Чихрийн үнэ огцом өсөж, худалдан авагчдын дарамт нэмэгдлээ

Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллагын Хүнсний үнийн индекс наймдугаар сард өсөхөд чихэр тэргүүлж, түүхий эдийн зах зээл дээрх савлагаа нь хүнс үйлдвэрлэгч, импортлогчдын зардлын дарамтыг шууд нэмэгдүүллээ. Наймдугаар сард чихрийн үнэ 21.5 хувиар өсөж, 2010 оны аравдугаар сараас хойших хамгийн хүчтэй өсөлт болсон нь нийлүүлэлт богиносох эрсдэл бодитой болж буйг сануулж байна. Чихрийн фьючерс он гарсаар S&P 500-гийн өгөөжөөс давж, 2026 онд ойролцоогоор 20 хувиар өссөн хэвээр байгаа нь худалдан авагчдын хувьд “өндөр үнэ удаан үргэлжилж” магадгүй гэсэн дохио болов.

Зах зээлийн энэ огцом хөдлөлд Европын Холбооны таагүй цаг агаар, Азийн гол үйлдвэрлэгчдийн Эл Ниньогийн түгшүүр, Бразилын үйлдвэрлэлийн сааралт, Энэтхэгийн татваргүй импортын мэдэгдэл зэрэг хэд хэдэн хүчин зүйл зэрэгцэн нөлөөлсөн. Уильям Оснато CNBC-д хэлэхдээ Европын Холбоонд дулааны давалгаа элсэн чихрийн манжингийн ургацад цохилт өгч, ойрын эрсдэлийг нэмэгдүүлсэн гэж тайлбарлав. Үүнтэй зэрэгцээд Европын Комисс 2026/27 оны маркетингийн жилд ЕХ-ны үйлдвэрлэл 19 хувиар буурч 13.4 сая тонн болж, 2025/26 оны 16.6 сая тонноос доошлохоор тооцоолжээ. Энэ тооцоо дангаараа хангалттай дохио бөгөөд зах зээл богино хугацаанд “эрсдэлийн нэмэгдэл”-ээ үнэ дээр шингээж эхэлсэн нь харагдаж байна.

Нийлүүлэлтийн алдагдлын хэмжээнд үнэлгээ хоёр өөр түвшинд очоод байна: Citi дэлхийн алдагдлыг 1.3 сая тонн гэж үзсэн бол Green Pool Commodity Specialists 3.2 сая тонн гэж үнэлжээ. Citi Intercontinental Exchange дээр арилжаалагддаг хөдөө аж ахуйн түүхий эдүүдээс чихрийг хамгийн итгэлтэй өсөх зах зээл гэж дүгнэж, гурван сарын зорилтот үнийг нэг фунт тутамд 19 цент болгон өсгөсөн нь нөөц чангарах, Энэтхэгийн гэнэтийн импорт, Энэтхэг-Тайланд-ЕХ дахь цаг агаарын доройтлыг үндэслэв. Түүнчлэн “сүүлийн нэг сарын хугацаанд энэ нь үнэд шингэсэн, тиймээс олон байгууллага үйлдвэрлэлийн таамгаа бууруулсан” бөгөөд “тэд бүгд нэг чиглэлд явж байгаа нь л ихэвчлэн тогтвортой харагддаг” гэж тэмдэглэсэн нь олон эх сурвалжийн нэгэн зэрэг бууруулж буй таамаг зах зээлийн хүлээлтийг улам хатууруулсныг илтгэнэ. Эцэст нь “тэд бүгд алдагдлын хэмжээг нэмэгдүүлж байна” гэсэн дүр зураг тогтлоо.

Илүү урт хугацааны гол түгшүүр нь Эл Ниньо гэж Оснато онцолсон. The Climate Brink-ийн олон загварын медиан таамаглалаар Нино 3.4 бүсийн температурын гажилт арваннэгдүгээр сард 3.9 хэмд хүрч оргилно гэжээ. Энэтхэгийн чихрийн бүсүүдэд хур тунадас хэвийн хэмжээнээс доогуур байсан нь дараагийн улиралд нишингэ тариалах сонирхлыг сулруулж болзошгүй гэж мэдээлэгдсэн бол Тайландад далайн гадаргын дулаарал тогтворгүй бороо, усны хомсдол дагуулж магадгүй байна. Goldman Sachs мөн гангийн ургалтын үеийн ган гачиг ургацыг бууруулж, хураалтын үеийн их бороо талбайн ажлыг саатуулан сахаржилтыг багасгаж болзошгүйг тэмдэглэсэн нь энэ эрсдэлийг илүү “давхар” болгож байна.

Нөгөө талд эрчим хүчний үнэ ч чихрийн тэнцвэрт нөлөөлөх хүчин зүйл хэвээр. Роб Жоханссон газрын тосны үнэ өсөхөөр чихрээс биоэтанол үйлдвэрлэх урам нэмэгдэж, экспортлох чихрийн хэмжээ багасах хандлагатай гэж хэлээд, нэг баррель нефтийн үнэ 90 ам.доллароос дээш үед Бразил био түлшний үйлдвэрлэлээ тэлж, зах зээлд нийлүүлэх чихрийг хумих эрсдэлтэйг онцлов. Гэхдээ Оснато Бразилд бороо хураалтыг хойшлуулсан ч талбай хатвал үйлдвэрлэлийн зарим хэсэг нөхөгдөх нь үнийн буурах тодорхой эрсдэл гэж тэмдэглэсэн нь өсөлт нэг чиглэлдээ “баттай” биш гэдгийг бас сануулна.

Энэтхэг дэлхийн хоёр дахь том үйлдвэрлэгчийн хувьд нэг сая тонн түүхий чихрийг татваргүй импортлохыг зөвшөөрч, дотоодын нийлүүлэлтийг дэмжих зорилготой гэв. Гэхдээ Энэтхэг экспортоо хязгаарлахын зэрэгцээ худалдан авагч болж орж ирснээр бусад импортлогч орнуудад ногдох нийлүүлэлт хумигдаж болзошгүй нь зах зээлийн сэтгэлзүйг улам хурцатгаж байна. Аркадий Геворкяны хэлснээр Бразил зах зээлийн гол тэнцвэржүүлэгч нийлүүлэгч хэвээр ч хураалтын үлдсэн хугацаанд цаг агаарын эрсдэл алдаа гаргах зайг багасгаж байна. Ийм нөхцөлд худалдан авагчид ойрын хугацаанд тайвшрах шалтгаан бага, харин цаг агаар, Энэтхэгийн импорт, Бразилын нийлүүлэлтийн савлагаа зэрэг гурав өндөр түвшний үнийг “хадгалж” мэдэхээр байна.