Дэлхий даяар Засгийн газрын бондууд огцом зарагдаж, олон арван жилийн дээд өгөөж санхүүжилтийн өртгийг хурцатгав

Лхагва гарагт дэлхий даяар Засгийн газрын бонд огцом зарагдаж, өгөөжүүд олон жилийн дээд түвшин рүү үсэрснээр санхүүжилтийн өртөг дахин хурцдаж эхэллээ. Зах зээл энэ хөдөлгөөнийг зөвхөн техникийн савлагаа гэж үзэхээс илүүтэй, инфляцын дарамт болон бодлогын хүү өсөх эрсдэлийн дахин идэвхжил гэж уншиж байна. Европт жишээ нь Германы 10 жилийн bund-ийн өгөөж 3.375 хувь болж 2011 оноос хойших дээд түвшинд хүрсэн байна.

Энэ удаагийн борлуулалтын суурь шалтгаанууд давхардаж байна. Ойрх Дорнод дахь мөргөлдөөний шинэ давалгаа газрын тосны үнийг өсгөж, инфляцын дарамтыг дахин сэргээлээ. Үүн дээр АНУ, Япон, Франц зэрэг том эдийн засгуудын төсвийн байр суурь, өндөр өрийн ачаа зах зээлд удаан хугацаанд түгшүүр үүсгэсээр ирсэн нь эрсдэлийн мэдрэмжийг улам хурцлав. Инфляц “буцаж” байгаа гэх дохио хүчтэй болох тусам урт хугацааны өгөөжүүдийн шаардлага өндөрсөх нь зах зээлд нийтлэг зураг болж байна.

Зах зээлийн дараагийн зүйл нь төв банкууд. Дэлхийн төв банкууд энэ сард бодлогын хүүгээ дараалан нэмэхээр бэлтгэж байна гэх хүлээлт бондод сөргөөр нөлөөлөв. Холбооны нөөцийн банкны дарга Кевин Уорш Жэксон Хоул дахь илтгэлдээ мөнгөний бодлогын талаар чангадуулах өнгө аяс гаргасан гэж зах зээл үнэлжээ. Азид мөн Японы төв банк иений сулралыг дэмжихийн тулд хүү өсгөж болзошгүй гэсэн хүлээлт хүчтэй байна. Европын Төв банк Европын Холбооны инфляцын мэдээлэл гарсны дараа хүү нэмнэ гэж зах зээл бүрэн үнэлсэн нь евро бүсийн өгөөжүүдэд нэмэлт түлхэц өглөө.

Өгөөжийн огцом өсөлт зөвхөн бондын зах зээлд үлдсэнгүй. АНУ-ын голлох хувьцааны индексүүд гурван дараалсан сесс буурч, Европ болон Азийн захууд мөн улаан дээр хаагдав. Энэ жилийн өсөлтийг дэмжсэн хиймэл оюуны өсөлтийн хүлээлт хэвээр байгаа ч геополитикийн савлагаа эрсдэлийн дуршлыг бууруулж, хөрөнгө оруулагчдын байршуулалтад хамгаалалтын өнгө нэмэгдэж байна. Ингэснээр санхүүжилтийн өртөг өөрөө өсөөд зогсохгүй, үнэлгээний суурь тооцоололд ашиглагддаг хөнгөлөлтийн түвшин ч зэрэг дээшилж эхэлж байна.

Эндээс дарамтын гол цэг нь өр, санхүүжилт, эрсдэлийн үнэ гурвын огтлолцол болж байна. Principal Asset Management-ийн Жорж Марис “зах зээл дээрх суурь зарчмууд өмнөхөөсөө илүү ганхаж байна” гэж хэлэв. Тэрээр “мөнгөний өртөг, эрсдэлийн үнэ өсөхөд өгөөж дэлхий даяар зэрэг нэмэгдэж байгааг харж байна” гэж тайлбарласан байна. Мөн “дэлхийн өрийн түвшин тэнгэрт тулсан бөгөөд өссөөр байна, үүнийг эмчлэх шийдэл тодорхойгүй, улс төрийн зориг харагдахгүй нь асуудал” гэж нэмж хэлжээ. Түүний хэлснээр “дэлхийн өсөлт боломжийн үед ч өр нэмэгдэж байгаа нь цочрол тохиовол илүү эмзэг нөхцөл үүсгэнэ” гэж анхааруулав.

Одоо зах зээлийн гол асуулт нь өгөөжийн өсөлт хэр удаан үргэлжлэх вэ гэдэг дээр төвлөрч байна. Хэрэв өсөлтийн хандлага тогтвортой болбол хувьцааны зах зээл дээр эрсдэлээс зугтах хандлага нэмэгдэж, хөрөнгө оруулалтын үнэлгээнд дарамт ирэх эрсдэл өндөрсөнө. Хөрөнгө оруулагчид төв банкуудын дараагийн дохио, инфляцын мэдээлэл, геополитикийн мэдээг нэгэн зэрэг “үнэ” болгох шаардлагатай болсон нь савлагааг хэвийн үеэс хурц байлгах төлөвтэй. Ийм нөхцөлд дэлхийн бондын зах зээлийн хөдөлгөөн санхүүжилтийн өртгөөр дамжин бусад зах зээлүүдэд шууд дам нөлөө үзүүлэх нь улам тод харагдаж байна.