Төсвийн тогтвортой байдлын зөвлөл 2027 оны төсвийн төслүүдэд зарлага-төрийн оролцоо тэлж буйг анхааруулав
Төсвийн тогтвортой байдлын зөвлөл 2027 оны төсвийн төслүүдийг тэлэлтийг шүүмжилж, бодлогын чиглэлийг сануулав Шинэчилсэн хүрээний мэдэгдлээр орлого 41,280.0 тэрбум, зарлага 43,586.0 тэрбум төгрөг, тэнцэл -2,306.0 тэрбум гэж тооцжээ Зарлагын огцом өсөлт инфляцын дарамт нэмэгдүүлж, өрийн эрсдэлийг урт хугацаанд хурцатгах дохио болов
Төсвийн тогтвортой байдлын зөвлөл 2026.09.16-нд 2027 оны төсвийн тухай болон сангуудын төсвийн хуулийн төслүүдэд өгсөн дүгнэлтээ танилцуулж, зарлага болон төрийн оролцоо тэлж буй чиг хандлагад анхааруулга өглөө. Зөвлөл төсвийн зарлага дотоодын нийт бүтээгдэхүүнд эзлэх хувийн огцом өсөлт нь хөгжлийн бодлогын үндсэн чиглэлтэй нийцэхгүй гэж үзсэн байна. Төсвийн хүрээний шинэчилсэн тооцооллоор орлого, зарлагын том дүнгүүд өмнөхөөс эрс тэлсэн зураглалтай гарчээ.
Тодруулбал, нэгдсэн төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлогыг 41,280.0 тэрбум төгрөг, нийт зарлагыг 43,586.0 тэрбум төгрөг байхаар тооцсон нь тэлэлтийн шинжтэй гэж зөвлөл дүгнэв. Үүний үр дүнд тэнцэл -2,306.0 тэрбум төгрөгөөр гарч байгаа нь төсвийн сахилга баттай нийцэх эсэх асуудлыг дахин хөндсөн байна. Зөвлөлийн байр суурь нь төсвийн бодлогыг “өргөн хүрээтэй өсөлт” рүү түлхэж буй алхмууд эрсдэл дагуулна гэсэн сануулгад төвлөрөв.
Зарлагын өсөлт 28.2 хувьтай байгаа нь дунд хугацаанд инфляцын дарамт өсгөх эрсдэлтэйг зөвлөл онцлон анхаарууллаа. Мөн зарлагын ДНБ-д эзлэх хувь 37.8 хувьд хүрсэн нь оновчтой гэж тодорхойлсон 27.0 хувиас 10.8 нэгж хувиар хэтэрч, төрийн оролцоог тэлэх сөрөг үр дагавартай гэж тайлбарлав. Нэг талаас эдийн засгийн идэвхжилд дэмжлэг болж харагдаж болох ч нөгөө талаас үнэ, өртөгт дарамт өгч болзошгүйг тэд илэрхийлжээ.
Өрийн үзүүлэлт дээр ч зөвлөл хоёр өөр шалгуурын зөрүүг сануулсан байна. Засгийн газрын өрийг ДНБ-ий 50.0 хувьд хүргэх тооцоо нь хуулийн 60.0 хувийн дээд хязгаарт багтаж буй ч таван жилийн үндсэн чиглэлийн 45.0 хувийн шалгуурыг 5.0 нэгж хувиар давж байгааг дурдав. Өөрөөр хэлбэл, хуулийн “дээврийн доор” байгаа мэт харагдавч дунд хугацааны чиглэлийн хязгаараас хальж буйг зөвлөлийн дүгнэлт тодотгож байна.
Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуульд 7.9 гэсэн нэмэлт заалт оруулж, ногдол ашгийн орлого нэмэгдвэл зарлагын дээд хэмжээг тусгай шаардлага харгалзахгүйгээр өсгөхөөр тусгасныг эрсдэлтэй гэж үзжээ. Энэ өөрчлөлт нь орлогын нэг эх үүсвэр нэмэгдсэн үед зарлагын хяналтын “саад”-ыг сулруулах эрсдэлтэй гэж зөвлөл харж байна. Үүнтэй зэрэгцэн уул уурхайн салбараас төсвийн орлогын хамаарал, эрсдэлийг нэмэгдүүлэхээр байгааг мөн онцолж, орлогын бүтцийн эмзэг байдал тэлэлтийн бодлоготой хавсрахад урт хугацааны дарамт хуримтлагдаж болзошгүйг сануулав.
Дүгнэлтээ танилцуулах үеэр зөвлөлийн гишүүд Ж.Дэлгэрсайхан, Н.Ууганбаатар, Н.Энхбаяр, Л.Гангэрэл, Л.Отгонтуяа, Р.Ринчинбазар, А.Энхбат, Н.Ууганбаяр нарын нэр дурдагдсан бөгөөд асуудал Улсын Их Хурал, Засгийн газар, Улсын Их Хурлын Нээлттэй парламентын газрын анхааралд байна. 2027 оны төсвийн тухай болон сангуудын төсвийн хуулийн төслүүд парламентын хэлэлцүүлгийн явцад эдгээр тоон үзүүлэлт, эрх зүйн өөрчлөлт, өрийн шалгуурын зөрчил зэрэг нь гол маргаан, засварын чиглэл болох төлөвтэй байна. Зөвлөлийн анхааруулга нь нэг удаагийн шүүмжлэлээс илүүтэйгээр зарлага-төрийн оролцооны тэлэлтийг хууль, үндсэн чиглэл, дунд хугацааны тогтвортой байдалтай “тааруулах” шаардлага руу чиглэж байна.
Холбоотой мэдээ
Төсвийн тогтвортой байдлын зөвлөл 2027-2029 оны төсвийн хүрээний өөрчлөлтийн төслийн эрсдэлийг олон нийтэд танилцууллаа
Төсвийн тогтвортой байдлын зөвлөл дунд хугацааны төсвийн хүрээний өөрчлөлт нь эдийн засагт эрсдэл дагуулахыг санууллаа. Төсвийн зарлагын ДНБ-д эзлэх хувь 37.8-31.2 гэж туссан бөгөөд татвар-татварын бус орлогын харьцаа 2027 онд 80:20 болно. Төсвийн тэлэлт инфляцын дарамт, сонгуулийн мөчлөгийн нөлөөг улам идэвхжүүлж, сахилга батыг чангатгах шаардлагыг нэмэгдүүлнэ.
Нийтийн тээврийн биет картын борлуулалт таван дүүрэгт үргэлжилж, зорчигчдын төлбөрийн сонголт тэллээ
Нийтийн тээврийн биет картыг нийслэлийн таван дүүрэгт худалдаалж эхэлсэн нь зорчих төлбөрийг хялбаршуулж байна. Картууд 14 байршлын ТҮЦ, мини маркет, хүнсний дэлгүүрээр борлуулагдаж, том хүн 1,000 төгрөгөөр зорчино. Дөрвөн удаа дамжин суух шинэ зохицуулалт хэрэгжсэнээр зорчигчдын зардал, үйлчилгээний хүртээмжид нөлөөлнө.
БНХАУ-д зорчих монгол иргэдэд Консулын газар эрсдэлээс сэргийлэх зөвлөмж хүргэлээ
Гадаад харилцааны яамны Консулын газар БНХАУ-д зорчигчдод аюулгүй байдлын сэрэмжлүүлэг түгээж, эрсдэлийг бууруулахыг анхаарууллаа. Хилээр хар тамхи, галт зэвсэг, түүх дурсгалын зүйл нэвтрүүлэхийг хориглодог тул ачаа тээшээ урьдчилан шалгахыг зөвлөв. Бичиг баримтаа хамгаалж, танихгүй хүнтэй санхүүгээр харилцахгүй бол аяллын хүндрэл, хуулийн эрсдэлээс сэргийлнэ.
Эрүү шүүлт тулгах хэргүүдэд прокурорын байгууллага хяналт тавьж, заримыг нь шүүхэд шилжүүлэв
Прокурорын байгууллага эрүү шүүлт тулгах хэргүүдэд хяналт тавьж, шүүхийн шатанд шилжүүлснээр хэрэгжилтэд анхаарал төвлөрөв 2026 оны эхний найман сард есөн яллагдагчтай таван хэргийг хянаж, долоон хүнд холбогдох гурван хэргээр яллах дүгнэлт үйлдэн шүүхэд шилжүүлжээ Ийм төрлийн хэрэг шүүхээр бодитоор шийдэгдэж эхэлснээр мөрдөн шалгах ажиллагаанд хяналт чангарах төлөвтэй байна
Ерөнхий сайд Н.Учрал салбарын хэвийн ажиллагаа, олон нийтийн итгэлд нөлөөлсөн нөхцөл байдлыг онцлон шийдвэр зарлав.
Ерөнхий сайд Н.Учрал хууль зүй, дотоод хэргийн салбар дахь нөхцөл байдал дотоод аюулгүй байдалд сөргөөр нөлөөлснийг анхааруулав. Тэрээр хуулиар олгогдсон бүрэн эрхийн хүрээнд Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдыг үүрэгт ажлаас чөлөөлөх шийдвэр гаргасан. Мөн холбогдох асуудлуудын үнэн зөвийг тогтоож, олон нийтийн итгэлийг сэргээх арга хэмжээ үргэлжилнэ.
Аюулт үзэгдэл, ослын бүртгэл буурч, эрсдэлийн зураглалд шинэ дохио өглөө
Үндэсний статистикийн хороо аюулт үзэгдэл, ослын бүртгэл буурсныг мэдээлж, эрсдэлийн үнэлгээнд шууд нөлөөлөв. 2026 оны эхний наймдугаар сард 3,545 тохиолдол бүртгэгдэж, өмнөх оны мөн үеэс 7.4 хувь буурсан байна. Объектын гал түймэр давамгай хэвээр тул урьдчилан сэргийлэх, бэлэн байдлын бодлого илүү чиглэлтэй болох шаардлагатай.