Трамп Ираны мөргөлдөөний дараагийн алхам дээр өртөг өндөртэй сонголтуудын дунд хавчигдав

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп Ираны эсрэг мөргөлдөөний зургаа дахь сард дипломат гарц нээх үү, эсвэл шинэ агаарын цохилт хийх үү гэсэн өртөг өндөртэй сонголтын өмнө ирээд байна. Ройтерсийн мэдээлснээр түр зохицуулалтын талаар Оман улстай яригдаж буй хувилбар нь Хормузын хоолойд Тегеранд шинэ хяналт үүсгэх эрсдэл дагуулж болзошгүй. Түүний шийдвэрийн чиглэл эрчим хүчний зах зээл, бүс нутгийн эрсдэл, мөн АНУ-ын дотоод улс төрийн дарамтыг зэрэг нэмэх төлөвтэй.

Яриа хэлэлцээний суурь нь усан тээврийн чиглэлүүдийг түр хугацаанд тогтвортой байлгах санаа гэж талууд тайлбарлаж байна. Ройтерсийн асуултад хариулсан нэрээ нууцалсан АНУ-ын албан тушаалтан тээврийн маршрутууд саадгүй байх бөгөөд хэн ч дамжин өнгөрөх урсгалыг хянахгүй гэж мэдэгдсэн. Энэ хувилбар бодит нөхцөл дээр хэрхэн хэрэгжих нь маргаантай хэвээр байгаа нь талуудын өгүүлсэн нарийвчилсан нөхцлөөс харагдаж байна.

Ахлах түвшний Ираны эх сурвалж болон бүс нутгийн хоёр албан тушаалтны хэлснээр санал болгож буй нөхцөл нь булан руу хоолойгоор нэвтрэх зарим хөлөгт Тегеран хяналт үзүүлэх боломжтой. Ийм зохицуулалт бодитоор хэрэгжвэл “хяналтгүй нээлттэй урсгал” гэсэн Вашингтоны тайлбартай мөргөлдөхөөс гадна, олон улсын усан замын статустай холбоотой шинэ маргаан дагуулж болзошгүй. Тиймээс энэ бол зөвхөн дипломат хэлэлцээний хүрээний асуудал биш, харин бүс нутгийн тоглоомын дүрмийг яаж тодорхойлох тухай асуудал болж хувирч байна.

АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга Марко Рубио уг хоолой нь Ираны хяналтад орохгүй, төлбөр хураамжгүй, нээлттэй олон улсын усан зам хэвээр байх ёстой гэж онцолжээ. Харин Трамп Бямба гарагт бүс нутгийн түншүүд дипломат боломж олгохыг хүссэний дараа өргөн хүрээний шинэ дайралтын төлөвлөгөөг цуцалсан ч, оролдлого бүтэлгүйтвэл хүчтэй цохино гэж анхааруулсан байна. Ингэснээр Цагаан ордон нэг талаар өргөн фронтын дарамтыг багасгах гэж оролдож буй ч, нөгөө талаар дараагийн алхамын хөшүүргээ сулруулахгүй байхыг хичээж буй зураглал тодорч байна.

Нөгөө талд эрсдэлийн хэлхээ богиносох биш, харин олон цэгт салаалах төлөвтэй байна. Таван эх сурвалжийн хэлснээр Иран АНУ-ын булангийн холбоотнуудад шинэ цохилт гарвал эрчим хүчний дэд бүтцэд нь хариу арга хэмжээ авна гэж сануулжээ. Цагаан ордны нэг албан тушаалтан мөргөлдөөн АНУ-ын сонгуулийн мөчлөг хүртэл ямар нэг хэлбэрээр үргэлжилж болзошгүйг хүлээн зөвшөөрөх хандлага засаг захиргаанд нэмэгдсэнийг ярьсан байна. Ийм нөхцөлд сонголт бүрийн үнэ зөвхөн цэргийн талбар дээр бус, эрчим хүч, холбоотнуудын аюулгүй байдал, дотоод улс төрийн тооцоон дээр давхар өснө.

Ойрхи Дорнодын хэлэлцээний туршлагатай Аарон Дэвид Миллер “Энэ бол муу сонголтуудын цэс боловч Трамп энэ дайныг эцэсгүй үргэлжлүүлж болохгүйг ойлгосон байж магадгүй” гэж хэлсэн байна. Тэрээр “Ямар нэг зүйл өөрчлөгдөх ёстой, тэр нь хоолой дахь Ираны шинэ бодит байдлыг хүлээн зөвшөөрөх явдал ч байж мэднэ” гэж нэмжээ. Үүнтэй зэрэгцэн “Тэд АНУ-ын хязгаарлалтууд олон жилийн турш ямар байхыг сурч байна” гэсэн үнэлгээ гарч, “Исламын бүгд найрамдах улс арваннэгдүгээр сараас өмнө Ерөнхийлөгч Трампыг ялагдал-ялагдлын нөхцөлд оруулахыг оролдож байна” гэж дүгнэсэн нь дараагийн шийдвэр хэр хурдан, ямар хэлбэрээр гарч ирэхээс үл хамааран улс төрийн дарамт түр намжихгүйг илтгэж байна. Трампын хувьд дипломат гарц нэрийн дор хүлээлт өсгөх үү, эсвэл шинэ цохилтын дохиогоор эрсдэлийг олон дахин нэмж тавих уу гэдэг сонголт Хормузын хоолойд тойрон хэлбэлзсээр байна.