Трамп Иранд бууж өгөхийг шаардсанаар хэлэлцээ гацсан энэ үед мөргөлдөөнийг зогсоох шахалт нэмэгдэв

Вашингтонд АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп Иранд “цагаан туг” өргөж бууж өгөхийг уриалж, тэгвэл дайн дуусна гэсэн нөхцөл тавьсан нь хэлэлцээг царцаасан орчинд мөргөлдөөнийг зогсоох шахалтыг нэмэгдүүлэв. Тэрээр Truth Social-д Иран “ямар ч хэлбэрээр” цөмийн зэвсэгтэй болох ёсгүй гэсэн зорилгоо дахин давтаж, “Тэд цагаан туг өргөж бууж өгөх ёстой” гэж бичсэн байна. Трампын байр суурь олон нийтийн анхаарал түрэмгийллийн өрнөл, бас Ормузын хоолойтой холбоотой эрсдэл рүү шилжиж буй үед гарчээ.

Энэ мэдэгдэл нь зургаадугаар сард байгуулсан түр тохиролцооны хуваарь дуусч буйтай давхцав. Санамж бичгийн дагуу АНУ, Иран цөмийн хөтөлбөр зэрэг өргөн асуудлыг хамарсан эцсийн хэлэлцээрийг 60 хоногт байгуулахаар тохирсон бөгөөд өнөөдөр хугацаа дуусав. Гэвч уг түр тохиролцоонд бүх фронтоор цэргийн ажиллагааг шууд бөгөөд байнга зогсооно гэж заасан ч хурдан нурсан гэж мэдээлэлд дурдсан байна. Ингэснээр “эцсийн хэлэлцээр” гэх томьёолол бодит явцтайгаа зөрчилдөж, хоёр талын дараагийн алхмыг бүрхэг болгожээ.

Трамп энэ асуудлыг дотоод улс төрийн тооцоололтой холбох оролдлогыг няцааж, “Дундын сонгууль миний бодолд огт хамаагүй” гэж хэлсэн байна. Түүний тайлбарын төвд нэг л өгүүлбэр байв: “Нэгдүгээр зорилго бол Иран ямар ч хэлбэрээр цөмийн зэвсэгтэй болохгүй байх явдал.” Энэ өнцгөөсөө Трамп “бууж өгвөл дайн дуусна” гэх логикийг шахаж, хэлэлцээний хэлбэрээс илүү үр дүн шаардсан өнгө аяс гаргалаа. Харин ийм шаардлага нь өөрөө хэлэлцээний боломжийг хязгаарлаж, гацсан байдлыг улам лавшруулж болохоор байна.

Дайны талбар дахь тэнцвэрээс гадна тээвэр, эрчим хүчний зангилаа болсон Ормузын хоолой асуудлыг улам хурцалж байна. Оман улс Ормузын хоолойгоор худалдааны усан тээврийг сэргээх хэлэлцээнд Ирантай хамт оролцож байгаа гэж мэдээлэв. Ормузын хоолой нь АНУ-Израилийн довтолгоо эхлэхээс өмнө дэлхийн газрын тос, шингэрүүлсэн байгалийн хийн нийлүүлэлтийн 20 хувийг дамжуулдаг байсан нь аливаа саатал зөвхөн бүс нутгийн асуудал биш гэдгийг сануулна. Хоолойн хяналтын маргаан шатахууны үнийг түлхэж, эрсдэлийн мэдрэмжийг зах зээл дээр нэмэгдүүлж байна.

Энэ өсөлт АНУ-ын дотоод улс төрд ч шууд тусна гэж үзэж буй хэсэг бий. Хоолойн хяналтын маргаан түлшний үнийг өсгөж, арваннэгдүгээр сарын дундын сонгуулийн өмнө Трампад дарамт үүсгэж байна гэж мэдээлэлд онцолсон. Трамп өөрөө сонгуулийг хамааралгүй гэж тасалсан ч шатахууны үнэ, тээврийн саатал зэрэг нь улс төрийн маргаанд амархан хөрвөдөг бодит хүчин зүйл хэвээр. Ийм нөхцөлд мөргөлдөөнийг зогсоох шахалт дипломат ширээ, эрчим хүчний зах зээл, Конгрессын улс төрийн уур амьсгалаар зэрэг дамжин нэмэгдэх төлөвтэй байна.

Хэлэлцээний 60 хоногийн хугацаа дууссан энэ өдөр талуудын байр суурь ойртсон гэхээс илүү холдсон дохио давамгайлж, “цагаан туг” гэх үгс эргэх тусам хэлэлцээний хэл улам хатуурав. Оман оролцсон тээврийн хэлэлцээ үр дүн авчирч чадах эсэх, мөн түр тохиролцооны нурсан заалтуудыг сэргээх улс төрийн хүсэл бий эсэх нь дараагийн чиглэлийг тодорхойлно. Одоогоор Трампын тавьсан нөхцөл, Ормузын эрсдэл, шатахууны үнийн дарамт гурвын огтлолцол Вашингтоны сонголтыг улам шахаж байна.