Европын холбоо шинэ гишүүдлээ 15 жилийн хамгаалалтын горим санал болгожээ

Европын комисс зүүн Европ руу чиглэсэн тэлэлтийн бодлогоо эрчимжүүлэхийн зэрэгцээ шинээр элссэн улс ардчиллын зарчмаас ухарсан тохиолдолд эрхийг нь хурдан хязгаарлах шинэ хамгаалалтын механизм санал болголоо.

Одоогийн дүрмээр Европын холбооны гэрээний 7-р зүйл нь ардчилал, хууль дээдлэх ёс зэрэг үндсэн үнэт зүйлсийг ноцтой, тогтмол зөрчсөн гишүүн орны санал өгөх эрхийг түдгэлзүүлэх боломж олгодог байна. Гэвч Польш, Унгарын өмнөх Засгийн газруудтай холбоотой маргаан олон жил үргэлжилсэн ч уг заалтыг бүрэн хэрэгжүүлж чадаагүй юм.

Европын комисс үүний нэг шалтгааныг гишүүн орнууд бие биеэ онцгой эрх эдлэн хамгаалах боломжтой холбон тайлбарлаж байна. Иймээс тэлэлтийн дараа ижил төрлийн улс төрийн гацаа дахин үүсэхээс сэргийлэхийн тулд шийтгэл ногдуулах босгыг намсгаж, арга хэмжээг илүү хурдан хэрэгжүүлэх хувилбар боловсруулжээ.

Шинэ гишүүдэд 15 жилийн тусгай зохицуулалт үйлчилнэ

Европын комиссын тэлэлт хариуцсан комиссар Марта Косын танилцуулснаар шинээр элссэн орнуудыг эхний 15 жилийн хугацаанд тусгай хамгаалалтын зохицуулалтад хамруулах санал багтжээ. Тухайн улс Европын холбооны үндсэн үнэт зүйлсээс ухарвал санал өгөх эрхийг хязгаарлах болон бусад арга хэмжээг одоогийнхоос богино хугацаанд хураан авах боломж бүрдэх юм.

Марта Косын тайлбарласнаар энэхүү зорилго шинэ гишүүдийг шийтгэхээс илүүтэй тэлэлтийн дараа Европын холбооны шийдвэр гаргах тогтолцоо дотоод улс төрийн маргаанаас шалтгаалан гацах эрсдэлийг бууруулахад чиглэж байна.

“Дахиж Виктор Орбан шиг хүн гарах ёсгүй. Тиймээс 7-р зүйлээс илүү хурдан ажиллах механизм хэрэгтэй” гэж тэр хэлжээ.

Унгарын Ерөнхий сайд Виктор Орбан Европын холбооны зарим шийдвэр, тэр дундаа Украинтай холбоотой бодлогод вето ашиглаж ирсэн нь шинэ гишүүн элсүүлэхдээ дотоод хамгаалалтын механизмыг чангатгах асуудлыг комиссын түвшинд хөндөх нэг шалтгаан болж байна.

Украины дайн тэлэлтийн бодлогыг өөрчлөв

Европын холбоо цар хүрээгээ тэлэх асуудал 2022 оны хоёрдугаар сард Украины эсрэг дайн эхэлснээс хойш геополитикийн илүү өндөр ач холбогдолтой болжээ. Украин, Молдав богино хугацаанд гишүүнээр элсэх хүсэлт гаргасан нь тэлэлтийн үйл явцыг түргэтгэх хэлэлцүүлэгт түлхэц болсон юм.

Гэхдээ шинээр гишүүн элсүүлэхэд Европын холбооны 27 гишүүний санал нэгтэй шийдвэр шаардлагатай. Франц, Чех зэрэг зарим улсад тэлэлтийн талаарх эргэлзээ байгаа тул шинэ гишүүдийг хүлээн авах улс төрийн дэмжлэгийг бүрдүүлэх нь комиссын хувьд гол сорилтын нэг болж байна.

Шинээр элсэгчдэд тавих хамгаалалтын нөхцөлийг чангатгаснаар одоогийн гишүүдийн болгоомжлолыг бууруулж, тэлэлтийн хэлэлцээг улс төрийн хувьд урагшлуулах боломжтой гэж комисс тооцоолжээ.

Орос, Хятадын нөлөөг стратегийн эрсдэл гэж үзэв

Марта Кос тэлэлтийг зөвхөн Европын холбоонд шинэ улс нэмэх үйл явц бус, бүс нутгийн геополитикийн өрсөлдөөнтэй холбоотой стратегийн асуудал гэж тодорхойлсон байна.

Тэрбээр Орос, Хятадыг нэр дэвшигч орнуудад нөлөөгөө нэмэгдүүлэхийг зорьж буй гадаад хүчин гэж нэрлээд, Европын холбоо хөрш орнуудаа өөртөө ойртуулах шаардлагатайг онцолжээ.

“Хэрэв бид хөрш орнуудаа өөртөө нэгтгэж чадахгүй бол өөр хэн нэгэн гарч ирээд тэдгээр улсыг бидний эсрэг зэвсэг болгон ашиглах болно” гэж Марта Кос хэлсэн байна.

Ингэснээр Европын холбооны дараагийн тэлэлт зөвхөн Украин, Молдав болон бусад нэр дэвшигч орны элсэлтийн шалгуураар хязгаарлагдахгүй нь. Шинэ гишүүдийг хүлээн авахын өмнө Европын холбоо өөрийн дотоод шийдвэр гаргах тогтолцоог гацаанаас хамгаалах асуудал тэлэх бодлогын гол хэсэг болжээ.