АНУ, Ираны хурцадмал байдал дахин сэдэрч, хоригийн удаан шахалтаас цэргийн дарамтад шилжих дохио өгөв

АНУ, Ираны мөргөлдөөн амралтын өдрүүдээр огцом ширүүсч, Вашингтоны хувьд хоригийн удаан шахалтаас илүү хурдан үр дүнтэй дарамтын хэлбэр рүү шилжиж буй дохио ажиглагдаж байна. Ням гарагт АНУ Ларак арал дээрх Ираны хоёр пуужингийн төхөөрөмжийг устгасан гэж мэдээлэв. Үүний хариуд Иран Йордан дахь King Hussein, Al Azraq агаарын баазууд руу найман пуужин харваж, Йорданы агаарын довтолгооноос хамгаалах систем бүгдийг нь саатуулсан гэж тус улсын засгийн газар мэдэгдлээ.

Шинжээчдийн үнэлгээгээр АНУ-ын энэ цохилт нь долдугаар сарын сүүлээс хойших олон нийтэд зарласан анхны довтолгоо болж байна. Мөргөлдөөний өрнөл эхнээсээ стратегийн бус, илүү тактикийн чиглэлтэй явж ирсэн гэх дүгнэлт ч хөндөгдөв. Түүнчлэн Ираны зан төлөвийг АНУ-ын хүлээсэн түвшинд хүртэл санхүүгийн дарамт хазаарлаагүй байж магадгүй гэж үзэж байна. Ийм нөхцөлд цэргийн дарамтыг илүү тод дохионд хөрвүүлэх эрсдэл нэмэгдэж, зах зээлүүд мэдрэмтгий болж эхэллээ.

Гэсэн ч Вашингтон хоригийн хүрээг зэрэгцүүлэн тэлж буйгаа нуусангүй. АНУ-ын Сангийн сайд Скотт Бессент Reuters-т хэлэхдээ, Ираны эсрэг долоо хоног бүр шинэ хориг нэмэгдэж, ялангуяа банкуудыг онилоно гэжээ. Түүний тайлбарласнаар, Вашингтон Техрантай холбоотой байгууллагуудыг ам.долларын системээс бүр мөсөн тусгаарлах зорилготой байна. Энэ нь санхүүгийн сувагт үзүүлэх дарамтыг гүнзгийрүүлэхийн зэрэгцээ Ираны эргэн тойрны түншлэл, логистикийн сүлжээ рүү чиглэсэн дохио болж байна.

Гол эрсдэл нь хуурай газрын цохилтоос илүү далайн гарцууд дээр давхцаж эхэлж байна. Хутис хөдөлгөөн Баб-эль-Мандебийн гарцыг хязгаарлаж, Улаан тэнгис ба Ормузын хоолойд далайн тээврийн эрсдэл давхцах магадлал нэмэгдэв. Одоогоор дор хаяж таван хөлөг саатуулагдсан бөгөөд наймдугаар сарын 20-нд Аль-Мукаллагийн ойролцоо нэг танкер баривчлагдсан гэж мэдээлсэн нь тээвэрлэлтийн зардал, даатгалын үнэлгээнд шууд дарамт үүсгэхээр байна. Иран болон түүний түншүүд хоёр том далайн гарцыг “өөрсдийнхөөрөө удирдах” боломжтой нөхцөл үүсч мэднэ гэсэн болгоомжлол ч эндээс урган гарч байна.

Нийлүүлэлтийн талд урсгалын богино хугацааны савлагаа хамгийн түрүүнд үнэ рүү дамжих төлөвтэй. Өнгөрсөн долоо хоногт АНУ-ын Тэнгисийн цэргийн хүчний хамгаалалт дор Оманы коридороор өдөрт ойролцоогоор 7 сая баррель урсгал өнгөрсөн гэж тооцоолсон ч, ойрын өдрүүдэд урсгал буурч магадгүй тул үнийн өсөлт гарна гэж таамаглах нь зөв гэж үзэв. Энэ зураглал бодит болох тусам нефтийн үнэ, тээвэрлэлтийн зардал зэрэгцэн өсөж, нийлүүлэлт түргэн суларч мэдэхээр байна. Ойрын хугацаанд зах зээлүүдэд хамгийн тод дохио нь бодит урсгалын өөрчлөлт, далайн эрсдэлийн үнэлгээний хэлбэлзэл болж үлдэнэ.