АНУ–Канадын худалдааны зөрчил хурцдаж, Ираны эсрэг хориг чангарах гэж буй нь зах зээлийн дарамтыг нэмлээ

АНУ бямба гарагт Канадын зарим бараанд 50 хувийн тариф ногдуулснаар хоёр улсын худалдааны маргаан дахин хурцдаж, зах зээл дээр эрсдэлээс зайлсхийх хандлага нэмэгдлээ. Тарифын шийдвэрийн дараа хоёр тал харилцан буруутгаж, хэлэлцээ нурсан гэж мэдээлэгдэв. Үүн дээр даваа гарагт Ираны эсрэг өргөн хүрээний хоригийн багц зарлана гэх хүлээлт нэмэгдсэн нь хөрөнгө оруулагчдын түгшүүрийг ахиулж байна.

Канадын Ерөнхий сайд Марк Карни АНУ-ын бараанд ам.долларын тэнцүү хэмжээгээр хариу татвар ногдуулна гэж мэдэгдсэнээр маргаан бодит эдийн засгийн дарамт болон хувирах эрсдэл нэмэгдэв. АНУ-ын талд Дональд Трампын байр суурь хатуу хэвээр байгаа тухай агуулга олон нийтийн орон зайд хүчтэй явж, “Канад улс муж улс болохгүй атлаа муж улсын давуу талыг авахыг хүсэж байна” гэх хэллэг хүртэл гарч ирлээ. Худалдааны зөрчил нэгэнт улс төр, бүрэн эрхт байдлын маргаантай огтлолцож, “хил дамнасан бүрэн эрхт байдал” гэх мэт томьёоллоор яригдах болсон нь ойрын хугацаанд хэлэлцээг хурдан сэргээх найдлагыг нимгэлэв. Үүний зэрэгцээ “бид тэдэн дээр очоод та нар бидэнтэй юу, эсвэл бидний эсрэг үү гэж хэлж байна” гэх өнгө аяс хүч нэмсэн нь хөрөнгө оруулагчдын хувьд тодорхойгүй байдлыг улам зузаатгаж байна.

Гадаад бодлогын шугам дээр ч анхаарал төвлөрөв. АНУ-ын Сангийн сайд Скотт Бессент даваа гарагт Ираны эсрэг өргөн хүрээний хоригийн багц зарлана гэж хүлээгдэж байна. Ираны талаас Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын индэр дээр ажилладаг төлөөлөл, тухайлбал Эсмаил Багаеи нэр дурдагдаж байгаа ч, энэ удаад зах зээлд голчлон “хоригийн хүрээ тэлэх” гэсэн хүлээлт өөрөө хөдөлгөөн үүсгэж байна. Эрчим хүч, түүхий эдийн нийлүүлэлтийн эрсдэлийн тухай яриа дахин сэргэх тусам хөрөнгийн зах зээл дээрх эрсдэлийн үнэ өсөх хандлага дагалддаг.

Бондын зах зээл дээр урт хугацааны өгөөж өссөн нь дарамтыг улам мэдрүүллээ. АНУ-ын Сангийн яам Засгийн газрын өрийн буцаан худалдан авалтыг тэлсний дараах өсөлт намжиж, урт хугацааны өгөөж дахин өгссөн гэж мэдээлэгдэв. Ингэснээр 30 жилийн өгөөж 5.273 хувь, 10 жилийн өгөөж 4.734 орчим хувьд хүрсэн байна. Өгөөж ийнхүү дээшлэх нь өндөр хүүгийн орчин удаан үргэлжлэх магадлалыг сануулж, АНУ-ын фьючерс сулрахад нөлөөлсөн гэж ажиглагчид тэмдэглэжээ. Азийн зах зээл ч савласан нь энэ хөдөлгөөнийг дан ганц Хойд Америкийн түүхээр хязгаарлагдахгүй болгож байна.

Компаниудын талд ч эрсдэлийн эсрэг үйл явдлууд давхар гарч ирэв. Anthropic олон нийтэд хувьцаагаа санал болгох бэлтгэл уулзалтууд хийж байгаа ч, хиймэл оюун дэмжих дата төвүүдийн эсэргүүцэл эрсдэл болж байна. Харин Meta-ийн хувьд зарим муж улс Instagram, Facebook дахь донтуулдаг гэж үзсэн дизайны элементүүдийг өөрчлүүлэхээр шүүхэд шаардаж байгаа нь зохицуулалтын дарамтыг санууллаа. Энэ маргааныг “өрсөлдөгчийн эсрэг урьд өмнө дайчлагдсан хамгийн том санхүүгийн довтолгоо” гэж тодорхойлсон байр суурь ч гарч, “Энэ шүүх хурал бидний мэдэх сошиал медиагийн төгсгөл байж мэднэ” гэх болгоомжлол хүртэл яригдав.

Эдгээр хүчин зүйл зэрэгцэн давхцсанаар хөрөнгө оруулагчдын анхаарал нэг цэгт төвлөрөхөөс илүү тарамдаж, зах зээлийн үнэлгээнд мэдрэмж өндөртэй өдрүүд үргэлжлэх төлөвтэй байна. Худалдааны тариф, хоригийн хүлээлт, өгөөжийн өсөлт гурав нийлээд эрсдэлийн дуршлыг зөөлрүүлж, өсөлтөд түшиглэсэн секторт дарамт үүсгэх суурь болж байна. Одоо зах зээл даваа гарагт хүлээгдэж буй Ираны эсрэг хоригийн багцын талаарх дохио, мөн АНУ–Канадын хариу татварын байр суурь хэр хурц хэлбэртэй гарахыг илүү анхаарах нь тодорхой болов.