Судлаачид хиймэл оюуны хэт хэрэглээ боловсролын чанарыг алдагдуулж, зохицуулалт зайлшгүй болсон гэж анхаарууллаа

АНУ-ын улс төр судлаач Самуэл Ф. Хантингтон 1990-ээд онд “Бүх зүйл дижитал болж цахим засаглал бүхнийг хянах болно” гэж бичиж байсныг судлаачид сануулж, өнөөдөр хиймэл оюуны хэт хэрэглээ боловсролын орчинд бодит эрсдэл дагуулж эхэлснийг онцолж байна. Тэдний үзэж буйгаар, технологи суралцах үйл явцыг дэмжих боломжтой ч хяналтгүй хэрэглээ нь хариуцлага, бие даан сэтгэх чадварт нөлөөлөх хэмжээнд хүрчээ. Ингэснээр зохицуулалтын хэрэгцээ яаралтай тавигдаж байна.

Профессор Антони Д. Миллер хиймэл оюуны хэрэглээ ерөнхий боловсрол болон их, дээд сургуульд хангалттай зохицуулалтгүй байгааг ярьсан. Интернэт хайлтын системийн хэрэглээ 2007 оноос эрчимжсэн бөгөөд үүнээс өмнө ч хуулбарлалт бодит асуудал байсныг 2004 онд “хуулбарласан бие даалттай таарч байсан” туршлагаар дурджээ. Харин одоо ChatGPT зэрэг хэрэгсэл түгээмэл болсноор зөвхөн мэдээлэл хайх, хуулбарлахын биш, бүхэл бүтэн бодол боловсруулах процессыг гаднаас “орлох” эрсдэл нэмэгдсэн гэж үзэж байна.

Судлаачдын анхааруулж буй гол асуудал нь K–12 түвшний сурагчдын дэлгэцийн хэт хэрэглээ бие даан шийдвэр гаргах, бүтээлч сэтгэлгээг хязгаарлаж байгаа явдал. Хиймэл оюун ухаанд хэт найдах нь академик болон танин мэдэхүйн ур чадварыг хангалттай хөгжүүлэхгүйд хүргэдэг гэж тайлбарлав. Өөрөөр хэлбэл, зөв хариултыг хурдан авахын хэрээр алдаа гаргаж, өөрөө засаж, дүгнэлтэнд хүрэх суралцах суурь дадал суларч болзошгүй байгаа юм.

Гэхдээ тэд технологийг бүхэлд нь үгүйсгээгүй. Харин ChatGPT зэрэг хэрэгслийг тооны машин шиг, зөвхөн туслах хэрэгсэл болгон ашиглах нь зөв гэсэн байр суурь илэрхийлжээ. Профессор Антони Д. Миллерийн хэлснээр “математик бол дээд түвшний философи” бөгөөд энэ нь зөвхөн томъёо бодохоос гадна логик, үндэслэл, дэс дарааллыг ухаарч сурахтай салшгүй холбоотой гэж үзэж байна. Тиймээс “хариу гаргах” хэрэгсэлд хэт найдвал, сэтгэх чадварын сургалт дутуу үлдэх эрсдэл дагуулна гэв.

Зохицуулалт гэр бүлээс эхэлж, дараа нь боловсролын байгууллагын бодлогоор хэрэгжих ёстой гэж судлаачид байр сууриа илэрхийлжээ. Тэд анги танхимд хичээлийн үеэр гар утсыг хориглох, мэдээллийн технологийн бус хичээлд төхөөрөмжийн хэрэглээг хязгаарлах санал дэвшүүлсэн байна. Мөн даалгавар, шалгалтыг цаасан хэлбэрээр авч, суралцагчдыг өөрсдөө бодож дүгнэх орчин бүрдүүлэхийг зөвлөжээ. Ингэснээр хиймэл оюун “боловсруулж өгсөн” текстээс илүүтэйгээр сурагчийн өөрийн ойлголт, логик, алдаа-засварын явцыг үнэлэх нөхцөл бүрдэнэ гэж үзэж байна.

Боловсролын яам бодлогоор хэрэгжүүлж, бодитоор мөрдүүлэхгүй бол үр дүн гарахад нэг үе шаардагдаж магадгүй гэж тэд тооцоолжээ. Технологийн хэрэглээ өөрөө хурдтай өөрчлөгдөж байгаа үед сургууль, гэр бүлийн орчинд мөрдөх тодорхой дүрэм, дадал тогтоохгүй бол суралцах чанарын асуудал улам гүнзгийрч болзошгүйг санууллаа. Эцсийн дүндээ хиймэл оюун “орлуулах” биш “туслах” хүрээнд байж初 суралцах бүтээмж, хариуцлага зэрэгцэн сайжрах боломжтой гэсэн байр суурь дэвшүүлж байна.