АНУ, Европын хувьцаа хиймэл оюуны хөөрлөөр дээд түвшинд хүрч, ЕТБ огцом засварыг санууллаа

АНУ, Европын хувьцааны зах зээл хиймэл оюунтай холбоотой өсөлтөөр дээд түвшинд хүрч, үнэлгээний халалт удаан үргэлжлэх эсэх дээр Европын Төв Банк анхааруулга өглөө. ЕТБ-ын эдийн засагчид зах зээлийн өөдрөг хүлээлт суурь үнэлгээнээс давж, дараа нь огцом засвар хийх эрсдэл нэмэгдэж болзошгүйг онцолсон байна. Тэдний хэлснээр өмнөх технологийн хөөрлүүдэд давтагддаг нэг хэв маяг нь хэт өөртөө итгэлтэй, хэт өөдрөг хөрөнгө оруулагчдын төлөвөөр өдөөгдөж, үнэ бодит үндэслэлээсээ түрүүлэн өсөөд дараа нь уналтад хүрэх явдал байжээ.

ЕТБ-ын эдийн засагчид блогтоо өмнөх технологийн хувьсгалын жишээнүүдийг татан, өнөөдрийн үнэлгээ засрах магадлалтайг дурдсан байна. Тэд “өмнөх технологийн хувьсгалын судалгаа өнөөгийн зах зээлийн үнэлгээ засрах магадлалтайг харуулж байна” гэжээ. Хиймэл оюун эдийн засгийг өөрчилж, компанийн ашгийг өсгөх боломж байгааг үгүйсгээгүй ч, өргөн нэвтрэлтээс үүдэх тодорхойгүй байдал эрсдэлийн шимтгэлийг нэмэгдүүлж, үнэ бууруулах дарамт үүсгэж болзошгүй гэж тайлбарлав. Өөрөөр хэлбэл өсөлт өөрөө эерэг дүр зураг төрүүлж байгаа ч нэвтрэлтийн хурд, нөлөөллийн цар хүрээ тэлэх тусам эрсдэлийн үнэлгээ нэмэгдэх нөхцөл бүрдэнэ гэж үзжээ.

Тодорхойгүй байдал нь технологиос давж нийт эдийн засагт тархаж болохыг тэд онцолсон байна. ЕТБ-ын эдийн засагчид “технологийн нэвтрэлт тэлэх тусам тодорхойгүй байдал нийт эдийн засагт тархаж, доголдол гарвал бүхэлдээ хохирно” хэмээн тэмдэглэжээ. Ингэснээр нэг салбарын савлагаа бусад салбар руу дамжиж, хөрөнгө оруулагчдын хүлээлт огцом өөрчлөгдөх суваг нээгдэнэ гэсэн санаа юм. “Өсөлтийн дараа засвар эсвэл ухралт зайлшгүй, харин яг хэзээ гэдгийг урьдчилан мэдэх боломжгүй” хэмээн тэд нэмж тайлбарласан байна.

Анхааруулгын нэг гол цэг нь хөрөнгө оруулагчдын өртөлтийн бүтэц байлаа. ЕТБ-ын эдийн засагчдын тайлбараар Европын жижиглэн хөрөнгө оруулагчид дэлхийн индекс сан, тэтгэврийн сангаар дамжин ‘Magnificent 7’-д төвлөрсөн өндөр өртөлттэй байгаагаа өөрсдөө ч тэр бүр мэдэхгүй байх эрсдэлтэй. Ийм төвлөрөл нь өсөлтийн үед өгөөжийг хүчтэй “дамжуулдаг” шиг, уналт эхэлбэл савлагааг мөн адил огцом нэмэгдүүлж мэднэ. Тэдний үзэж буйгаар огцом засвар нь сангуудын бүтэц, дам гинжин нөлөөгөөр тархаж, эцэстээ евро бүсийн тогтвортой байдалд дарамт үүсгэх эрсдэлтэй.

Доткомын үеэс ялгаатай нь бодлогоор доргилтыг зөөлрүүлэх боломж өнөөдөр илүү хязгаарлагдмал гэдгийг ЕТБ-ын эдийн засагчид онцолжээ. Тэд “доткомын үеэс ялгаатай нь өнөөдрийн нөхцөлд хүү бууруулах, төсвийн бодлогоор цохилтыг зөөлрүүлэх орон зай хавьгүй бага” гэж дахин тэмдэглэсэн байна. Өөрөөр хэлбэл, зах зээл огцом эргэвэл хариу арга хэмжээ авах “буфер” бага, харин савлагаа бодит эдийн засаг, санхүүгийн тогтвортой байдал руу хурдан дамжих эрсдэл өндөр гэсэн дохио өгч байна. Энэ удаад хиймэл оюунтай холбоотой өсөлт үргэлжлэх эсэхээс үл хамааран, үнэлгээ ба төвлөрлийн эрсдэл нэг дор хуримтлагдах үед огцом засварын өртөг хэнд, хэр хурдан очих вэ гэдэг нь анхаарлын төвд үлдэж байна.