Иран АНУ амлалтаа сэргээхэд бэлэн гэж мэдэгдсэн ч Вашингтонтой хэлэлцээ үргэлжилж буйг үгүйсгэлээ

Ираны Гадаад хэргийн дэд сайд Казем Харибабади АНУ “амлалтаа сэргээхэд бэлэн” гэж хэлсэн ч Вашингтонтой ямар нэг хэлэлцээ үргэлжилж байгаа гэх мэдээллийг няцаав. Тэрээр улсын мэдээллийн агентлаг Ираны Исламын Бүгд Найрамдах Улсын Мэдээллийн Агентлагт өгсөн ярилцлагадаа “Ойлголцлын зам нь Иран, Оманы хооронд бөгөөд энэ хугацаанд АНУ-тай хэлэлцээ хийгдээгүй” гэж мэдэгдсэн байна. Үүнтэй зэрэгцэн АНУ-ын тал яриа хэлэлцээ өрнөж буй байр сууриа давтаж, хоёр талын дүр зураг зөрүүтэй хэвээр үлдлээ.

Энэ маргааны суурь нь зургадугаар сарын 17-нд байгуулсан гэх меморандумтай холбогдож байна. Тус баримт бичигт Ормузын хоолойгоор 60 хоног “төлбөргүй нэвтрүүлэх” зохицуулалт тусгасан гэж мэдээлсэн. Мөн меморандумын дагуу Вашингтон хариуд нь Ираны усан онгоцнуудад тавьсан тэнгисийн бүслэлтийг цуцлах зэрэг амлалтыг өгсөн гэх мэдээлэл гарсан. Гэвч Ираны тал хэлэлцээний сувгийг АНУ-тай шууд холбохгүй байгаа нь энэ тохиролцоо бодитоор хэрэгжиж байгаа эсэхэд эргэлзээ үлдээж байна.

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Доналд Трамп Иран энхийн хэлэлцээний талаар “хоёр нүүр гаргаж байна” гэж буруутгаж, Иран хүлээн зөвшөөрөх эсэхээс үл хамааран яриа хэлэлцээ өрнөж байгаа гэж хэлсэн. Үүнээс өмнө Axios мягмар гарагийн орой АНУ, Иран, Оман Ормузын хоолойг дахин нээх түр хэлэлцээрт ойртож, Лхагва гарагт зарлахаар зорьж байгаа талаар мэдээлсэн. Мөн АНУ-ын Сангийн сайд Скотт Бессент CNBC-д Ормузын хоолойг дахин нээх хэлэлцээр Лхагва гарагт багтаан хийгдэж магадгүй гэж ярьсан. Ийнхүү олон эх сурвалжаас ойртож буй тохиролцооны тухай дохио ирж байгаа ч Тегераны тайлбар “шууд хэлэлцээгүй” гэдэг дээр тогтож байна.

Тэнгис дээрх нөхцөл байдлын тухайд АНУ-ын Зэвсэгт хүчний Төв командлал X-д нийтэлсэн мэдэгдэлдээ Ормузын хоолойн өмнөд маршрутаар олон улсын усан замаар нэвтрэх худалдааны бүх хөлөг чөлөөтэй зорчиж байна гэж мэдээлэв. “Ормузын хоолойн өмнөд маршрут нь олон улсын усан замаар нэвтрэх худалдааны бүх хөлөгт нээлттэй, чөлөөтэй хэвээр” гэж тус байгууллага тодотгожээ. Харин Их Британийн Далайн худалдааны байгууллага Лхагва гарагт Йемен, Оманы ойролцоо танкеруудын дэргэд дэлбэрэлт болсон тухай мэдээлэл хүлээн авснаа Пүрэв гарагт мэдэгдсэн нь бүс нутгийн эрсдэлийн мэдрэмжийг дахин өрдөв.

Иран, АНУ-ын мэдэгдлүүдийн ийм зөрүү нь Ормузын хоолойн эргэн тойрон дахь дарамт намжиж байгаа эсэх тухай хүлээлтийг савлуулж болзошгүй байна. Нэг тал нь “хэлэлцээгүй” гэж, нөгөө нь “яриа өрнөж байна” гэж хэлэх үед аливаа тохиролцооны хэрэгжилт, баталгааны түвшин тодорхой бус хэвээр үлддэг. Тиймээс меморандумын хүрээнд яригдаж буй 60 хоногийн төлбөргүй нэвтрэлтийн зохицуулалт бодитой хэрэгжих эсэх нь дараагийн мэдэгдэл, сувгийн тодорхойлолтоос ихээхэн шалтгаалах төлөвтэй байна. Одоогоор албан мэдэгдлүүд нэг мөр болоогүй ч тэнгисийн хөдөлгөөний тухай мэдээлэл, бүс нутаг дахь аюулгүй байдлын дохио зэрэг нь зах зээл, тээвэр, эрсдэлийн үнэлгээнд нөлөөлөх гол хүчин зүйл хэвээр байна.