Трамп Иран руу довтлохгүй гэсэн мессеж илгээсэн ч шатахууны үнийн хүлээлт, хиймэл оюуны хувьцаанд савлагаа үргэлжиллээ

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп пүрэв гарагт Дундын сонгуулиас өмнө Иран руу довтлохгүй гэсэн дохио өгч, талууд “үр дүнтэй хэлэлцээ” хийж байна гэж мэдэгдлээ. Геополитикийн хурцадмал байдлын эрчим түр саарсан ч эрчим хүчний үнэ, хүлээлтийн савлагаа намжсангүй. Зах зээлүүд бодит нийлүүлэлтийн эрсдэл, хоригийн дарамт, улстөрийн мэдэгдлүүдийг зэрэг жинлэж, нэг өдөр доторх огцом хөдөлгөөнүүд үргэлжиллээ. Сонгуулийн үеийн бензиний үнэ өндөр хэвээр байх магадлал гэж үзсэн тооцоо ч хэрэглэгчийн зардлын тал дээрх анхаарлыг сулруулсангүй.

Эрчим хүчний талд Kalshi платформ сонгуулийн үеэр дундаж бензин галлон тутамд 4 ам.доллароос дээш байх магадлалыг 87 хувь гэж үнэлжээ. Үүний зэрэгцээ газрын тосны фьючерсүүд өсөлтөө хадгалж, Brent 4 хувь нэмэгдэн баррель нь 104 ам.доллар давсан бол WTI 3.6 хувь өсөж 91.49 ам.долларт хаагдав. Зах зээл “довтлохгүй” гэсэн мессежийг дангаараа тайвшруулах хүчин зүйл гэж үзээгүй, харин нийлүүлэлттэй холбоотой эрсдэлийн үнэлгээ хэвээр байгааг ханшийн зураг илтгэв. Трамп өмнө нь ч хоёр тал “үр дүнтэй хэлэлцээ” хийж байна гэж хэлснийг зах зээлүүд дахин эшилж, бодит алхамууд дээр илүү төвлөрөх хандлага ажиглагдлаа.

Вашингтоны дараагийн алхмуудын нэг нь хориг арга хэмжээ байв. АНУ-ын Сангийн яам Ираны “сүүдрийн флот”-той холбоотой гэж үзсэн арваад гаруй хөлөг онгоцонд хориг тавьсан нь тээвэрлэлтийн сувгууд, нийлүүлэлтийн маршрутын эрсдэлийг дахиад санууллаа. Ийм төрлийн арга хэмжээ нь үнийн хүлээлтэд “геополитикийн шимтгэл” шингээх шалтгаан болдог, тэр дундаа тээвэр, даатгал, төлбөр тооцооны эргэлтэд үл мэдэг саад үүсгэх эрсдэл дагуулдаг. Мөн Kpler-ийн CNBC-д хуваалцсан датагаар Reliance Industries АНУ-аас бусад зах зээлд Венесуэлийн тосны хамгийн том худалдан авагч болжээ. Kpler-ийн Сумит Ритолиа Reliance-ын Жамнагарын цогцолбор Энэтхэгт Венесуэлийн тосны гол очих цэг хэвээр байна гэж хэлсэн нь бүс нутгийн нийлүүлэлтийн урсгал өөрчлөгдөж байгааг давхар харуулж байна.

Технологийн салбарт өөр төрлийн савлагаа өрнөв. OpenAI хөрөнгө оруулагчдад есдүгээр сарын эцсээр жилийн хэмжээнд тооцсон орлого нь ойролцоогоор 50 тэрбум ам.доллар болсон гэж мэдээлсэн ч өмнө нь 68 тэрбум ам.доллар гэж өргөн мэдээлж байсан зөрүү нь хиймэл оюуны арилжаанд эргэлзээ үүсгэсэн гэж мэдээллээ. Тухайн хүлээлтийн “буруу таамаг” нь үнэлгээ, өсөлтийн түүхэнд мэдрэмтгий болсон зах зээлд эрсдэлийн дуршлыг хумих шалтгаан болж, Nvidia, Oracle, CoreWeave зэрэг хиймэл оюунтай холбоотой нэрсийн хувьцаа буурсан байна. Орлогын өнгө аясын ийм өөрчлөлт нь салбарын нийт нааштай дүр зурагт цуурай өгч, “хэт хурдтай өсөлтийн” сэрэмжлүүлэг шиг хүлээн авогдохоор байв.

Эдийн засгийн бодлого, зохицуулалтын мэдээ мөн технологийн компаниудын орчныг дарамталж байна. Дэд ерөнхийлөгч Ж.Ди Ванс Microsoft, Adobe болон зургаан IT үйлчилгээний компанийг ур чадвартай гадаад ажилтнуудад ногоон карт авахад дэмждэг хөтөлбөрөөс түдгэлзүүлснээ зарлаж, Microsoft-д “сайн Америкийн компани” ч “сайн Америк ажилчдыг” ажилд авах ёстой гэж хэлэв. Ванс Microsoft-тай харилцаагаа үргэлжлүүлнэ, гэхдээ байнгын оршин суух хүсэлт гаргах боломжийг нь хязгаарлана гэснээр хөдөлмөрийн зах зээлийн бодлого технологийн салбарын боловсон хүчний сувгийг улам анхаарал татах цэг болгож байна. Үүний хажуугаар SpaceX АНУ даяарх спектрийн багцыг Grain Management-оос худалдан авахаар тохиролцсон ч Холбооны харилцаа холбооны комиссын зөвшөөрөл шаардлагатай хэвээр. Илон Маск Энэтхэгт Starlink үйлчилгээ нэвтрүүлэхийг тодорхой “олигархууд” зах зээл дэх ноёрхлоо хамгаалж хааж байна гэж буруутгасан бөгөөд тус зах зээлд Reliance-ын Мукеш Амбанигийн Jio болон Сунил Митталын Airtel хоёр хамтдаа 80 хувиас дээш хувь эзэлдэг гэж мэдээлэв. Энэ бүхний дунд Трампын Ираны тухай нэг өгүүлбэр богино хугацааны амсхийлт өгсөн ч нефтийн эрсдэл, AI-ийн үнэлгээ, зохицуулалтын дарамт зэрэг олон урсгал зэрэгцэн хөдөлж, зах зээлүүдийн тайван байдал өнөөдрийн хувьд түр зуурынх мэт харагдаж байна.