Гар утсан дээр бичсэн зохиол Холливудын олон сая долларын бизнес болсон нь

Нэгэн цагт хэвлэлийн газар бүтээлээ хэвлүүлэхийн тулд зохиолчид гар бичмэлээ илгээж, редакторын хариуг хэдэн сар хүлээдэг байв. Ихэнх тохиолдолд гар бичвэр буцаагдаж, хэвлэхээс татгалзсан хариу авах нь ч олонтоо байлаа. Харин өдгөө гар утсан дээрээ хайр дурлалын зохиол бичин, цахим орчинд нийтэлсэн хүн хэдэн сая уншигчтай болж, тэр ч бүү хэл зохиол нь Холливудын кино болон хувирах боломжтой болжээ. Үүний тод жишээ бол цахим ном, өгүүллэгийн “Wattpad” платформ юм. Анх 2006 онд Канадын Аллен Лау болон Иван Юэн хэмээх эрхмүүд хамтран уг платформыг үүсгэн байгуулсан бөгөөд үүнд хүмүүс өөрсдийн бичсэн зохиолыг нийтэлж, бусдын бүтээлийг уншин, бүлэг бүрд сэтгэгдэл үлдээдэг аж. Энгийн нийгмийн сүлжээнээс ялгаатай нь “Wattpad”-д хүмүүс зураг, бичлэгээр бус, зохиолын дүрүүд болон тэдний түүхээр холбогддог. Харин кино үйлдвэрлэлийн хувьд “Wattpad” нь шинэ зохиол хайдаг цахим номын сангаас илүү үнэ цэнтэй зүйл болж хувирсан. Учир нь зарим зохиол дэлгэцэд гарахаасаа өмнө хэдийн олон сая уншигч, үнэнч шүтэн бишрэгчидтэй болсон байдаг.

Харри Стайлсын шүтэн бишрэгчийн зохиол 2 тэрбум гаруй уншилттай болсон нь Залуу үеийнхний дунд “After” хэмээх уран бүтээлийг үзээгүй өнгөрсөн хүн цөөн байх. Тэгвэл энэхүү киноны эх зохиолыг бичсэн зохиолч Анна Тодд анхандаа мэргэжлийн зохиолч болохоор төлөвлөөгүй байжээ. Лавшруулбал, тэрбээр Их Британийн алдарт One Direction хамтлагийн үнэнч шүтэн бишрэгч байсан бөгөөд өөр нэгэн шүтэн бишрэгчийн “fanfiction” төрлийн зохиолыг уншиж байхдаа өөрийнхөө зохиолыг туурвихаар шийдсэн байна. Ер нь дуртай хамтлагийнхаа гишүүнтэй санамсаргүй тааралдаж, улмаар түүнд дурлаж буйгаар өөрийгөө төсөөлөн зохиол бичих нь цахим ертөнцөд түгээмэл үзэгдэл. Ийм төрлийн бүтээлийг “fanfiction” буюу “фэн зохиол” гэж нэрлэдэг. Фэн зохиол нь алдартай кино, ном, цувралын дүрүүдийг ашиглахаас гадна бодит дуучин, жүжигчин, хамтлагийн гишүүдийг зохиомол үйл явдлын гол дүр болгодгоороо онцлог. Харин бодит хүнийг дүр болгон ашигласан бүтээлийг “Real Person Fiction” хэмээн тусгайлан ангилдаг. Тэгвэл зохиолч Анна Тоддын хувьд өөрийнхөө анхны “After” зохиолын гол дүрийг One Direction хамтлагийн гишүүн Харри Стайлсаас сэдэвлэсэн бөгөөд 2013 онд гар утсаараа зохиолын эхний бүлгүүдийг бичиж, “Wattpad”-д нийтэлж эхэлсэн байна. Улмаар уг зохиол богино хугацаанд олны анхаарлыг татаж, уншигчид дараагийн бүлгийг нь хүлээдэг болжээ. Зохиолчийн албан ёсны танилцуулгад дурдсанаар цуврал “Wattpad” дээр давхардсан тоогоор 2 гаруй тэрбум уншилт цуглуулж, дэлхий даяар 12 сая гаруй хэвлэмэл хувь борлогджээ. Түүнчлэн Тоддын зохиолыг 2014 онд АНУ-ын хэвлэлийн “Simon & Schuster” компани ном болгон хэвлэж, 2019 онд дэлгэцнээ кино болон амилсан төдийгүй цаашлаад таван кинотой франчайз болон өргөжсөн юм.

“Netflix”-ийн алдартай гурван киноны эхлэл нь цахим роман “Wattpad”-ийн зохиол ийнхүү амжилтад хүрсэн нь зөвхөн “After”-аар зогсохгүй. Тухайлбал, Венесуэлийн зохиолч Ариана Годой 2009 оноос тус платформд бүтээлээ нийтэлж эхэлсэн бөгөөд түүний “Through My Window” роман мөн л олон улсын кино франчайз болжээ. “Wattpad WEBTOON Studios”-ийн 2022 оны мэдээллээр уг зохиол 325 сая гаруй уншилттай болж, кино нь “Netflix”-ийн үйл ажиллагаа явуулдаг 93 улсын англи бус хэл дээрх киноны шилдэг 10 жагсаалтад багтаж байв. “Through My Window” 2022 оны хоёрдугаар сард “Netflix”-ээр цацагдаж эхэлсэн. Эхний кино амжилт олсны дараа уг стриминг компани киног цааш үргэлжлүүлэх шийдвэрээ хоёр долоо хоног хүрэхгүй хугацаанд зарласан юм. Улмаар 2023 онд “Through My Window: Across the Sea”, мөн 2024 онд “Through My Window: Looking at You” гарснаар цахим романаас эхэлсэн түүх гурван ангит кино цуврал болсон байна.

Холливуд зөвхөн зохиолын үйл явдлаас гадна уншигчдыг ч мөн сонирхдог Уламжлалт кино үйлдвэрлэлд шинэ зохиолын амжилтыг урьдчилан таамаглахад хүндрэлтэй байдаг. Кино студиуд зохиолын эрх худалдан авч, жүжигчид сонгон, зураг авалт хийхийн зэрэгцээ маркетингийн зардал гаргасны дараа л үзэгчдийн зан төлөвийг тандах боломжтой байдаг аж. Харин “Wattpad” гарч ирснээрээ энэхүү уламжлалт хандлагыг тэр чигт нь өөрчилжээ. Учир нь тус платформ дээрх зохиолыг кино болохоосоо өмнө хэр их уншигч татсан, мөн уншигчид эл зохиолыг кино болж гарахыг хэр их хүсч байгааг тандаж судалсны үндсэн дээр зохиолыг кино болгох шийдвэр гаргадаг. Үүний зэрэгцээ “Los Angeles Times”-ийн 2019 оны сурвалжилгад дурдсанаар кино үйлдвэрлэгчид “Wattpad” уншигчдын зан төлөвийг шинжлэхийн тулд машин сургалтын технологи ашиглан ирээдүйтэй зохиолуудыг тодорхойлдог байв. Тухайлбал, энэ төрлийн “Story DNA” технологи нь зохиолын үг хэллэг, өгүүлбэрийн бүтэц болон бусад шинжийг судалж шинжлэн, уншигчдын сонирхлын чиг хандлагыг тодорхойлох үүрэгтэй аж. Ингэснээр кино студиуд зохиолын чанар, уншигчдын идэвх, хандалт болоод шүтэн бишрэгдийн хүрээлэл зэрэг мэдээллийг бүтээл сонгохдоо харгалзан үзэх боломжтой болсон. Гэхдээ олон уншилттай зохиол бүр амжилттай кино болдоггүй. Ном унших, кино үзэх нь өөр өөр туршлага бөгөөд зохиолын үнэнч уншигчид ч дэлгэцийн хувилбарт сэтгэл хангалуун байх албагүй. Мөн “Wattpad”-ийн уншилтын тоо нь кино үзэх тасалбар худалдаж авах хүмүүсийн тоог шууд илэрхийлдэг үзүүлэлт ч биш. Тиймээс платформын өгөгдөл кино үйлдвэрлэлийн эрсдэлийн талаар биш, харин үзэгчдийн эрэлтийн талаар л нэмэлт мэдээлэл өгдөг.