Ойрхи Дорнодын мөргөлдөөн шатахууны өртгийг өсгөж, АНУ-д Хөдөлмөрийн баярын үеийн бензиний үнэ дээд амжилт руу дөхөв

Ойрхи Дорнод дахь мөргөлдөөн эрчимжихийн хэрээр АНУ-д шатахууны үнэ огцом өгсөж, Хөдөлмөрийн баярын амралтаар замд гарах гэж буй өрхүүдийн зардал дээр дахин нэг дарамт нэмэгдлээ. GasBuddy-ийн мэдээлснээр пүрэв гарагт улсын дундаж бензиний үнэ галлон тутам 4.13 ам.доллар орчим байсан нь өнгөрсөн оныхоос бараг 1 ам.доллараар өндөр түвшин болж байна. Үнийн өсөлтөд АНУ ба Ираны хоорондын цэргийн идэвхжил сэргэснээр дэлхийн нийлүүлэлт тасалдах эрсдэл нэмэгдсэн нь гол дохио болжээ.

Түүхий нефтийн үнэ энэ долоо хоногт баррель нь 90 ам.доллароос дээш давж, жижиглэнгийн үнэд даралт улам нэмэгдэв. GasBuddy-ийн тооцоогоор Хөдөлмөрийн баяраар улсын дундаж үнэ галлон тутам 4.03 ам.долларт хүрч мэдэх ч зарим бүсэд “анх удаа” 4 ам.доллароос давж магадгүй гэсэн хүлээлт яригдаж байна. “Энэ чинь бүр хяналтаас гарчихлаа” гэж нэг хэрэглэгч хэлсэн бол өөр нэг нь “Одоогоор би 15 ам.долларын бензин л авч чадна” хэмээн бухимдлаа илэрхийлжээ. Ийм сэтгэлзүй хүчтэй байх тусам үнэ зөвхөн эдийн засгийн биш, улс төрийн уур амьсгалд ч нөлөөлөх эрсдэлтэй.

Нөөц, нийлүүлэлтийн талд зэрэгцсэн дохио ч бүрхэг байна. АНУ-ын Эрчим хүчний мэдээллийн удирдах газрын мэдээлснээр өнгөрсөн долоо хоногт бензиний нөөц 1.2 сая баррелиар буурч 205.7 сая баррель болсон нь наймдугаар сарын таван жилийн дунджаас доогуур үзүүлэлт байв. Нөгөө талд нь үйлдвэрүүд хүчин чадлаа шахаж, газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн ашиглалт 98 хувь болж, 2018 оноос хойших хамгийн өндөр түвшинд хүрсэн байна. Гэхдээ нийлүүлэлтийн сүлжээ нэг талдаа хурд авлаа гээд, нөгөө талын эрсдэлийг бүрэн тэглэж чадахгүй байгаа нь гол асуудал хэвээр.

Засгийн газар богино хугацааны арга хэмжээнүүдийг зэрэг авч эхэлжээ. Jones Act-ийн чөлөөлөлтийг сунгаж, АНУ-ын боомтууд хооронд түлш тээвэрлэх нөхцөлийг зөөлрүүлсэн нь дотоод логистикийн саадыг багасгах зорилготой. Мөн Washington зуны найрлагатай бензиний шаардлагыг хугацаанаас нь өмнө цуцалж, жижиглэнгийн үнийг тогтоон барих оролдлого хийлээ. Гэхдээ “Бидэнд өөрсдийн түлш байсаар атал өөр тийш нь явуулж байна” гэсэн шүүмжлэл зэрэгцэн сонсогдож, бодлого ба хэрэглэгчийн хүлээлтийн зөрүү улам тодорч байна.

Экспортын урсгал ч дотоод зах зээл дээрх мэдрэмжийг хурцатгах нэг хүчин зүйл болж байна. АНУ-ын Эрчим хүчний мэдээллийн удирдах газрын мэдээлснээр боловсруулсан нефтийн бүтээгдэхүүний экспорт өнгөрсөн оноос 10 хувиас дээш өсөв. Үүн дээр AAA-ийн мэдээллээр дизель түлшний үнэ энэ долоо хоногт шинэ дээд түвшинд хүрч, баярын үеийн нислэгийн тийз өнгөрсөн оныхоос 20 хувиар өсөх төлөвтэй байгаа нь тээвэр, ложистикийн зардлыг дагаад өргөн хэрэглээний бараанд шингэх эрсдэлийг сануулж байна. “Нийтэд дизель тийм ч их анхаарал татдаггүй ч жижиглэнгийн үнэ 2022 оны зургаадугаар сарын ойролцоогоор 5.82 ам.долларын дээд амжилтыг давах боломж бүрэн бий” гэсэн анхааруулга хүртэл гарч, “Энэ нь ирээдүйд түгшүүр дагуулж байна” гэх дүгнэлт нэмэгдэж байна.

Түүхий нефтийн үнэ өндөр хэвээр байвал инфляцын хүлээлт, сонгуулийн уур амьсгал, хэрэглээний эрэлтэд давхар нөлөөлнө гэсэн болгоомжлол зах зээлд хүчтэй байна. Хэрэглэгчдийн хувьд асуудал “галлон тутам” гэдэг нэгжээс давж, өдөр тутмын төсөв, баярын аяллын төлөвлөгөө рүү шууд орчихлоо. “Ингээд харахаар төр засаг хүмүүс нь үнэхээр хэрэгтэй үед жаахан ч гэсэн илүү зүйл хийж болох мэт санагддаг” гэх үг энэ удаад түгээмэл сонсогдож байна. Одоо анхаарах гол зүйл нь дотоод нөөц, боловсруулах хүчин чадлын үзүүлэлтүүд сайжирч байгаа ч геополитикийн эрсдэл, экспортын урсгал, тээврийн өртөг зэрэг олон сувгаар үнийн дарамт нэгэн зэрэг ирж буй явдал юм.