Дональд Трамп Ормузын хоолойн нэрийг өөрийн нэрээр солих санаа дэвшүүлж, бүс нутгийн хурцадмал байдлыг дахин өдөөв

Дональд Трамп Truth Social дахь нийтлэлээрээ Ормузын хоолойн нэрийг өөрийн нэрээр солих санаачилга дэвшүүлж, олон улсын маргаан дагууллаа. Тэрээр “АНУ-ын хяналтад оруулсан болохоор Ормузын хоолойн нэрийг TRUMP STRAIT болгож өөрчлөх үү???” гэж бичсэнээр энэ санааг олон нийтэд ил тодоор шидэв. Мөн “Америктай адил урьд урьдаас илүү 'халуун' байх болно!” хэмээн нэмсэн нь бүс нутгийн хурцадмал уур амьсгалд дахин тос нэмсэн өнгө аястай байв.

Энэ нь ердөө долоо хүрэхгүй хоногийн өмнө Lake Ontario-г “Lake America” болгох захирамжийг дагасан үйл явдал юм. Тухайн захирамжаар АНУ-ын Дотоод хэргийн сайд Даг Бөргумд Geographic Names Information System-д шинэчлэлт хийхийг даалгасан гэж мэдээлэгдсэн. Канад уг өөрчлөлтийг няцаасан ч Google, Apple сүүлийн үед газрын зураг дээрээ шинэчилсэн нь нэршлийн маргаан бодит хэрэглээнд хэрхэн нэвтэрч болохыг харууллаа. Трамп өмнө нь Мексикийн буланг Gulf of America гэж нэрлэхээ зарлаж байсан ч Мексик болон бусад талууд эсэргүүцэж байсан нь нэр өөрчлөх оролдлого бүр улс төр, дипломат шүүмжлэл дагуулдгийн нэг жишээ.

Ормузын хоолойн хувьд нэршлийн асуудал нь зүгээр нэг газрын зураг дээрх бичвэрээс давж, дэлхийн эрчим хүч, тэнгисийн тээврийн гарцын хамгийн эмзэг цэгийн тухай асуудал болж хувирч байна. АНУ-ын Эрчим хүчний сайд Крис Райт CNBC-д даваа гарагт энэ хоолойгоор 17 сая гаруй баррель нефть нэвтэрсэн гэж хэлсэн. Ийм хэмжээний урсгал дурдагдаж буй үед нэр өөрчлөх тухай яриа нь бодит хэрэгжилт нь эргэлзээтэй байсан ч анхаарлыг тээвэр, газрын тосны урсгалын тогтвортой байдал руу татах нь тодорхой. Тэр тусмаа Ормузын нэр, хяналт гэх хэллэг нь бүс нутгийн хүчний тэнцвэртэй шууд холбогддог.

Засаг захиргаа Иран хоолойд хяналтаа алдсан гэж мэдэгдсээр байгаа ч хөлөг нэвтрэлт дайнаас өмнөх түвшнээс доогуур хэвээр байна. Хөлөг мөрдөгчдийн мэдээллээр сүүлийн өдрүүдэд нэвтрэлт цэргийн цохилтууд дахин эхэлсэнтэй зэрэгцэн цааш буурсан гэжээ. Өөрөөр хэлбэл, нэршлийн дуулиан өрнөхийн зэрэгцээ бодит хөдөлгөөн, эрсдэлийн хэмжүүрүүд зах зээл, ложистикийн талд илүү анхаарал шаардсаар байна. Энэ нөхцөлд нэг талын “хяналт” гэх мэдэгдэл, нөгөө талын хөдөлгөөний бууралт зэрэгцэн харагдаж байгаа нь эмзэг байдлыг улам тодруулна.

Нөгөө талаар засаг захиргаа Саудын Араб, Арабын Нэгдсэн Эмират улсын Ормузыг тойрох хоолойг хамруулбал бүс нутгийн нийт экспорт дайнаас өмнөхөөс өндөр гэж үзэж байна. Гэхдээ энэ нь Ормузыг тойрч гарах боломжтой хэсгүүдийг багтаасан тооцоолол бөгөөд хоолой өөрөө олон улсын тээврийн зангилаа хэвээр. Тиймээс нэр өөрчлөхтэй холбоотой улс төрийн мэдэгдлүүд бодит урсгалд шууд нөлөөлөхөөс илүүтэйгээр эрсдэлийн төсөөлөл, оролцогчдын хүлээлтийг савлуулж мэднэ. Ийм үед тэнгисийн тээвэр, эрчим хүчний худалдааны компаниуд төдийгүй газрын зураг, мэдээллийн платформууд хүртэл маргааны нэг хэсэг болж харагдахаар байна.

Одоогоор энэ санаачилга бодит шийдвэр болж хувирах эсэх нь тодорхойгүй хэвээр байгаа ч Трампын өмнөх нэршлийн алхмуудтай адил олон улсын эсэргүүцэл, хүлээн зөвшөөрөлтийн асуудалтай нүүр тулна. Ормузын тухайд улс төрийн үг хэллэгийн хурцдал тээврийн урсгалын мэдрэмжтэй давхцах тул “нэр” тойрсон маргаан нь “урсгал”-ын тухай санаа зовнилтой зэрэгцэн явна. Харин зах зээл, бүс нутгийн тоглогчдын хувьд маргаан хэр удаан үргэлжлэхээс илүү, хоолойгоор нэвтрэх хөдөлгөөн ямар дохио өгч байгаа нь богино хугацаанд илүү шийдвэрлэх үзүүлэлт болж байна.