X дээрх трэнд, 10 цаг: их дүйчин өдөр, халдашгүй эрх, Будановын ишлэл, цас, Эбола, Binance

Арваннэгдүгээр сарын 1-ний 06:00–10:25 цагийн хооронд монгол хэрэглэгчдийн X сүлжээнд Бурхан багшийн их дүйчин өдөр, улстөрчдийн халдашгүй эрхийн тухай маргаан, Украины тагнуулын асан даргын нэрээр тарсан ишлэл, шинэ сарын анхны цастай өглөө хамгийн их яригдлаа. Ням гарагийн өглөө тул оролцооны түвшин дунд зэрэг байсан бөгөөд хамгийн өргөн тархсан монгол нийтлэл мянга орчим үзэлттэй байв. Тоо баримтыг 10:31 цагийн байдлаар авав.

1. Бурхан багшийн эхийн ачийг хариулсан их дүйчин өдөр

Өнөөдөр буюу билгийн тооллын намрын сүүл сарын шинийн 22 нь Бурхан багш эхийнхээ ачийг хариулахаар Гучин гурван тэнгэрийн оронд заларч, ном айлдсаны дараа Замбуу тивд эргэн буусныг тэмдэглэдэг их дүйчин өдөр юм. 2026 онд энэ өдөр арваннэгдүгээр сарын 1-нд тохиож байна. Олон хэрэглэгч ээж, аавынхаа ачийг санаж, буян үйлдэж, Бурхан багшийн зүрхэн тарнийг уншихыг уриалсан мэндчилгээ нийтэлжээ. LiveTV.mn энэ өдөр Улаанбаатарт өдөртөө -1 хэм хүйтэн байна гэж мэдээлэв.

2. Казахстантай харьцуулж, УИХ-ын гишүүдийн халдашгүй эрхийг шүүмжлэв

Эдийн засгийн ухааны доктор Р.Даваадорж Казахстанд авлигын хэрэгт холбогдсон өндөр албан тушаалтнуудыг парламентын ордон, Байнгын хорооны хурал дээрээс нь шууд баривчилдаг бол Монголд «халдашгүй эрх» гэдэг дархан цайз болсон гэж бичсэн нь энэ цагийн хамгийн өндөр оролцоотой монгол нийтлэл боллоо. Тэрбээр хэрэг нь илэрсэн улстөрчид гадаад руу гарч, тэндээсээ нийгмийг талцуулж байна гэж шүүмжилжээ.

Энэ бол хэрэглэгчийн байр суурь юм. Казахстанд Үндэсний аюулгүй байдлын хороо аравдугаар сард хэд хэдэн албан тушаалтныг авлигын хэргээр баривчилсан тухай тус улсын хэвлэл мэдээлсэн ч сүүлийн үед парламентын хурал дээрээс хүн баривчилсан тухай мэдээ олдсонгүй. Нийтлэлд хавсаргасан бичлэг хэзээ, хаана бичигдсэнийг egov.mn бие даан баталгаажуулж чадаагүй.

3. Буданов «Орос Зөвлөлтийн үеийн нөөцөө шавхсан» гэсэн ишлэл дахин тарав

«Орос улс Зөвлөлтийн үеийн зэвсгийн нөөцөө бүрэн шавхсан», «Украины аль нэг хэсэгт томоохон довтолгоо хийх нөөц бололцоо байхгүй» гэсэн Кирилл Будановын нэрийн ишлэлийг монгол хэрэглэгчид өргөн хуваалцлаа. Гэвч эдгээр нь шинэ мэдэгдэл биш юм. Буданов Украины Батлан хамгаалах яамны Тагнуулын ерөнхий газрын дарга байхдаа 2023 оны тавдугаар сард Оросын довтлох чадавх «бүрэн шавхагдсан» (Interfax-Ukraine), 2024 оны есдүгээр сард Зөвлөлтийн үеийн нөөц «бүгд дууссан» (LIGA.net) гэж хэлж байжээ. Тэрбээр одоо Украины Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын даргаар ажиллаж байгаа бөгөөд энэ оны долдугаар сард РБК-Украинд өгсөн ярилцлагадаа Орост хүн хүч, зэвсгийн «асар их» нөөц хэвээр байгаа тул дайн дахиад хэдэн жил үргэлжилж болзошгүй гэж хэлсэн (RTVI).

4. Шинэ сарын анхны цастай өглөө, ирэх долоо хоногт хүйтэрнэ

Арваннэгдүгээр сарын эхний өглөө нийслэл болон хөдөө орон нутагт цас орж хонож, хэрэглэгчид цастай өглөөний зургаа хуваалцлаа. Аравдугаар сарын сүүлийн цас, шорооны шуурганы тухай өмнөх тоймд дурдсан бол шинэ өрнөл нь ирэх долоо хоногийн урьдчилсан мэдээ юм. Ус цаг уур, орчны шинжилгээний газрын мэдээлснээр 2-ноос 5-ны хооронд хойд болон баруун аймгуудын олон сумаар 0–5 мм цас орж, цасан шуурга шуурна, салхи секундэд 15–17 метр хүрч ширүүснэ. Шөнөдөө уулархаг нутгаар -11...-21 хэм хүрч, 4–5-нд ихэнх нутгаар сэрүүснэ. Дэлгэрэнгүйг: https://www.egov.mn/mn/article/ireh-doloo-honogt-ihenh-nutgaar-huiterch-2-noos-5-ny-hoorond-olon-aimagt-casan-shuurga-shuurna

5. Дугаараа балруулсан машинуудын торгууль хэтэрхий бага уу?

Иргэн О.Отгонбаяр улсын дугаараа балруулж явдаг машинууд олширсныг шүүмжилж, дугаараа тод байлгасан хариуцлагатай жолооч торгуулж, нуусан нь хохиролгүй үлддэг тогтолцоо шударга бус гэж бичжээ. Түүний нийтлэлийг олон хүн дахин нийтэлжээ.

6. Конгод Эболагийн улмаас нас барсан хүний тоо 5,000 давав

Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улсын Ерөнхийлөгчийн дэргэдэх Эболагийн эсрэг ажлын хэсгийн аравдугаар сарын 31-ний тайланд тавдугаар сараас хойш 10,351 халдвар батлагдаж, 5,026 хүн нас барсан гэж дурджээ (AP, BBC). Дэгдэлтийг Бундибугё төрлийн вирус үүсгэж байгаа бөгөөд түүнд зориулсан лицензтэй вакцин одоогоор алга. Халдвар тус улсын 26 мужийн наймд, 178 эрүүл мэндийн бүсийн 67-д бүртгэгдсэн бөгөөд Уганда, Кени, Нигери, Францад ч холбогдох тохиолдол илэрсэн. Мэдээг хуваалцсан хэрэглэгч «хол гэж бодож болохгүй» гэж анхааруулжээ. Дэлгэрэнгүйг: https://www.egov.mn/mn/article/kongod-ebola-virusyn-degdeltiin-ulmaas-nas-barsan-hunii-too-5000-davlaa

7. Ерөнхий сайд асан С.Баяр шүүмжлэгчдээ хариулав

Ерөнхий сайд асан С.Баяр өөрийн монгол бичгийн дүрэм, «лугаа» гэдэг үгийн хэрэглээг шүүмжилсэн хэрэглэгчид урт хариулт бичиж, Монгол хэлний их тайлбар толийг эш татан тайлбарласан нь олны анхаарлыг татлаа. Тэрбээр бичгийн дүрэмдээ тааруу гэдгээ хүлээн зөвшөөрч, мэтгэлцэхэд бэлэн гэжээ. Өөр нэг нийтлэлдээ «шар тэмдэг» гэж шүүмжлүүлсэн тэмдэг нь Онц бөгөөд бүрэн эрхт элчин сайдын цолын албан тэмдэг бөгөөд тэр цолыг 2011 онд Ерөнхийлөгчийн зарлигаар хүртсэн гэж тайлбарлав.

8. FBI: Binance-ийн 6.3 тэрбум ам.долларын хулгайн ард Хойд Солонгос байна (шинэ өрнөл)

Binance-ийн рекорд хулгай, хохирлын 90 хувийг нөхсөн тухай өмнөх тоймд дурдсан. Шинэ өрнөл нь АНУ-ын Холбооны мөрдөх товчоо (FBI) аравдугаар сарын 31-нд халдлагыг Хойд Солонгосын Lazarus бүлэгтэй холбогддог TraderTraitor үйлдсэн гэж албан ёсоор тогтоосон явдал юм (AP, DW). FBI хулгайлсан хөрөнгийг гол төлөв Ethereum руу хөрвүүлж байгааг ажигласан гэж мэдэгдэж, крипто бирж, блокчэйн шинжилгээний компаниудыг холбогдох хаягуудын гүйлгээг хаахыг уриалсан байна. Дэлгэрэнгүйг: https://www.egov.mn/mn/article/fbi-binance-iin-6-terbum-garui-amdollaryn-hulgain-ard-hoid-solongos-baina

9. Суурь тэтгэвэр: «нэмэгдээгүй юу» гэсэн асуулт, цэрэг, цагдаагийн тэтгэврийн маргаан (шинэ өрнөл)

Суурь тэтгэврийг өнөөдрөөс олгож эхэлснийг өмнөх тоймд дурдсан (https://www.egov.mn/mn/article/435-myangan-ahmad-nastand-suur-tetgever-olgozh-ehelne). Өглөө тэтгэврээ шалгасан зарим хэрэглэгч «нэмэгдээгүй юм уу» гэж асууж байна. Нийгмийн даатгалын ерөнхий газрын дарга Б.Батжаргал iToim.mn-д өгсөн ярилцлагадаа суурь тэтгэвэр, үндсэн тэтгэвэр хоёр тусдаа дансанд орно, суурь тэтгэврийг одоогийн тэтгэврийн нэмэгдэл гэж ойлгож болохгүй гэж тайлбарласан. Мөн эмэгтэй 55, эрэгтэй 60 нас хүрээгүй, эрт тэтгэвэрт гарсан цэрэг, цагдаагийн алба хаагчдыг суурь тэтгэвэрт хамруулах эсэх талаар хэрэглэгчид маргалдаж байна. Хуулиар суурь тэтгэвэр авах шалгуур нь нас юм.

Арга зүй: X-ийн хайлтын 200 орчим томоохон мэдээллийн болон нөлөө бүхий аккаунтын нийтлэл, түлхүүр үгийн 50 гаруй хайлтыг оролцооны үзүүлэлтээр (лайк + 2×дахин нийтэл + үзэлт/100) эрэмбэлж, баримтыг мэдээллийн сайтуудаар нягталсан. Баталгаажуулах боломжгүй, гүтгэлгийн эрсдэлтэй нийтлэлүүдийг оруулаагүй. X дахь хувь хүмүүсийн байр суурь egov.mn-ийн байр суурийг илэрхийлэхгүй.