'Сэтгэцийн эрүүл мэнд-2026' хурлын үеэр Д.Оюунсүрэн: Хүүхэдтэйгээ үгээр харилцах нь хүмүүжлийн суурь

“Сэтгэцийн эрүүл мэнд-2026” олон улсын эрдэм шинжилгээний хурлын үеэр Д.Оюунсүрэн орчин цагийн ажлын хэмнэлээс болж томчууд хүүхэдтэйгээ үгээр харилцах нь багассан талаар анхаарууллаа. Түүний хэлснээр энэ доголдол нь хүүхдийн төлөвшил, зөв бурууг ялгах орон зайд шууд нөлөөлөх хэмжээнд хүрч байна. Д.Оюунсүрэн Анагаахын шинжлэх ухааны үндэсний их сургууль (АШУҮИС)-ийн Анагаах ухааны сургуулийн Сэтгэцийн эрүүл мэндийн тэнхимийн төлөөлөл юм.

Тэрээр өглөөнөөс орой хүртэл сунжирсан ажил, ээлжийн хуваарьтай амьдралын хэв маягийг жишээ татан, хүүхэдтэй уулзах, ярилцах боломж улам хумигдсаныг онцлов. “Шөнө орой ээлжийн ажлаасаа ядарч ирээд хүүхэдтэйгээ ч уулзаж чадахгүй байна. Өглөө сэрээгүй байхад явж, орой унтсан хойно ирж байна. Энэ хооронд нөгөө хүүхэд чинь зөв, бурууг ойлгож чадахгүй,” гэж тэр хэлэв. Ийм тасархай харилцаа нь зөвхөн цагийн асуудал биш, хүүхдийн өдөр тутмын ажиглалт, дүгнэлт хийх суурь орчныг тасалдуулж байгааг санууллаа.

Хүүхэдтэй ярилцахыг “албан ёсны суулгалт” мэтээр төсөөлөхгүй байхыг Д.Оюунсүрэн зөвлөв. Ярилцах цаг гэдэг нь тусгайлан “за чи наашаа суу” гэж дуудан суулгахтай адил биш, харин өдөр тутмын ажлын дунд, хоол хийх зэрэг энгийн мөчүүдэд байж болно гэв. “Эцэг, эхчүүд хүүхдүүдтэйгээ багаас нь сайн ярилцъя. Ярилцах цаг гэдэг нь заавал 'за чи наашаа суу' гэхээс илүүтэй хоол хийнгээ ярилц л даа,” гэж тэр онцолсон байна. Гол нь тогтмол, хэвшилтэй харилцаа байх ёстой гэж үзлээ.

Мөн хүүхдэд цаг гаргах хэрэгцээг мөнгө, амттан, хувцсаар орлуулж ойлгох нь буруу гэдгийг тэрээр тодотгов. Харилцааны орон зайг “юм”-аар нөхөх гэж оролдох нь тухайн агшинд амар мэт боловч хүүхдийн дотоод хэрэгцээг хангахгүй, харин үл ойлголцлыг гүнзгийрүүлэх эрсдэлтэй гэж байр сууриа илэрхийлэв. Үүн дээр ганц хүүхэдтэй өрх олширсноор хүүхэд ганцаардалд өртөх, үеийнхний нөлөөнд илүү амархан автах магадлал нэмэгдэнэ гэж дурдсан. Өөрөөр хэлбэл, гэр бүлийн доторх яриа багасах тусам хүүхэд гаднах нөлөөнд “даатгах” хэлбэр рүү өөрийн эрхгүй шилжих эрсдэлтэй байна.

Д.Оюунсүрэн нийгмийн сүлжээ, интернэт, хэвлэл мэдээллээр ирж буй шүүлтүүргүй мэдээллийн урсгал хүүхдийн сэтгэхүйд хүчтэй нөлөөлж байгааг онцлон анхааруулав. “Дээр нь нийгмийн сүлжээ, интернэт, хэвлэл мэдээллээр ирж байгаа шүүлтүүргүй олон мэдээллийн урсгал тэдэнд маш хүчтэй нөлөөлж байгаа. Хүүхдийн тархи тэдгээрийн хурдыг гүйцэж, боловсруулж чадахгүй байна,” гэж тэр хэлсэн. Түүний үзэж буйгаар тогтмол ярилцдаг дадал нь хүүхэд мэдээллийг шүүн тунгаах, ойлгосноо шалгах “дархлаа” болж, хэт хурдан мэдээллийн урсгалын нөлөөг сааруулахад тусална.

Энэ хүрээнд хэл ярианд хараал, бүдүүлэг үгс хэвийн мэт хэрэглэгдэх болсон нь хүүхдийн хэлд орох, төлөвшилд сөргөөр нөлөөлнө гэж тэр үзэв. Хүүхэд сонссоноо шууд дуурайж, өдөр тутмын харилцаанд хэвшүүлдэг тул томчуудын үг, өнгө аяс өөрөө хүмүүжлийн бодит орчин болдгийг санууллаа. Хурлын үеэр Д.Оюунсүрэнгийн дэвшүүлсэн гол санаа нь эцэг, эхийн ажил амьдралын хэмнэлийг үл харгалзан, үгээр ойлголцох энгийн харилцааг өдөр тутамд бий болгохгүй бол хүүхэд зөв, бурууг ялгах орон зайгаа алдах эрсдэлтэй гэсэн анхааруулга байв.