Шри Ланкийн хойд Жаффна дахь Чемманид олдсон олноор булсан газрыг шалгах дарамт нэмэгдлээ

Шри Ланкийн хойд хэсгийн Жаффна дахь Чемманид чандарлах газрын өргөтгөлийн ухалтын үеэр хүний шарил илэрснээр мөрдөн шалгалт эхэлснийг мэдээлжээ. Санамсаргүй илэрсэн энэ олноор булсан газар нь иргэний дайны үеийн алга болголтын сэжгийг дахин сэргээж, хэргийн үнэн зөвийг тогтоох дарамтыг нэмэгдүүлээд байна. Археологичид малтлагын гурав дахь шатны ажлыг наймдугаар сар гэхэд дуусгаж, нийт 572 хүний араг ясны үлдэгдэл илрүүлсэн гэж хэлжээ. Олдворуудад бугуйвч, сургуулийн цүнх, сүүний сав зэрэг өдөр тутмын эд зүйлс байсныг мөн тэмдэглэсэн байна.

Одоогоор ДНХ шинжилгээ хийгдээгүй бөгөөд бүх шарилыг Жаффнагийн их сургуулийн Шүүх эмнэлгийн хэлтэст шүүхийн хамгаалалтад хадгалж байгаа гэж мэдээлжээ. Мөрдөн шалгах багийнхан зарим дээжийг насжилт тогтоох дэлгэрэнгүй судалгаанд гадаад руу явуулах боломжтой, мөн үхлийн шалтгаан тогтоох тусдаа эмнэлгийн шинжилгээ шаардлагатай гэж хэлсэн байна. Энэ нь олдворын тоо хэмжээ их, шинжилгээний шат олон байгаатай зэрэгцээд цаг хугацааны эрсдэлийг дагуулж буйг илтгэнэ. Талбар дээр илэрсэн шинж тэмдэг, холбогдох процедур бүрийн удаашрал нь хариуцлага тогтоох боломжийг бүдгэрүүлэх аюултай гэж анхааруулж байна.

Шри Ланкийн иргэний дайн 1983-2009 онд үргэлжилж, ойролцоогоор 100,000 хүн амиа алдаж, 23,000 орчим хүн алга болсон гэж дурджээ. Засгийн газар 2018 онд Алга болсон хүмүүсийн асуудлаарх алба байгуулж, Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага олон улсын туслалцаа авахыг уриалсан талаар мэдээлсэн байна. Гэвч Чемманид илэрсэн энэ тохиолдол нь өнгөрсөн хэргүүдийн шийдэгдээгүй ачаа, мөрдөн шалгах болон эвлэрлийн үйл явцын итгэлийг нэг дор сорьж буй хэлбэрээр дахин тавигдлаа. Ийм нөхцөлд шинжилгээ, баталгаажуулалтын явц олон нийтийн хүлээлтээс хоцрох тусам эргэлзээ гүнзгийрөх магадлалтай.

Алга болсон хүмүүсийн ар гэрийн хувьд энэ газар зөвхөн тоо баримт биш, олон жил үргэлжилсэн тодорхойгүй байдлын бэлгэдэл болж байна. Жеяруби Жаяпалан 1996 онд аав Кандайя Жаяпаланыг цэргийнхэн авч явснаас хойш хувь заяа нь тодорхойгүй хэвээр байгаа гэжээ. Түүнчлэн Сомаратне Ражапаксе 1990-ээд оны дунд үед амиа алдсан 300-400 хүнийг Чемманид булсан байж магадгүй гэж үзсэн байна. Урьдчилсан үзлэгээр энэ нь энгийн оршуулгын газар биш, хиндү зан үйлтэй нийцэхгүй шинжтэй гэж Гехан Гунатиллеке хэлжээ.

Малтлагын дараагийн алхам дээр шинжилгээний нарийвчлал, гаднын оролцооны тухай маргаан зэрэгцэн хөвөрч байна. Жаффнагийн их сургуулийн профессор Раж Сомадева түр тайланг есдүгээр сарын эцэс гэхэд шүүхэд хүргүүлнэ гэжээ. Харшана Нанаяккара малтлагыг үргэлжлүүлж, үхлийн шалтгаан тогтоон ДНХ шинжилгээ хийх шаардлагатай гэж байр сууриа илэрхийлсэн байна. Харин Бригадын генерал Варуна Гамаже бүх буруутгал шүүхээр нотлогдох ёстой гэжээ.

Итгэлцлийн асуудал мөрдөн шалгалтын хүрээнээс давах шинжтэй бөгөөд олон улсын дэмжлэг авчрах эсэх нь ч анхаарал татаж байна. Рори Мунговен олон улсын туслалцаа оролцуулах нь мөрдөн шалгалтын итгэлийг бэхжүүлнэ гэж хэлжээ. Одоо гол сорилт нь 572 хүний үлдэгдэл, өдөр тутмын эд зүйлсээр төлөөлөгдөх энэ олдворыг зөвхөн илрүүлэлт дээр орхиолгүй, ДНХ болон шүүх эмнэлгийн шат дараалсан шинжилгээг бодитоор урагшлуулж чадах эсэх дээр төвлөрч байна. Үр дүн нь тухайлсан нэг хэрэг төдийгүй дайны үеийн алга болголтын сэжгийг үнэн зөвөөр тогтоох, цаашдын эвлэрэлд итгэх итгэлийн чиглэлийг ч тодорхойлох юм.