Эцэг эхийн түгшүүр нэмэгдэх үед хүүхдийн тэсвэр хатуужлыг зөвөөр төлөвшүүлэх нь ирээдүйд бодит хамгаалалт болно

Улс төрийн тодорхойгүй байдал, уур амьсгалын өөрчлөлт, хиймэл оюуны нөлөө зэрэг хүчин зүйлс дээр давхардаад, олон эцэг эх өдөр тутамдаа “хүүхдээ ирээдүйд яаж хамгаалах вэ” гэсэн бодит түгшүүртэй нүүр тулж байна. Энэ айдас хүүхдэд шууд дамжиж, гэрийн уур амьсгал, сонголт хийх арга барил, алдаа гаргахад хандах хандлага хүртэл өөрчлөгдөх үе бий. Тиймээс хүүхдийн тэсвэр хатуужлыг “зүгээр л шүдээ зуух” гэж ойлгох нь хангалтгүй, бүр ташаа ойлголт гэж хүүхэд, өсвөр үеийн сэтгэцийн эмч Сюзан Ж. Сон анхааруулж байна.

Сонгийн тайлбарлаж буйгаар тэсвэр хатуужил нь сөрөг мэдрэмжийг арилгах тухай биш, тэдгээр мэдрэмжтэйгээ зэрэгцэн амьдралаа үргэлжлүүлэх чадвар юм. Өөрөөр хэлбэл үйлдэх, холбогдох, идэвхтэй байх гэсэн гурван чигээр бодит дадал бий болдог гэж тэр үздэг. Эцэг эх хүүхдийнхээ сэтгэл хөдлөлийг хурдан “засах” гэж яарахын оронд, түүнд амьдарч буй бодит нөхцөлтэйгээ эвлэрээд алхам хийх суурийг тавьж өгөх нь урт хугацаанд хамгаалалт болж болно.

Эндээс эхний хөгжүүлэлт нь хүүхдэд “дуртай ч эхэндээ төгс хийж чадахгүй” зүйл дээр тууштай хичээх туршлага олгох явдал. Алдаа гаргах, бага зэрэг шантарч үзэх, давтан хийх боломж нь өөрийгөө зохицуулах чадварыг дэмждэг гэж Сон хэлсэн. Бага дүн авах, тэмцээнд ялагдах, багт орохгүй байх зэрэг үед нь гомдлоо гаргах орон зай үлдээхийг тэр онцолж байна. “Энэ үнэхээр өвтгөж байна. Уучлаарай” гэж мэдрэмжийг нь нэрлэж, зөвшөөрөх нь хүүхдийг тайвшруулахын зэрэгцээ ганцаардаж байна гэсэн мэдрэмжийг бууруулна.

Сэтгэл хөдлөл нь намжсаны дараа яриаг хөдөлгөхдөө шийдэл тулгалгүй, эргэцүүлэх асуултаар чиглүүлэхийг зөвлөжээ. “Хамгийн хэцүү нь юу байсан бэ?”, “Дараагийн удаа юуг өөрөөр хийхийг хүсэх вэ?” гэсэн асуулт хүүхдийг бодож боловсруулахад хүргэнэ. Мөн “Би шийдэж чадна” гэх мэт өгүүлбэрээр өөрийн дотоод яриаг нь дэмжиж болно. Эцэг эх өөрийн алдааг ч үлгэрлэх байдлаар зөвшөөрөх нь үр нөлөөтэй: “Өнөө өглөө би чамд тэвчээргүй хандсан, уучлаарай.”

Сонгийн хэлснээр ирээдүйн тодорхой нэг мэргэжилд чиглүүлж бэлтгэхээс илүү, хүүхдийн санаа зовж буй асуудлыг олж хараад бодит үйлдэл хийхэд нь дэмжих нь үр дүнтэй. “Юу нь чамд хамгийн их төвөгтэй санагдаж байна?”, “Үүнд хэн нэгэн юу хийж болох вэ?” гэж асуух нь “таамаглал” бус бодит алхам руу түлхдэг. Мэргэжлийн болон хувийн сорилтын ихэнх нь хүмүүсийн хооронд өрнөдөг тул итгэлцэл бий болгох, зөрчил засах, тусламж хүсэх, хил хязгаар тогтоох чадварыг давтаж сургах шаардлагатайг тэр сануулсан. Харилцааны ур чадварыг “давтах” нь ирээдүйн ямар ч орчинд зөөлөн хамгаалалт болдог гэсэн үг.

Хэцүү үед хүн өөртөө төвлөрөх хандлага нэмэгддэг тул хүүхдэд “бусдад хэрэгтэй байх жижиг боломжууд”-ыг тогтмол бүрдүүлэхийг мөн зөвлөсөн. Энэ нь том амжилт шаардахгүй, гэхдээ идэвхтэй оролцоо, холбогдох мэдрэмжийг сэргээдэг. Эцэг эхчүүд өөрсдөө ч “Би өмнө нь ингэж муухай мэдэрч байсан, давж гарсан, дахиад зүгээр болно” гэж хэлж, тэр мэдрэмжийн мөчлөг тасалддаггүйг харуулж чадна. Ингэж хүүхдийн тэсвэр хатуужлыг бодит дадал, бодит харилцаа, бодит үйлдлээр төлөвшүүлэх нь тодорхойгүй ирээдүйд хамгийн хэрэгтэй хамгаалалт болж үлдэнэ.