Дэлхийн хиймэл оюуны эрэлт нэмэгдсэнээр Азийн үйлдвэрлэл есдүгээр сард эрчимжлээ

Хиймэл оюунтай холбоотой тоног төхөөрөмж болон хагас дамжуулагчийн дэлхийн эрэлт нэмэгдсэнээр Азийн үйлдвэрлэлийн салбар есдүгээр сард тэлснийг аравдугаар сарын 1-нд нийтэлсэн хувийн хэвшлийн судалгаанууд харууллаа. “S&P Global”-ийн худалдан авалтын менежерийн индекс буюу PMI-аар БНСУ, Тайвань, Японы үйлдвэрлэл бүгд 50 нэгжээс дээш гарч, өсөлтийн бүсэд хадгалагджээ. PMI 50-аас дээш гарах нь өмнөх сартай харьцуулахад үйлдвэрлэлийн нөхцөл сайжирсныг, 50-аас доош үзүүлэлт агшилтыг илэрхийлдэг. БНХАУ-ын үйлдвэрлэлийн идэвх мөн есдүгээр сард өссөн бөгөөд цаг агаарын хүндрэл намжсанаар үйлдвэрүүд үйл ажиллагаагаа сэргээсэн байна. Гэвч үйлдвэрлэлийн өсөлтийн зэрэгцээ эрчим хүчний зардлын эрсдэл нэмэгдэж байгаа юм. Ираны дайны улмаас Персийн булангаас газрын тос тээвэрлэдэг гол гарц болох Ормузын хоолойн тээвэр доголдож, нийлүүлэлт болон танкерын хүрэлцээтэй холбоотой болгоомжлол нэмэгджээ. Үүний улмаас Brent төрлийн газрын тосны ханш есдүгээр сард дахин баррель тутамдаа 100 ам.доллар давсан бөгөөд тээвэр, даатгал, түлшний зардал мөн өссөн байна.

БНСУ-ын экспортын эрэлт 15 жил гаруйн дээд хурдаар өслөө БНСУ-ын үйлдвэрлэлийн PMI есдүгээр сард 53.9 нэгжид хүрч, наймдугаар сарын 52.3-аас 1.6 нэгжээр нэмэгдэн тавдугаар сараас хойших хамгийн өндөр түвшинд хүрчээ. Тус улсын үйлдвэрлэлийн PMI ийнхүү 10 дахь сардаа дараалан 50 нэгжээс дээш түвшинд хадгалагдаж буй. Мөн экспортын шинэ захиалга сүүлийн 15 жил хагасын хамгийн өндөр хурдаар өсч, үйлдвэрлэлийн хэмжээ 2021 оны гуравдугаар сараас хойших хамгийн огцом өсөлтийг үзүүлсэн байна. “S&P Global Market Intelligence”-ийн эдийн засагч Усама Бхаттигийн тайлбарласнаар шинэ захиалга болон үйлдвэрлэлийн өсөлт ойролцоогоор таван жил хагасын дээд түвшинд хүрэхэд хагас дамжуулагч болон автомашины салбарын идэвх голлон нөлөөлжээ. Үүний зэрэгцээ хиймэл оюуны өсөлтөөс нэлээд ашиг хүртэж буй Тайванийн үйлдвэрлэлийн PMI мөн наймдугаар сарын 54.7 нэгжээс өсч, есдүгээр сард 56.7 нэгжид хүрсэн байна.

Японы үйлдвэрлэл өссөн ч зардал өндөр хэвээр байна Харин Японы үйлдвэрлэлийн PMI есдүгээр сард 54.1 болж, наймдугаар сарын 54.9-өөс буурчээ. Үйлдвэрлэл болон шинэ захиалгын өсөлт саарснаар салбарын тэлэлт сүүлийн зургаан сарын хамгийн сул өсөлтөө үзүүлээд буй. Гэсэн хэдий ч гадаад эрэлт харьцангуй тогтвортой байлаа. Азийн зах зээлийн эрэлт болон АНУ руу хийсэн экспорт сайжирснаар шинэ захиалга ес дэх сардаа дараалан нэмэгджээ. Харин үйлдвэрлэлийн зардал өндөр хэвээр байгаа бөгөөд компаниуд бүтээгдэхүүний борлуулах үнээ 2022 оны сүүл үеэс хойших хамгийн өндөр хурдаар нэмэгдүүлсээр байна. Мөн “S&P Global”-ийн тооцоолсон есдүгээр сарын эдийн засгийн төлөвт Ойрх Дорнодын нийлүүлэлтийн тасалдал нефть төдийгүй дизель, байгалийн хий, ачаа тээвэр болон логистикийн зардлыг өсгөж байгааг онцолжээ. Япон зэрэг эрчим хүчний импортод түшиглэсэн эдийн засгийн хувьд уг өсөлт үйлдвэрлэгчдийн орцын зардалд шууд нөлөөлөх эрсдэлтэй байдаг аж. Үүний зэрэгцээ Энэтхэгийн үйлдвэрлэл гурван сарын дараалсан саарлын дараа эрчимжиж, есдүгээр сард сүүлийн долоон сарын хамгийн өндөр хурдаар тэлсэн бол Индонез, Вьетнамд мөн үйлдвэрлэл өсчээ. Харин Филиппин, Малайзын үйлдвэрлэлийн идэвх агшсан байна.