоос зах зээл хүртэлх замналын дунд хэсэгт илүү тод илэрч байна. Ийм нөхцөлд хамгаалалтын зохион байгуулалт, тээврийн төлөвлөлт зэрэг ажиллагааны зардал давхар нэмэгдэх эрсдэлтэй.

Нөгөө талд төрийн өмчит газрын тос, хийн байгууламжууд дээрх халдлагын хэв маяг өөр гэж ACLED тэмдэглэжээ. Довтолгооны талаас илүү нь олборлолтын талбай дээр гардаг нь салбар бүрийн эрсдэлийн зураглал ижил бишийг харуулж байна. Харин хувийн хэвшлийн уурхайнуудын хувьд үйл ажиллагаагаа зогсоох эсвэл удаашруулах эрсдэлээ анхааруулж, зарим ажилчид ажил хаялт зарласан талаар мэдээлсэн нь бизнесийн тасралтгүй байдалд дарамт өгч эхэлснийг илтгэнэ.

Пакистан Балучистанд нэмэлт хүч байршуулсан ч ACLED-ийн дүгнэлтээр зөвхөн хамгаалалтын арга хэмжээ нь нөөц, автономи, үр өгөөжийн хуваарилалтын маргаантай уг шалтгааныг бүрэн шийдэхгүй. Энэ нь чухал ашигт малтмалын төлөөх дэлхийн өрсөлдөөн ширүүсэж буй энэ үед Пакистаны олон улсын хөрөнгө оруулалт татах, эрдэс баялгийн салбараа хөгжүүлэх оролдлогыг сулруулах эрсдэлтэй гэж Пужа Жорж анхааруулжээ. Тэрээр уул уурхайн довтолгоонуудын ихэнх нь амь хохироохоос илүү эд хөрөнгө сүйтгэх шинжтэй бөгөөд зорилго нь тогтворгүй байдлыг мэдрүүлж, компаниудын ажиллах орчныг хүндрүүлэхэд чиглэж байгааг онцолсон байна. Нөөц олборлолтыг эсэргүүцэх нь Балучийн салан тусгаарлагчдын бослогын гол цөм тул ашиглагдаагүй эрдсийн нөөцийг ашиглах тусам халдлага даамжрах магадлалтай гэж Жорж нэмжээ.