X дээрх трэнд, 10 цаг: Маскийн таамаг, Сербийн сонгууль, Шинэ Хархорум, анхны цас, төсөв, газар өмчлөл

Монгол хэрэглэгчдийн X сүлжээнд 10 дугаар сарын 26-ны 06:00–10:20 цагийн хооронд хамгийн их яригдсан сэдвүүдийг оролцооны үзүүлэлтээр эрэмбэлэн толилууллаа. Даваа гарагийн өглөө идэвх харьцангуй бага байсан ч мэдээллийн сайтуудаар нягталж баталгаажуулсан 10 сэдэв шалгарлаа. Өмнөх тоймуудад орсон сэдвүүдээс зөвхөн шинэ өрнөлтэйг нь оруулав. Баталгаагүй мэдээлэл агуулсан, тодорхой хүмүүсийг нотолгоогүйгээр буруутгасан нийтлэлүүдийг оруулсангүй. Нийтлэлүүдийн үзүүлэлтийг 10:26 цагийн байдлаар авав.

1. "5-6 жилийн дараа гар утас, апп байхгүй болно": Маскийн таамаг ба хиймэл оюун мэргэжлүүдийг орлох уу гэсэн хэлэлцүүлэг

Хуульч Батхүү X сүлжээнд Илон Маскийн "5-6 жилийн дараа гар утас, апп-ууд байхгүй болж, оронд нь хиймэл оюунд суурилсан төхөөрөмж гарч ирнэ" гэсэн таамгийг иш татан, нягтлан бодогч, эмч, жүжигчин, хуульч зэрэг мэргэжлийг хиймэл оюун хэрхэн шахаж болох талаар бичсэн нь энэ өглөөний хамгийн өргөн тархсан нийтлэл боллоо. Маск энэ таамгаа 2025 оны 10 дугаар сарын сүүлээр Жо Роганы подкастад ярьсан бөгөөд "утас гэж нэрлэдэг зүйл маань хиймэл оюуны тооцоолол хийх төгсгөлийн төхөөрөмж болж, үйлдлийн систем, апп байхгүй болно. Хүмүүсийн хэрэглэх контентын ихэнх нь хиймэл оюуны бүтээсэн байх болно" гэж хэлсэн тухай Decrypt зэрэг хэвлэл мэдээлсэн. Энэ нь тодорхой бүтээгдэхүүн, хугацаатай төлөвлөгөө бус, түүний хувийн таамаг юм.

2. Сербийн сонгууль: Александр Вучич оюутны хөдөлгөөнд ялагдсанаа хүлээн зөвшөөрөв

Сербийн 10 дугаар сарын 25-ны ээлжит бус парламентын сонгуульд оюутнуудын тэргүүлсэн "Оюутны жагсаалт" ялалт байгуулж, 14 жил тус улсын улс төрд ноёлсон Александр Вучич ялагдлаа хүлээн зөвшөөрлөө. BBC, AP, The Guardian-ы мэдээлснээр Вучич "Эцсийн дүн гараагүй ч бид энэ сонгуульд ялагдсан нь тодорхой. Оюутны жагсаалт 250 суудлаас 135–140-ийг, бид 105 орчмыг авна" гэжээ. Сонгуулийн ирц түүхэн дээд түвшинд хүрсэн бөгөөд 2024 онд Нови Сад хотын галт тэрэгний буудлын саравч нурж, 16 хүн амь үрэгдсэнээс хойш хоёр жил үргэлжилсэн авлигын эсрэг жагсаал ийнхүү сонгуулийн ялалтаар өндөрлөв. Монгол хэрэглэгчид Белградын гудамжаар ялалтаа тэмдэглэж буй хүмүүсийн бичлэгийг түгээж, Вучичийн Москватай ойр байр суурийг онцлон бичиж байна.

3. "Хархоринд шинэ хот байхгүй байна": МУИС-ийн оюутны үг олны анхаарлыг татав

МУИС-ийн оюутан Т.Макар "Хархоринд шинэ хот байгуулна гэж УИХ шийдвэр гаргасан ч очиход шинэ хот байгаагүй" гэж ярьж буй бичлэг хурдан тархаж, хэрэглэгчид төрийн амлалт хэрэгжихгүй байгааг шүүмжиллээ. УИХ 2023 оны 1 дүгээр сарын 12-нд Орхоны хөндийд "Шинэ Хархорум" хот байгуулах 07 дугаар тогтоол баталж, 2025 оны 1 дүгээр сард холбогдох хуулийг баталсан. UB Post-ын мэдээлснээр Засгийн газар 2026–2028 оны арга хэмжээний төлөвлөгөө баталсан ч одоогоор хийгдсэн ажил голдуу ойн зурвас, ногоон байгууламж, гол нуурыг нөхөн сэргээх зэргээр хязгаарлагдаж, бүтээн байгуулалтын гол ажил төдийлөн харагдахгүй байна. Хархорум хотын захиргаа хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөө, техник эдийн засгийн үндэслэлийг үе шаттайгаар боловсруулж байгаа гэж МҮОНРТ 10 дугаар сарын 23-нд мэдээлжээ.

4. Улаанбаатарт цас орж, хүйтэрлээ (цаг агаарын шинэ өрнөл)

Өнгөрсөн амралтын өдөр урьдчилан мэдээлсэн хүйтрэл ирж, өнөө өглөө нийслэл болон хэд хэдэн аймагт цас оров. liveTV.mn-ийн мэдээлснээр Улаанбаатар орчмоор өдөртөө үүлшиж, ялимгүй цас орох бөгөөд баруун өмнөөс хойш эргэх салхи секундэд 5–10 метр хүрч, агаарын температур -2…-4 хэм байна. Хөвсгөлийн баруун, Сэлэнгийн зүүн, Төвийн зүүн хойд, Хэнтийн баруун хойд сумдын нутгаар цас орж, цасан шуурга шуурна. Хэрэглэгчид өглөөний мэндчилгээндээ "дулаан хувцаслаарай" гэж бие биедээ сануулж, цастай гудамжны зургаа хуваалцлаа.

5. Хорьдол Сарьдагийн даваагаар нүүж буй малчин айл

TV5 телевизийн сэтгүүлч Доржоо Хөвсгөл аймгийн Рэнчинлхүмбэ сумын нутаг, Хорьдол Сарьдагийн даваагаар нүүдэллэж буй малчин айлын бичлэгийг нийтэлсэн нь олны сонирхлыг татав. Тэрбээр "Нүүдлийн айл өглөө 05:30 цагт босов. Тэд өнөөдөр даваагаа давах учир ийн эртлэн босож буй" гэж бичжээ. Бичлэгийг 10 дугаар сарын 25-нд авсан аж.

6. Хархорумын ойролцоо Баянголын хөндийд Итали, Монголын археологичдын судалгаа

Zogii.mn сайт Новастан сэтгүүлийн ерөнхий редактор Матьё Лемойны Италийн археологич Роберта Менегаззитай хийсэн ярилцлагыг орчуулан нийтэлжээ. Хархорин сумаас баруун хойш 14 орчим км зайтай Баянголын хөндийд Хүрэл зэвсгийн үеэс хойших оршуулга, зан үйлийн болон суурьшлын байж болзошгүй дурсгалууд байдаг бөгөөд Турин дахь CRAST төвийн Менегаззигаар ахлуулсан баг 2018 оноос Монголын байгууллагуудтай хамтран ажиллаж байна. Италийн Гадаад хэргийн яамны санхүүжилттэй энэ төсөл 2023 оноос хээрийн судалгаа болж өргөжсөн бөгөөд МУИС, Хархорум музейтэй хамтран олон арван дурсгалыг баримтжуулж, тандан судлах орчин үеийн технологи ашиглан малтлага эхлүүлээд байна.

7. 2027 оны төсөв: ОТ-н ногдол ашгийн санал буцсаны дараах хуваарилалт, судлаачийн сануулга (шинэ өрнөл)

Засгийн газар Оюу Толгойн ногдол ашгийг төсөл, арга хэмжээнд зарцуулах саналаа өнгөрсөн баасан гарагт буцаан татсны дараа 2027 оны төсвийн хөрөнгө оруулалтын хуваарилалт анхаарал татаж байна. UBN.mn-ийн тооцоолсноор ногдол ашгаар санхүүжих 52 төсөл хасагдаж, 3.77 их наяд төгрөгийн 763 төсөл, арга хэмжээ улсын төсөвт хэвээр үлдэж, УИХ-ын гишүүдийн гаргасан 235 зарчмын зөрүүтэй санал хүчингүй болжээ. Аймгуудаас Дорнодод хамгийн их буюу 183.6 тэрбум, Өмнөговьд хамгийн бага буюу 23.4 тэрбум төгрөг тусгагдсан бөгөөд баруун бүсэд хамгийн их буюу 517 тэрбум төгрөг хуваарилагдсан гэж тус сайт дүгнэжээ. Нээлттэй Нийгэм Форумын засаглалын хөтөлбөрийн менежер Д.Оюунбадам iToim.mn-д өгсөн ярилцлагадаа төсөв 2.3 их наяд төгрөгийн алдагдалтай, урсгал зардал өмнөх оныхоос 7.5 их наядаар өссөн, энэ онд өрийн үйлчилгээнд 1.5 их наяд төгрөг төлөх тул "төсөв хүндрэх магадлал өндөр, дараагийн шоконд бэлтгэлтэй байх хэрэгтэй" гэж сануулжээ.

8. 16 настай охиныг хөнөөсөн хэргийг Улсын дээд шүүх 10 дугаар сарын 29-нд хянана

UBN.mn, zuv.mn-ийн мэдээлснээр 16 настай охин болон 32 настай эмэгтэйн амь насыг хохироосон хэргийг Улсын дээд шүүхийн хяналтын шатны шүүх хуралдаан 10 дугаар сарын 29-ний пүрэв гарагт хэлэлцэнэ. Анхан шатны шүүх энэ оны 1 дүгээр сарын 23-нд яллагдагч Ц.Дагвадоржид бүх насаар нь хорих ял оноож, хэрэгт холбогдсон бусад хүмүүсийг цагаатгасан бөгөөд давж заалдах шатны шүүх энэ шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. Хохирогч охины ээж Г.Отгонтуяа "Би хэн нэгнээс өшөө авах бус, үнэн зөв тогтоогдож, хүүхдийн эрх, хүний эрхэм чанар зохих ёсоор хамгаалагдаасай гэж хүсэж байна" гэж олон нийтэд хандан бичжээ.

9. Азербайжанд сургуулийн хижабын хоригийн эсрэг ховор тохиолдох эсэргүүцэл

Азербайжаны Засгийн газар 9 дүгээр сарын 21-нд баталсан сургуулийн дүрэмт хувцасны шинэ журам 10 дугаар сарын 12-ноос хэрэгжиж эхэлснээр хижаб өмссөн сурагч, багш нарыг сургуульд оруулахгүй болсон нь тус улсад ховор тохиолдох эсэргүүцлийг өрнүүлээд байна. BBC, Amnesty International-ын мэдээлснээр журамд хижаб гэж шууд дурдаагүй ч "боловсролын шашингүй зарчимтай зөрчилдөх" хувцсыг хориглосон бөгөөд 10 дугаар сарын 12-нд Бакуд 37 хүнийг саатуулсан гэж Дотоод хэргийн яам мэдээлсэн бол идэвхтнүүд 200 гаруй хүн саатуулагдсан гэж мэдэгджээ.

10. Б.Пүрэвдагва: Хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөө батлагдсаны дараа 0.7 га газар өмчлүүлэх ажлыг эхлүүлнэ (шинэ өрнөл)

Нийслэлийн Засаг дарга Б.Пүрэвдагва өмчлөлийн 0.7 га газраа аваагүй иргэдэд газар өмчлүүлэх ажлыг "Улаанбаатар хотын 2040 он хүртэлх хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөө" УИХ-аар батлагдсаны дараа албан ёсоор эхлүүлнэ гэж мэдэгдлээ гэж ikon.mn, ReelNews мэдээлэв. Түүний хэлснээр өнөөдрийн байдлаар нийслэлийн 215,000 оршин суугч газар өмчлөх гэрчилгээгээ авсан бөгөөд Иргэнд газар өмчлүүлэх тухай хууль 2028 оны 5 дугаар сарын 1 хүртэл үйлчилнэ. НИТХ 2026 онд 2,843 иргэнд 156.42 га газрыг гэр бүлийн хэрэгцээнд өмчлүүлэх тогтоол баталсан. Үүний зэрэгцээ УИХ 10 дугаар сарын 23-нд нийслэлд 1992–2025 онд олгосон газрын асуудлыг шалгах Хянан шалгах түр хороо байгуулах тогтоол баталж, Ц.Баатархүү тэргүүтэй 15 гишүүн нээлттэй сонсгол зохион байгуулахаар болжээ.

Арга зүй: X-ийн хайлтын 200 орчим томоохон мэдээллийн болон нөлөө бүхий аккаунтын нийтлэл, түлхүүр үгийн 50 гаруй хайлтыг оролцооны үзүүлэлтээр (лайк + 2×дахин нийтэл + үзэлт/100) эрэмбэлж, баримтыг мэдээллийн сайтуудаар нягталсан. Баталгаажуулах боломжгүй, гүтгэлгийн эрсдэлтэй нийтлэлүүдийг оруулаагүй. X дахь хувь хүмүүсийн байр суурь egov.mn-ийн байр суурийг илэрхийлэхгүй.