Бразилын дараагийн ерөнхийлөгчид дээд байгууллагуудын томилгооны бөглөрөл өвлөгдөж, эрх мэдлийн тэнцвэр өөрчлөгдөв

Бразилын дараагийн ерөнхийлөгчийн ширээн дээр Дээд шүүх, төв банк, эдийн засгийн зохицуулагч байгууллагуудын томилгооны сул орон тоо давхардан хуримтлагдсан асуудал хамт очихоор байна. Эх сурвалжийн хэлснээр нэгэн цагт хэвийн, шат дараатай явц байсан зөвшилцөл, хэлэлцүүлэг одоо улс төрийн шийдвэр болон хувирч, шийдэгдэх хугацаа нь сунжирчээ. Энэ бөглөрөл нь зөвхөн төрийн байгууллагын дотоод асуудал биш: эрх мэдлийн тэнцвэр Конгресс руу хэлбийх, засаглалын зай хумигдах эрсдэл дагуулж байна. Зах зээл ч ийм дохиог үл тоодоггүй.

Бөглөрлийн зангилаанд Бразилын Сенатын дарга Дави Алколумбре тодорч байна. Эх сурвалжийн мэдээлснээр тэрээр нэр дэвшигчдийн хэлэлцүүлгийг урагшлуулах эсэх дээр төвлөрсөн нөлөөтэй болж, томилгооны процессыг техникээс улс төрийн сонголт болгосон байна. Ийм нөхцөлд гүйцэтгэх засаглалын бодлого хэрэгжих хурдаас эхлээд хяналт, зохицуулалтын тогтвортой байдал хүртэлх өргөн хүрээний асуудал улс төрийн наймааны сэдэв болж хувирч болзошгүй. Томилгоо “ялагчийн” давуу тал гэхээс илүү “хэлэлцээний” хэрэгсэл болон хувирч буй дүр зураг ажиглагдаж байна.

Төв банк дээр энэ эрсдэл хамгийн тод харагдана. Төв банкны удирдах зөвлөлийн хоёр суудал нэгдүгээр сараас хоосон байгаа ч Луис Инасиу Лула да Силва нэр дэвшигч хүргүүлээгүй гэж мэдээлэлд дурджээ. Үүний зэрэгцээ санхүүгийн зах зээлийг хянадаг Securities regulator CVM 2024 оны сүүлээс хойш удирдах түвшний сул орон тоотой хэвээр байгаа нь зохицуулалтын чадамж, шийдвэр гаргалтын тасралтгүй байдалд асуулт тавина. Зохицуулалтын байгууллагуудын удирдлагын тогтворгүй байдал нь дүрэм, хэрэгжилтийн хүлээлтийг алдагдуулж, итгэлийн зардлыг өсгөдөг талтай.

Өрсөлдөөний хяналтын antitrust watchdog Cade ч мөн эмзэг байдалд оржээ. Cade дарга болон хоёр гишүүнгүй тул хамгийн доод кворумдаа дөхөж, нэгдэл-худалдан авалтын хяналт саатаж байна. Ийм гацаа нь бизнесийн шийдвэр гаргалтын хугацааг сунгаж, хэлцлийн эрсдлийг өсгөж мэднэ. Түүнчлэн нэг асуудал нөгөөдөө дамжин хурцдах хандлагатай: нэг байгууллагын удаашрал нь бусдын ажлын ачаалал, тодорхойгүй байдлыг нэмэгдүүлдэг.

Энэ бүхнийг өргөн зургийг нь харахад Конгрессын нөлөө өсөж, гүйцэтгэх засаглалын орон зай хумигдаж буй дохио илүү тодорно. Төлөвлөлтийн яамны баримтаар Конгрессын тойргийн санхүүжилт 2018 онд холбооны үр дүнтэй хөрөнгийн 7.5 хувь байсан бол 2025 онд 21 хувь болж өссөн байна. Legislative watchdog DIAP-ын мэдээллээр өнгөрсөн жил Конгресс гишүүдийн санаачилсан 178, гүйцэтгэх засаглалаас гаргасан 50 хуулийн төслийг баталжээ. Үр дүн нь томилгоо, төсөв, хууль тогтоомж гурвын огтлолцолд Конгрессын хэлэлцээний жин нэмэгдэж буй явдал.

Сан-Паулугийн их сургуулийн Клаудио Коуту энэ бөглөрөл “маш ноцтой асуудал” бөгөөд нэг засаг захиргаанд томилгоо төвлөрүүлж, “намаас ангид байх учиртай байгууллагууд”-ыг улс төржүүлэх эрсдэлтэй гэж хэлсэн байна. Томилгооны сул орон тоо олон салаанд зэрэг үүсэх тусам засаглалын хяналт, тэнцвэрийн зохион байгуулалт амархан ганхаж мэднэ. Үндсэндээ Бразилын дараагийн ерөнхийлөгчийн хувьд бодлогын өрсөлдөөн зөвхөн санаачилга, реформын агуулгаар хэмжигдэхгүй, томилгооны түгжээг хэрхэн тайлах чадвараар давхар шалгагдах нь. Зах зээлийн итгэл, төрийн институцийн хараат бус байдлын талаарх маргаан ч энэ дагуул замаар улам хурцрах төлөвтэй байна.