АНУ-ын Зүүн Азийн ахлах дипломатч Тайванийн хоолойн мөргөлдөөний эрсдэлийг хөрөнгө оруулагчид хэтрүүлж үнэлж байна гэв

АНУ-ын Зүүн Азийн ахлах дипломатч Майкл ДеСомбр Тайванийн хоолойн мөргөлдөөний эрсдэлийг хөрөнгө оруулагчид болон зах зээлүүд “хэт өндөр үнэлж”, бодитоос давсан эрсдэлийн шимтгэл шингээж байна гэж хэллээ. Түүний хэлснээр, энэ сэдэв дээр “хамгийн том буруу үнэлгээ гарч”, болгоомжлол хэт өндөр түвшинд тооцогдсон байна. “Миний бодлоор Тайванийн тухайд хамгийн том буруу үнэлгээ гарч, эрсдэлийг хэт өндөр үнэлж байна” гэж тэр онцолсон. Энэхүү байр суурь нь геополитикийн тогтворгүй байдлын айдсаар өссөн үнэлгээний нэмэгдэл аажмаар саарах боломжтой гэсэн хүлээлтийг зах зээлд үүсгэж байна.

ДеСомбрын тайлбарын гол зангилаа нь мөргөлдөөнөөс зайлсхийх сонирхол хоёр талд зэрэгцэн оршиж, хамтын хориглолт ажиллах боломжтой гэх итгэл байв. “Хятад ч, АНУ ч мөргөлдөөн хүсэхгүй, бид мөргөлдөөнийг хориглох чадвартай” гэж тэр хэлээд, одоогийн үнэлгээний гажуудлыг “Ийм болгоомжлолын эрсдэл хэт өндөр түвшинд үнэлэгдэн шингэсэн байна” гэж тодорхойллоо. Тэр мөн Ши Жиньпинийг “маш рациональ тоглогч” хэмээн үнэлж, “хэрэв үүнийг хийх боломжгүй, эсвэл ноцтой үр дагавартайг ойлговол болохгүй” гэсэн байр сууриа давтан хэлсэн. Энэ хүрээнд тэр холбоотон, түншүүдтэйгээ хориглолтоо бэхжүүлэх нь чухал гэв.

АНУ-ын Засгийн газар Бээжин Ардын чөлөөлөх армийг 2027 он гэхэд бэлэн байлгах чиглэл өгсөн тухайг удаа дараа дурдсаар ирсэн ч Бээжин энэ хугацааг олон нийтэд батлаагүй гэж материалд тэмдэглэв. Тиймээс олон улсын хөрөнгө оруулагчид тодорхой “хугацаатай” эрсдэл гэх ойлголтод хөтлөгдөн, Тайванийн хоолойн нөхцөл байдлыг үнийн хэлбэлзэл, санхүүжилтийн өртөг, баталгаат хөрөнгийн хандлага дээр түрүүлж шингээх тохиолдол нэмэгдсэн. Гэхдээ ДеСомбрын хэлсэнчлэн сөргөлдөөнийг тогтоон барих бодлого зөвхөн нэг улсын мессежээр бус, хамтын чадамжаар хэмжигдэнэ. “Тиймээс холбоотон, түншүүдтэйгээ хамт хориглолтоо бэхжүүлж, ийм зүйл болохоос сэргийлэх нь чухал” гэж тэр хэллээ.

Үүний зэрэгцээ улс төр, аюулгүй байдлын дохио зах зээлд эсрэг чиглэлтэй мессеж өгч байгааг анзаарах хэрэгтэй. Мэдээлэлд дурдсанаар, АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп Тайпэйд хийх 14 тэрбум ам.долларын шинэ зэвсгийн худалдааны багцыг батлахаа хойшлуулсан байна. Өнгөрсөн багц 11 тэрбум ам.долларын зэвсгийн худалдаанд Бээжин 12-р сард хүчтэй хариу үзүүлсэн гэж тэмдэглэжээ. Энэ нь Зүүн Ази дахь тогтворжилтын тухай яриа бодит шийдвэрүүдийн хэмнэл, улс төрийн тооцоололтой зэрэгцэн явдгийг харуулж байна.

Харин талбай дээрх хөдөлгөөн багасаагүй дүр зураг давхар бий. Материалд БНХАУ сүүлийн саруудад арал орчим дахь цэргийн оролцоогоо нэмэгдүүлэхийг зорьж байна гэж, мөн Reuters-ийн мэдээлснээр наймдугаар сард Тайванийн Номхон далайн эргийн ойролцоо Хятадын цэргийн завь хоёр хөлөгтэй хамт анх удаа ажиглагдсан гэж онцолсон. Энэ бүхэн Тайванийн эргэн тойрон дахь мэдээллийн дуу чимээ өндөр хэвээр байгааг илтгэнэ. Тийм нөхцөлд хөрөнгө оруулагчдын “эрсдэлийн шимтгэл” гэдэг ойлголт улс төрийн мэдэгдэл, цэргийн хөдөлгөөн хоёрын огтлолцол дээр хурдан хэлбэлзэхээр байна.

Эрсдэлийн үнэлгээ яагаад ингэж хурцаддагийг Тайванийн эдийн засгийн байр суурь тодруулна. Тайвань дэлхийн дэвшилтэт чипний гол үйлдвэрлэгч бөгөөд TSMC Финикс дэх үйлдвэрүүддээ хэдэн арван тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулсан, АНУ эдгээр төслүүдэд дотоодын хагас дамжуулагчийн үйлдвэрлэлийг сэргээх зорилгоор татаас олгосон гэж дурдав. Иймээс Тайванийн хоолойн хурцадмал байдал нь зөвхөн бүс нутгийн геополитик төдийгүй технологийн нийлүүлэлтийн сүлжээ, үйлдвэрийн хөрөнгө оруулалт, төрийн бодлогын тасралтгүй байдалтай шууд холбогдоно. ДеСомбрын хэлснээр зах зээл эрсдэлийг хэтрүүлж үнэлсэн байж болох ч, бодлогын дохио болон талбай дээрх өөрчлөлтүүдийг зэрэг уншиж байж энэ “хэт өндөр” үнэлгээ үнэхээр буурах эсэх нь тодорхой болно.