Суданы армийн хяналттай бүсүүдэд цахилгаан тасралт дахин ширүүсч, Хартумд буцсан иргэдийн амьжиргааг гацаав

Омдурманд гагнуурчин Шаннан Мохаммедийн хувьд тог тасрах бүр ажил нь шууд зогсож, орлого нь царцдаг. “Цахилгаангүйгээс болж ажил зогсоод, энэ бүхэн царцсан мөнгө болж байна” гэж тэр хэлэв. Түүний ярьснаар цахилгаан “таван цаг өгөөд тасарна, маргааш нь буцаад ирдэг; шөнөөр ирэхээр ажил хийдэг хүнд ашиггүй.” Хартум руу буцсан, эсвэл ойролцоох бүсүүдэд дахин амьдралаа шинээр эхлүүлэхийг зорьсон олон өрхийн нэгэн адил Мохаммедийн амьжиргаа сүлжээний найдвартай ажиллагаанаас шууд хамаарч байна.

Суданы армийн хяналттай бүсүүдэд цахилгаан тасралт дахин ширүүсч, Хартумд эргэн ирсэн айлуудын өдөр тутмын амьдрал доголдов. Хартум мужийн засаг захиргаа цахилгаан сүлжээ зэс утас, түлш зэрэг эд анги дээрэмдүүлэх, мөн дроны дайралтад өртөх нь тасралтын шалтгаан болсон гэж мэдээлсэн. Эрчим хүчний доголдол нь зөвхөн гэрэлтүүлэг, хөргөгчийн хэрэглээг хязгаарлах төдий асуудал биш болж, жижиг бизнесүүдийн орлогын урсгалыг тасалдуулж, сэргээн босголтын ажлыг удаашруулж байна. Эндээс хотод буцах шийдвэр гаргасан иргэдийн итгэл, эрсдэлийн тооцоо хүртэл өөрчлөгдөж эхэлжээ.

Тасралтын ар талд дэд бүтцийн гэмтэл, байлдааны орчин, улирлын хүчин зүйл давхарласан дүр зураг байна. Суданы гол эх үүсвэр Мерове далан цохилтод өртсөн бөгөөд жилийн бороо хойшилсноор бусад далангийн үйлдвэрлэлд ч нөлөөлсөн гэж тайлбарлав. Үүн дээр дээрэм, шатахууны нийлүүлэлт болон засвар үйлчилгээний хүндрэл нэмэгдэж, сүлжээг сэргээх боломжийг улам хумиж байна. Нөхцөл байдлыг орон нутгийнхон богино хугацаанд “даваад гарах” төвшинд харж болох ч тасралтын давтамж нэмэгдэх тусам эдийн засгийн үйл ажиллагааны хэмнэл алдагдаж байна.

Цахилгааны тасралт ахуйн төвшинд хүндээр тусч байгаа нь Хартум руу буцсан айлуудын жишээгээр тод харагдана. Аватеф “угаалга хийх болгонд дуусгаж чаддаггүй, тог тасраад” гэж ярив. Тэр мөн “хөргөгчинд хийх юм үлдэхгүй гэж гудамжны бэлэн хоол иддэг” хэмээн хэлсэн нь энгийн нэг тав тухын асуудлаас илүү өрхийн зардал, хүнсний сонголт хүртэл өөрчлөгдөж байгааг илтгэнэ. Өндөр үнэтэй хий шатахуун генератор нь олон айл өрхийн хувьд хүртээмжгүй болж, цахилгаангүй өдрүүдийн “ореол” өрхийн төсөвт удаан хугацааны дарамт үүсгэж байна.

Эрчим хүчний доголдлыг хэн онилж байна гэх асуудал ч маргаантай хэвээр. Rapid Support Forces байгууллагын эх сурвалж цахилгаан сүлжээг онилсон гэх буруутгалыг “буруу, армийн суртал ухуулга” гэж няцаав. Харин Хартум мужийн засаг захиргаа сүлжээ дроны дайралтад өртөж, эд анги дээрэмдүүлдэг гэх байр сууриа давтжээ. Ийм нөхцөлд гэмтлийг тогтмол засварлах боломж хумигдаж, тасралтыг багасгах богино хугацааны арга хэмжээнүүд тухайн өдөртөө л үр дүн өгөхөд хүрч байна.

Ерөнхий сайд энэ сард хувийн хэрэглээний нарны хавтанг гааль, хураамжаас чөлөөлсөн ч сүлжээний гэмтэл үргэлжилсэн хэвээр байна. Дроны дайралт, дээрэм, түлшний үнэтэй холбоотойгоор сэргээн босголт удааширч, эдийн засгийн сэргээлт саарах эрсдэл нэмэгдэж буйг газар дээрх яриа, аж ахуй эрхлэгчдийн нөхцөл харуулж байна. Мохаммедын хувьд цахилгаан ирэх цагийг таахгүй болсон орчинд ажил захиалга авах, хугацаа амлах нь улам хэцүү болжээ. Хартум руу буцсан иргэдийн хувьд хамгийн энгийн үйлчилгээ тогтвортой болохгүй бол “буцах” шийдвэр амьжиргаагаа сэргээх эхлэл биш, өдөр тутмын шинэ бэрхшээл болон хувирч байна.