Трамп дизель түлшний экспортод хориг тавих хувилбарыг дахин сөхөж, шатахууны үнийн дарамтад маневр хийж эхэллээ

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп дизель түлшний экспортод хориг тавих хувилбарыг дахин гаргаж ирлээ. Тэрээр Иллинойс мужид болсон Presidents Cup тэмцээний үеэр Fox News-д ярихдаа ийм шийдвэрийг “маш нухацтай” авч үзэж байгаагаа хэлсэн байна. “Бид үүнийг маш нухацтай авч үзэж байна” гэж Трамп онцолсон бөгөөд “Бид хийж магадгүй” гэж нэмжээ.

Цагаан ордон дотоодын шатахууны үнийн дарамтын дунд энэ санааг бодит хувилбар болгон ярьж эхэлсэн нь анхаарал татаж байна. American Automobile Association (AAA)-гийн мэдээлснээр Баасан гарагт дизелийн дундаж үнэ галлон тутамд 6.50 ам.доллар болж өссөн. Трамп дизелийн экспортын аливаа хязгаарлалт нь зарим тохиолдолд автомашины бензиний үнийг “бага зэрэг өсгөх талтай” гэж тайлбарлаж, энэ эрсдэлийг давхар тооцож буйгаа илэрхийлсэн. Дизель болон бензиний үнэ боловсруулах үйлдвэрийн горим, үйлдвэрлэлийн тэнцвэр дээр хоорондоо холбогддог тул зах зээл уг дохиог зүгээр нэг улс төрийн мэдэгдэл гэж харахгүй байна.

Эрчим хүчний сайд Крис Райт өмнө нь бүрэн хориг гэхээс илүү экспортын хязгаарлалт хэлбэрээр шийдэх хувилбар яригдаж буйг дурдсан. Харин Politico өмнөх долоо хоногт Трампын засаг захиргаа дизель экспортод 90 хоногийн хориг тавих төлөвлөгөө бэлдэж байж болзошгүй талаар мэдээлсэн нь хэлэлцүүлгийг улам хурцатгасан. Ямар хугацаа, ямар механизмаар хэрэгжих нь тодорхойгүй хэвээр байгаа ч бодлогын түвшинд “хаалт” гэдэг үг эргээд гарч ирсэн нь дангаараа зах зээлийн хүлээлтэд нөлөөлөх хүчин зүйл болж байна.

Дотоодын үнэд богино хугацааны намжаалт өгч мэдэх энэ алхам Европ руу чиглэх эрсдэлийг зэрэг дагуулна. Argus Media-ийн Европын бүтээгдэхүүний үнийн бодлогын тэргүүн Бенедикт Жорж АНУ-ын аливаа хязгаарлалт Европын дизелийн үнэ, шимтгэлийг түүхэн шинэ түвшинд хүргэж болзошгүй гэж CNBC-д ярьсан. Тэрээр сүүлийн хэдэн сард Европын дизель импортын ойролцоогоор талыг АНУ нийлүүлж ирснийг онцолж, нийлүүлэлтийн суваг богино хугацаанд хумигдвал цочрол өндөр байхыг санууллаа. “Одоогоор ямар ч арга хэмжээ гараагүй, цаашид гарах эсэх нь ч, гарлаа гэхэд яг юу болох нь ч тодорхойгүй” гэж Жорж хэлсэн нь тодорхой бус байдал бодит эрсдэл болж байгааг харуулж байна.

АНУ-ын салбарын төлөөллүүд харин экспортын хаалт нь асуудлыг улам хүндрүүлэх магадлалтай гэж үзэж байна. American Petroleum Institute (API)-ийн гүйцэтгэх захирал Майк Соммерс экспорт хязгаарлах нь боловсруулалтын хүндрэл нэмэгдүүлж, эцэстээ хэрэглэгчдэд сөргөөр тусгана гэж мэдэгдэв. “АНУ-ын эрчим хүчний экспортыг хязгаарлах нь асуудлыг улам хүндрүүлж, боловсруулалтын сорилтыг нэмэгдүүлээд эцэст нь хэрэглэгчдэд хохиролтой” гэж тэр хэлээд, “Шийдэл нь шинэ хязгаарлалт биш, харин илүү нийлүүлэлт ба илүү уян хатан байдал” гэж байр сууриа тодруулжээ.

Зах зээл дээрх дарамт зөвхөн дотоод бодлогын маргаанаар хэмжигдэхгүй байна. АНУ, Ираны хурцадмал байдал болон Орос, Украины дайн худалдааны гол чиглэлүүдэд саад учруулснаар дизелийн үнэ огцом өссөн хэвээр байгаа талаар мэдээлэгдсэн. Трамп Украины Ерөнхийлөгч Володимир Зеленськээс ОХУ-ын нефть боловсруулах үйлдвэрүүд рүү чиглэсэн дайралтаа зогсоохыг уриалж, энэ нь дэлхийг “хохироож байна” гэж хэлж байсан нь энергийн нийлүүлэлтийн мэдрэг орчныг дахин санууллаа.

Morgan Stanley-ийн түүхий эдийн стратегичид экспортын хязгаарлалт нь дизелийн дэлхийн үнийг өсгөхөөс гадна боловсруулах үйлдвэрийн ажиллагааны өөрчлөлтөөр дамжин АНУ-ын бензиний үнэ рүү эргэн нөлөөлөх эрсдэлтэй гэж анхааруулсан. Өөрөөр хэлбэл, экспортын “хаалт” нь нэг талдаа дотоодын дизелийн үнийг түр зуур намжаах хувилбар мэт харагдавч нөгөө талдаа дэлхийн нийлүүлэлтийн тэнцвэрийг эвдэж, эцэст нь өөр төрлийн шатахуунаар дамжин эргээд дотоод зах зээлдээ дарамт үүсгэх магадлалтай. Одоогоор шийдвэр гараагүй ч Цагаан ордны ярианы түвшинд энэ хувилбар эргэн орж ирсэн нь дизелийн зах зээлд дараагийн хөдөлгөөний чиглэлийг тодорхойлох том дохио болж үлдлээ.