Эрхийн байгууллагууд, Ардчилсан намынхан Трампыг Төвд, Уйгурын эрхийг Шид бас хөндөхийг шаардав

Цагаан ордны мэдээлснээр Ерөнхийлөгч Дональд Трамп энэ долоо хоногт болох дээд хэмжээний уулзалтаар БНХАУ-ын төрийн тэргүүн Ши Жиньпинд хоригдож буй хүмүүстэй холбоотой асуудлыг тавих гэж байна. АНУ-ын нэгэн албаны хүн Шигийн айлчлалын өмнөх танилцуулгад Трамп БНХАУ-д буруу саатуулагдсан хүмүүсийн хэргийг хөндөнө гэж хэлснийг мэдэгдэв. Гэхдээ уулзалтын яриа хэлэлцээний өргөн хүрээ, ямар сэдвүүдийг Шид шууд тавих эсэх нь бүрэн тодорхой болоогүй байна.

Цагаан ордон Төвд, Уйгурын лалын цөөнх, мөн БНХАУ-ын шинэ “үндэстний эв нэгдэл” хуулийн хүрээний өргөн хүний эрхийн асуудлыг ил тод, шууд хөндөх эсэхээр тодорхой тайлбар хийгээгүй. Энэ нь хүний эрхийн байгууллагууд болон Ардчилсан намын хууль тогтоогчдын зүгээс Трампыг уулзалт дээр байр сууриа тод гаргахыг шаардах шалтгаан болж байна. Тэдний үзэж буйгаар, энэ удаагийн уулзалт нь зөвхөн хоригдлын асуудлаас цааш алхаж, Шид бодит дарамт үзүүлэх боломж гэж байна. “Бид гадаад бодлогодоо хүний эрхийг орхиж болохгүй,” гэсэн байр суурь ч энэ шахалт дунд давтагдлаа.

Чений эхнэр Юйфан Жунгийн хэлснээр Трамп 2024 оны сүүлийн үеэс хоригдсон Хойд Солонгосын цөмийн туршилтын шинжээч Юйлинь Чэнь болон зургаадугаар сард баривчлагдсан судлаач Мин Зин нарыг суллуулах хүсэлт тавина. Юйфан Жунгийн мэдээлснээр Трамп тавдугаар сард Бээжинд Шитэй уулзахдаа Чений хэргийг хөндсөн ч түүнээс хойш ахиц гараагүй. Тиймээс энэ удаагийн уулзалт шинэ түлхэц өгнө гэсэн хүлээлт гэр бүлийнхний хувьд улам өндөр байна. “Бид энэ уулзалтын дараа доктор Чэнь болон Зин гэртээ ирнэ гэж найдаж байна,” гэж тэр хэлсэн байна.

Хүний эрхийн байгууллагууд болон Ардчилсан намын гишүүдийн шаардлага зөвхөн хоёр хүний асуудлаар тогтохгүй. Тэд Трампыг Төвдүүд, Уйгуруудтай холбоотой БНХАУ-ын бодлогын талаар Шид шахалт үзүүлж, Хонконгийн ардчиллын төлөөх жагсагчдыг дэмжин дуугарах ёстой гэж мэдэгдэв. Мөн “Хятадын үзүүлэлт маргаангүй бөгөөд үнэхээр аймшигтай” гэсэн үгсээр Бээжингийн хүний эрхийн нөхцөл байдлыг тодорхойлж, илүү хатуу байр суурь шаардаж байна. Зарим нь Шигийн Вашингтонд хийх айлчлалыг “Уйгурын геноцидын талаар буруутгасан үгнээс цааш алхах стратегийн мөч” гэж нэрлэсэн нь ч энэ шахалтын өнгийг тодруулж байна.

Нөгөө талд Бээжин эдгээр сэдвийг хэлэлцэхгүй байх дохио хэдийн өгсөн. АНУ дахь БНХАУ-ын Элчин сайд лхагва гарагт ардчилал, хүний эрх бол давж болохгүй “улаан шугам” гэж анхааруулсан гэж мэдээлэгдэв. Вашингтон дахь БНХАУ-ын Элчин сайдын яам тайлбар авах хүсэлтэд хариу өгөөгүй. Энэ анхааруулга нь уулзалтын уур амьсгалыг тодорхой хэмжээнд хатууруулж, хүний эрхийн асуудал яригдах эсэх нь өөрөө хоёр талын харилцаанд эмзэг цэг хэвээр байгааг харуулж байна.

Түүнчлэн хүний эрхийн талынхан Бээжингийн дотоодын хууль, ялангуяа шинэ “үндэстний эв нэгдэл” хуулийн хүрээний нөлөөг АНУ-ын нутаг дэвсгэрт ч зөвшөөрөхгүй гэдгийг Трамп тодорхой хэлэх ёстой гэж үзэж байна. “Ерөнхийлөгч Трамп Бээжингийн дотоодын хууль АНУ-ын нутаг дэвсгэрт суурь эрх чөлөөгөө эдэлж буй хүмүүст үйлчлэхгүй гэдгийг тодорхой хэлэх ёстой,” гэсэн шаардлага энэ хүрээнд тавигдлаа. Цагаан ордон хоёр АНУ-ын иргэнийг суллуулах талаар ярилцана гэж мэдэгдсэн ч бусад сэдвийн хүрээ тодорхойгүй байгаа нь уулзалтын дараах бодит үр дүнг илүү анхаарал татахуйц болгож байна. Одоо анхаарал төвлөрөх зүйл нь Трамп зөвхөн хоригдлын асуудлаар хязгаарлагдах уу, эсвэл өргөн хүний эрхийн асуудлыг ширээн дээр гаргаж, Бээжингийн “улаан шугам”-тай бодитоор тулгарах уу гэдэг дээр байна.