БНХАУ санхүүгийн тогтолцоогоо бэхжүүлэхээр жижиг, хөдөө төвтэй банкуудыг нэгтгэх ажлаа түргэсгэв

Бээжин эдийн засгийн сааралтын дохио хүчтэй болж буй үед жижиг, хөдөө төвтэй банкуудыг нэгтгэн цөөлөх алхмаа түргэсгэж, санхүүгийн тогтолцоогоо бэхжүүлэхээр ажиллаж байна. Үүний зорилго нь бодлогоор чиглүүлсэн нэгтгэл, татан буулгалтаар цөөн, илүү том, капиталжсан байгууллагуудыг бий болгох явдал гэж үнэлэгдэж байна. Ийм өөрчлөлт нь хяналт, ил тод байдлыг сайжруулахын зэрэгцээ салбарын өрсөлдөөний зураглалд нөлөөлөхөөр байна.

Fitch Ratings хөдөөгийн болон жижиг арилжааны банкуудыг системийн хамгийн эмзэг хэсэг гэж дүгнэжээ. Тус агентлагийн үнэлгээнд активын чанар муу, капиталжилт бага, засаглалын доголдол ялангуяа хөгжлөөр хоцрогдсон бүсүүдэд илүү тод анзаарагдаж буй нь гол эрсдэлээр нэрлэгдсэн байна. Энэ эмзэг байдал нь бодлогын оролцоог илүү хурдтай хэрэгжүүлэх суурь шалтгаан болж байгаа талаар зах зээлд тайлбарлагдаж байна.

Эрсдэлийн хэмжүүрүүдэд ч дарамт мэдрэгдэж буйг Fitch Ratings-ын зарим тооцоо харуулж байна. Хөдөөгийн банкуудын активын өгөөж оны эхний хагас жилд 0.45 хувь болж буурсан гэж тус байгууллага үзжээ. Мөн жижиг компанид олгосон санхүүжилт, үл хөдлөх хөрөнгө хөгжүүлэгчид, орон нутгийн санхүүжилтийн хэрэгслүүдэд өртөлт өндөр байгаа нь чанаргүй зээлийн дарамтыг нэмэгдүүлэх хүчин зүйл болж байна.

Чанаргүй зээлийн үзүүлэлт дээр ч анхаарал татахуйц тоо гарчээ. Fitch Ratings-ын мэдээлснээр хөдөөгийн банкуудын муу зээл 2.8 хувь болсон байна. Үүн дээр нэмээд, Fitch Ratings-ын тооцоогоор 2025 онд 670 зээлдэгч хаагдахаар байгаа нь салбарын тоглогчдын тоо цөөрөх, нэгтгэлийн давалгаа үргэлжлэх төлөвийг улам тодруулж байна.

Гэсэн ч системийн хэмжээнд халдварлалт өргөн тархах магадлал харьцангуй бага гэж Fitch Ratings үзэж байна. Агентлагийн тайлбараар жижиг зээлдэгчдийн үйл ажиллагаа орон нутгийн шинжтэй, мөн банк хоорондын өртөлт бага тул эрсдэл нэг дороос нөгөөд дамжин тэлэх суваг хязгаарлагдмал аж. Энэ нь бодлогын зорилтот бүлэг болох жижиг, хөдөө төвтэй байгууллагуудын асуудал систем даяарх сорилт болж хувирах эрсдэлийг тодорхой хэмжээнд барьж тогтооно гэсэн хүлээлтийг дэмжиж байна.

Бээжингийн түргэсгэсэн нэгтгэл нь нэг талаас хяналт, ил тод байдлыг ахиулж, эмзэг сегментэд төвлөрсөн дарамтыг зохистой түвшинд барихад чиглэж байна. Нөгөө талаас, цөөн тоглогчтой, илүү томорсон бүтэц нь орон нутгийн зах зээл дэх өрсөлдөөн, зээлжүүлэлтийн хүртээмжийн тэнцвэрийг дахин зураглах эрсдэлтэй. Ойрын үед бодлогоор чиглүүлсэн татан буулгалт, нэгтгэлийн явц ямар хурдтай өрнөх нь салбарын эрсдэлийн зураглалыг хэр зэрэг “цэвэрлэх”, мөн аль сегментэд ямар нөлөө үзүүлэхийг тодорхойлох гол хүчин зүйл хэвээр байна.