Оюу толгойн ногдол ашгийг зарцуулах тухай хуулийн төслийг эргүүлэн татахаар шийдвэрлэлээ

Монгол Улсын Засгийн газрын 2026 оны аравдугаар сарын 23-ны ээлжит бус хуралдаанаар Оюу толгойн ногдол ашгийг чиглүүлэх тухай хуулийн төслийг эргүүлэн татахаар шийдвэрлэв. Төслийг Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы дэгийн тухай хуулийн 32 дугаар зүйлд үндэслэн татан авахаар болсон байна. Засгийн газар энэ шийдвэрийг иргэдийн саналыг харгалзан гаргажээ. Ингэснээр төрийн эзэмшилд ногдох орлогыг зарцуулах зохицуулалтыг өмнөх төслийн хүрээнд үргэлжлүүлэх эсэх асуудлыг дахин авч үзэхээр болж байна.

Oyu Tolgoi төслөөс 2027 онд төрийн эзэмшилд ногдох ногдол ашгийн орлогоос 3 их наяд төгрөг төвлөрүүлэхээр тооцсон байна. Энэ орлогын 2 их наяд төгрөгийг нэн тэргүүнд эрчим хүч, боловсролын салбарын шинэчлэлд зарцуулахаар төлөвлөжээ. Тусгай хуулийн төсөлд орлогыг тодорхой чиглэлд төвлөрүүлэн зарцуулах зохицуулалтыг тусгахаар байсан юм. Харин төслийг эргүүлэн татах шийдвэр гарснаар 2027 онд төрийн эзэмшилд ногдох орлогын хуваарилалт, зарцуулалтын асуудалд иргэдийн өгсөн санал илүү тодорхой тусах нөхцөл бүрдэж байна.

Засгийн газрын мэдээлснээр, И-Монголиагаар дамжуулсан санал асуулгад 95,621 хүн оролцжээ. Тэдгээрээс 55,173 иргэн эрүүл мэнд, боловсрол, орон сууцны дэмжлэгийг сонгосон байна. Энэ нь иргэдийн зүгээс ногдол ашгийн орлогыг зөвхөн нэг салбарт бус, өдөр тутмын амьдралд шууд хамаарах хэд хэдэн чиглэлд зарцуулах сонирхол байгааг харуулсан дүнгээр танилцуулагджээ. Санал асуулгын дүнг шинэчилсэн шийдвэрт тусгах нь хөрөнгө оруулалтын тэргүүлэх чиглэлийг дахин тодорхойлоход нөлөөлөхөөр байна.

Хөгжлийн төсөл, хөтөлбөрийн чиглэлээр санал өгсөн 82,077 иргэний 50.6 хувь нь эрчим хүчийг тэргүүлэх салбар гэж үзсэн байна. Иймээс өмнө нь төлөвлөсөн 2 их наяд төгрөгийн зарцуулалтад эрчим хүч, боловсролын шинэчлэлийг нэн тэргүүнд тавьсан үндэслэл хэвээр үлдэх эсэхийг иргэдийн бусад саналуудтай хамтатган авч үзэх шаардлагатай болж байна. Эрүүл мэнд, боловсрол, орон сууцны дэмжлэгийн талаарх санал мөн өндөр тоогоор бүртгэгдсэн тул орлогын зарцуулалтын чиглэл өргөжих боломжтойг санал асуулгын дүн харуулжээ. Гэхдээ хуулийн төслийг эргүүлэн татсанаар эдгээр саналыг ямар хэлбэрээр эцсийн зохицуулалтад тусгах нь дараагийн шийдвэрээс хамаарна.

Оюу толгойн ногдол ашгийг зарцуулах асуудал нь Үндэсний баялгийн сан, Хуримтлалын сангийн зохицуулалттай уялдан яригдах төлөвтэй байна. Иргэдийн саналд тулгуурлан шинэ шийдвэр гаргахдаа эрчим хүч, боловсрол, эрүүл мэнд, орон сууцны дэмжлэгийн чиглэлүүдийн ач холбогдлыг дахин эрэмбэлэх шаардлага үүсэж байна. Мөн 2027 онд төвлөрүүлэхээр тооцсон 3 их наяд төгрөгийн орлогыг хуримтлуулах болон хөгжлийн зориулалтаар ашиглах зохицуулалтыг тодорхой болгох асуудал үлдэж байна. Засгийн газрын өнөөдрийн шийдвэрээр хуулийн төсөл хууль тогтоох үйл явцаас түр буцаж, иргэдийн саналыг тусгасан шинэ хувилбар боловсруулах шат руу шилжлээ.