Төрийн байгууллагын нэр барьсан хуурамч торгуулийн мессеж, утасны залилан нэмэгдэж, иргэдэд сэрэмжлүүлэв

Төрийн байгууллагын нэр барьсан хуурамч торгуулийн мессеж, дуудлага олширч, иргэдийг сэрэмжлүүлэх шаардлага тулгарлаа. Ийм төрлийн мессеж, утасны залилан нь хүмүүсийг яаруулж, айлган сүрдүүлэх арга барилаар мэдээлэл, улмаар мөнгө авах эрсдэлийг нэмэгдүүлж байна. Хуурамч торгуулийн “сануулга” гэх мэт өнгө аястай харилцаа иргэдийн өдөр тутмын хэрэглээнд шургалж, нэг л алдаа дансны аюулгүй байдалд шууд нөлөөлөх нөхцөл үүсгэж болзошгүйг анхааруулж байна.

Мессежээр ирсэн хуурамч холбоосоор мэдээлэл авахыг оролддогийг смишинг (Smishing) гэж нэрлэдэг. Харин утсаар холбогдон айлган сүрдүүлж мэдээлэл, мөнгө авах төрлийн залиланг вишинг (Vishing) гэж нэрлэдэг. Эдгээр нь ижил зорилготой хэрнээ сувгаараа өөр: нэг нь мессежээр холбоос руу татаж, нөгөө нь дуудлагаар “яаралтай” гэж шахаж, хүнийг алдаа гаргахад хүргэдэг.

Залилангийн мессежүүдэд “Торгуулиа яаралтай төлнө үү”, “Таны торгууль төлөгдөөгүй байна” гэх мэт үг хэллэгийг ашиглан цаг хугацааны дарамт үүсгэдэг. Яг ийм яаруулсан агуулга нь хэрэглэгчийг бодож нягтлах боломжгүй болгож, холбоос дарах шийдвэр рүү түлхэхэд чиглэдэг. Зарим тохиолдолд торгуулийн тухай мэдээлэл авах нэрийдлээр “төлбөрөө даруй хий” гэсэн өнгө аясаар дахин дахин сануулж, анхаарал сарниулах арга хэрэглэдэг.

Хуурамч холбоос нь албан сайттай төстэй хуудсанд оруулж, банкны нэвтрэх нэр, нууц үг, нэг удаагийн код нэхдэг. Ийм хуурамч сайт нь торгууль төлүүлэх нэрийдлээр банкны нэвтрэх нэр, нууц үг, нэг удаагийн баталгаажуулах код зэрэг мэдээлэл шаардаж болзошгүй бөгөөд эндээс л бодит хохирол эхэлнэ. Нэг удаагийн код хүртэл гаргуулж чадвал данс руу нэвтрэх боломж нэмэгдэж, хэрэглэгч өөрөө зөвшөөрсөн мэт гүйлгээ хийгдэх эрсдэл үүсдэг. Энэ төрлийн оролдлого нь мессежээр эхэлсэн ч эцсийн зорилго нь банкны мэдээлэлд хүрэх явдал гэж үзэхээр байна.

Ийм оролдлогыг үл тоомсорловол дансны эрсдэл нэмэгдэж, холбоос дарахгүй, мэдээлэл дамжуулахгүй байх нь чухал. Мессежээр ирсэн холбоосыг дагаж орохгүй байх, ямар нэг нэр, нууц үг, нэг удаагийн баталгаажуулах кодыг дамжуулахгүй байх нь өөрийгөө хамгаалах хамгийн энгийн алхам. Ялангуяа төрийн байгууллагын нэр ашигласан, торгуулийн тухай гэж яаруулсан агуулгатай харилцаанд болгоомжтой хандах шаардлагатай.

Төрийн байгууллагын нэрийг барьсан торгуулийн мессеж, дуудлага бодит мэт харагдах тусам хүмүүс “алдаа гаргасан юм болов уу” гэж эргэлзэх нь амархан. Гэхдээ яг тэр эргэлзээ, яаруулсан мэдрэмж дээр нь залилангийн арга ажиллагаа тогтдог учраас мэдээллээ нэг удаа ч болов өгөхгүй байх нь хамгаалалт болно. Иргэд хуурамч холбоос, сэжигтэй дуудлагыг үл тоомсорлож, банкны нэвтрэх мэдээлэл, нэг удаагийн кодоо хуваалцахгүй байхыг дахин сануулж байна. ХААН Банк зэрэг банкны нэвтрэх мэдээлэлтэй холбоотой ямар ч шаардлагад хэт яаралгүй хандаж, холбоос дээр бус өөрийн хэрэглэдэг сувгаар мэдээллээ нягтлах нь зүйтэй.