Трамп Ирландын нэгдлийг дэмжсэн мэдэгдлээ давтаж, Лондон-Дублины эмзэг тэнцвэрт шинэ яриа үүсгэв

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп Бүгд Найрамдах Ирланд Улсад айлчлах үеэрээ Ирландын нэгдлийг дэмжиж буйгаа илэрхийлж, Лондон, Дублинд анхаарал татав. Тэрбээр Ням гарагт ч байр сууриа давтаж, Умард Ирландтай нэгтгэх санааг “хамгийн зөв, жам ёсны шийдэл” гэж үздэгээ хэлсэн байна. Үүний зэрэгцээ Шотландын тусгаар тогтнолын асуудлыг хөндөн асуухад, энэ талаар одоогоор ярихгүй гэсэн тайлбар өгчээ. Трампын хэлсэн үг нь Британи-Ирландын харилцаанд олон жил тогтсон эмзэг тэнцвэр дээр дахин шинэ улс төрийн яриа өдөөв.

Энэхүү мэдэгдэл нь Трамп Ирландын Ерөнхий сайд Майкл Мартинтай уулзсаны дараа илүү тод болж, нэгдлийн сэдвийг олон нийтийн хэлэлцүүлгийн төв рүү түлхсэн дүр зурагтай. Түүний хэлснээр, “Миний бодлоор тэднийг нэгтгэх нь хамгийн зөв, жам ёсны шийдэл мэт санагддаг...” хэмээн ярьжээ. Харин Шотландын тухайд “Тэр асуудлыг би одоогоор ярихгүй. Цаг нь болоогүй байна” гэж нэмж хэлсэн нь нэг асуудал дээр зоригтой байр суурь илэрхийлээд, нөгөөд нь болгоомжтой хандаж буй дохио болж байна. Ийм өнгө аяс нь нэгдлийн асуудлыг дэмждэг талуудын хувьд урам өгч мэдэх ч, нөгөө талд үл итгэлцэл, эмзэглэл дагуулдаг.

Ирландын улс төрийн талбар дээр Мартин байр сууриа илүү нягт, болгоомжтой илэрхийлэв. Тэрбээр өөрөө нэгдлийг дэмждэг ч одоогоор хэрэгжих шатанд ороогүй гэж үзэж байгаагаа хэлээд, санал хураалт зохион байгууллаа гэхэд олонхын дэмжлэг авахад “маш хэцүү” гэдгийг онцолсон байна. Мартин “Би нэгдлийг дэмждэг ч одоохондоо энэ үйл явц хэрэгжих болоогүй гэж үздэг... хүн амын олонхоор дэмжүүлэхэд маш хэцүү байх болно” гэж мэдэгдсэн. Түүний энэ тайлбар нь Трампын шулуухан дүгнэлтээс зай барьж, дотоод бодит нөхцөл, улс төрийн эрсдэлийг сануулсан хэлбэрээр сонсогдлоо.

Мартин мөн Трампын ярианы хэв маягийг тайлбарлаж, үүсэж болох хэт хөөрөл, эсвэл хэт хурц хариу үйлдлийг намжаахыг хичээсэн шинжтэй байв. “Энэ бол гайхаад байх зүйл биш. Тэр аливаа асуудалд өөр өнцгөөс ханддаг хүн” гэсэн нь нэг талаар дипломат тайвшруулах өгүүлбэр ч, нөгөө талаар Дублин энэ сэдвийг богино хугацаанд бодлого болгох боломжгүйг давхар ойлгуулж байна. Нэгдэл гэдэг нь зөвхөн улс төрийн хүсэл эрмэлзлээр шийдэгдэхгүй, нийгмийн олонхын зөвшилцөл, тогтолцооны нарийн алхмууд шаарддаг гэдэг байр суурь Мартин дээр тод харагдлаа. Үүний цаана, гадаадын өндөр түвшний улс төрчийн үг дотоод хэлэлцүүлэгт тусахдаа хэр хурдан хурц хэлбэрт шилжиж болохыг ч сануулж байна.

Энэ асуудал 1998 оны ‘Good Friday’ хэлэлцээрийн түүхэн суурьтай салшгүй холбогдоно. Тус хэлэлцээрээр Умард Ирланд дахь олон жилийн мөргөлдөөн намжсан түүхтэй бөгөөд өнөөдрийн улс төрийн мэдрэмжтэй агуулга ч үүнээс улбаатай. Тиймээс Трампын “жам ёсны” гэх тодорхойлолт нь нэг хэсэгтээ энгийн санаа мэт сонсогдсон ч, нөгөө хэсэгтээ өмнөх тохиролцооны амин чухал зарчим, тэнцвэрийг дагуулан сөхөж тавьж байгаагаараа төвөгтэй. Ийм нөхцөлд Лондон, Дублин хоёрын хоорондох харилцаа ил тод мэдэгдэл бүрийг нарийн тооцоолдог хэвээр үлдэнэ.

Reuters-ийн мэдээлснээр, Трампын давтан хэлсэн байр суурь нь нэгдлийн тухай хэлэлцүүлгийг дахин хөдөлгөж, улс төрийн маргаан хурцдах эрсдэлийг санууллаа. Мартин нэгдлийн талаар прагматик шугам барьж, “цаг нь болоогүй” гэдэг дохиог дотоод, гадаад аль аль талдаа өгсөн нь одоогийн нөхцөлд гал нэмэхгүй байх оролдлого гэж харагдана. Гэхдээ энэ сэдэв нэгэнт олон нийтийн анхааралд дахин орж ирсэн учраас Трампын дараагийн үг, хариу байр суурь бүр Ирланд, Их Британийн улс төрийн хэлэлцүүлгийг дахин чиглүүлэх магадлалтай байна.