Төмөрлөгийн салбарын ирээдүйг хэлэлцсэн дугуй ширээ COP17-той зэрэгцэн Улаанбаатарт анхаарал татав

COP17-той зэрэгцэн Улаанбаатарт болсон нэгэн дугуй ширээ Монголын төмөрлөгийн салбарын ирээдүйн талаар хэлэлцүүлгийг дахин хөндөв. “Цаг хугацааны хэлхээ” ТББ 2026 оны наймдугаар сарын 18-нд Bluemon төвд уулзалт зохион байгуулж, түүхий эдийн экспортын загварыг өөрчилж, нэмүү өртөг шингэсэн үйлдвэрлэл рүү чиглэх шаардлагыг төвд нь тавилаа. Оролцогчдын хувьд зэсийн катод үйлдвэрлэлийг бодит зорилт гэж нэрлэсэн нь хэлэлцүүлгийн өнгийг тодорхойлов.

Энэхүү байр суурь нь зэс, алт зэрэг ашигт малтмалыг баяжмал хэлбэрээр гаргахын оронд цэвэршүүлсэн бүтээгдэхүүн болгон үйлдвэрлэх ёстой гэсэн нэг мөр санаанд зангидагдав. Дотоод хайлуулах, цэвэршүүлэх үйлдвэрлэл хөгжүүлэх нь эдийн засгийн тусгаар тогтнолыг бэхжүүлж, хөрөнгө татах боломжийг нэмэгдүүлнэ гэж оролцогчид үзсэн байна. Үүнийг дагаад “үйлдвэрлэлийн гинжин хэлхээ” гэсэн ойлголт уулзалтын гол үгсийн нэг болж, Монголын боломжийг байршлын давуу талтай нь уялдуулан ярив.

Хэлэлцүүлэгт Монгол-Оросын бизнес ассоциацын тэргүүн, доктор, профессор А.Даваасүрэн, маркшейдерийн зөвлөх инженер М.Ганхуяг, “Татвар иргэний хяналт” ТББ-ын тэргүүн Д.Сарантуяа, судлаач Буянцогтоо нар оролцсон. Тэд салбарын дараагийн шатанд зөвхөн олборлолт, баяжуулалтаар хязгаарлагдахгүй, боловсруулах үйлдвэрлэлийн бодит суурь шаардлагатай гэдэг дээр дуу нэгтэй байлаа. Яриа нь техник, зах зээл, бодлого гэх хэд хэдэн чиглэлд зэрэг салбарлаж, “хамтарсан төсөл” болон “ил тод ажиллагаа” гэсэн сэдэв давхар урган гарч ирэв.

М.Ганхуяг ОХУ-тай бодит хамтарсан төсөл эхлүүлэх боломжийг судлахын зэрэгцээ ЗХУ-тай байгуулсан “Эрдэнэт” үйлдвэрийн туршлагыг дахин үнэлэх хэрэгтэй гэж тэмдэглэсэн. Түүний хэлснээр өнгөрсөн туршлага зөвхөн дурсамж биш, өнөөгийн хамтын ажиллагааны загвар боловсруулахад баримжаа болж чадна. Харин А.Даваасүрэн уламжлалт хамтын ажиллагааг үргэлжлүүлэхийн зэрэгцээ Rio Tinto зэрэг олон улсын компанийн ил тод, байгаль орчинд ээлтэй ажиллагааг онцолж, энэ төрлийн стандарт, хандлагыг Монголын тал бодлого, төслүүддээ шингээх санал гаргав.

Судлаач Буянцогтоо Монгол Хятад, Оросын хоёр том зах зээлийн дунд байрлах давуу талаа ашиглан зэс, ган, алтны гулдмай зэрэг бүтээгдэхүүнээр үйлдвэрлэлийн гинжин хэлхээнд нийлүүлэгч болох ёстой гэж хэлсэн байна. Үүний тулд аж үйлдвэржилтийн цогц бодлого боловсруулж, төр, бизнес, шинжлэх ухаан, боловсролын салбарууд хүчээ нэгтгэхийг уриалав. Ялангуяа бодлогын тасархай шийдвэрүүдийг нэг мөр болгож, үйлдвэрлэлийг дагасан санхүүжилт, хүний нөөц, стандартын асуудлыг зэрэг явуулахгүй бол “нэмүү өртөг” зөвхөн уриа хэвээр үлдэнэ гэсэн санаа хэлэлцүүлгээс цухалзав.

Уулзалтын материалууд Facebook болон бусад сайт, Монголын телеграм мэдээний агентлагаар түгээгдэхээр төлөвлөгдсөн нь энэ удаагийн яриа танхимдаа үлдэхгүйг илтгэнэ. COP17-той нэгэн цагийн хэмнэлд өрнөсөн хэлэлцүүлэг Монголын төмөрлөгийн салбарын дараагийн алхмыг илүү тодорхой үг, илүү нарийн зорилтоор хэлж эхэлснийг харууллаа. Одоо тэдний ярьсан “зэсийн катод”, “дотоод хайлуулах, цэвэршүүлэх” зэрэг ойлголтууд төсөл, бодлогын шийдэл болж буух эсэх нь дараагийн анхаарал татах асуудал хэвээр байна.