Ираны парламентын дарга Мохаммад Багер Калибаф хоригийг давах төлөвлөгөө гаргахыг уриалав

Ираны парламентын дарга Мохаммад Багер Калибаф Багдад хотод үг хэлэхдээ “шударга бус хориг”-ийг даван туулах бодит төлөвлөгөө боловсруулж, хэрэгжүүлэхийг уриалав. Тэрээр Ирак, Ираны эдийн засгийн хамтын ажиллагааг бэхжүүлэхийн зэрэгцээ худалдаанд үндэсний мөнгөн тэмдэгт ашиглах боломжийн талаар дурдсан байна. Калибафын энэ байр суурь бүс нутгийн худалдааны урсгал, санхүүгийн тооцоонд ямар гарц хайж буйг илтгэх дохио болж байна. Мөн аюулгүй байдлын орчин, эдийн засгийн тэлэлт хоёр салшгүй холбоотой гэсэн байр сууриа тодотголоо.

Калибафын хэлснээр эдийн засгийн хөгжил зөвхөн тоон өсөлт биш, тогтвортой аюулгүй байдлын суурь гэж үзэж байна. Түүний тайлбар нь хөрш орнуудтайгаа худалдааны шугам, төлбөр тооцооны механизмыг өргөжүүлэхийг чухалчилж буйтай давхцаж байгаа юм. Багдад, Тегераны харилцаа эдийн засгийн талбарт гүнзгийрэх тусам хоригийн эрсдэл, хөрөнгө оруулалт, нийлүүлэлтийн сүлжээний асуудал зэрэг нь давхар хурцдах магадлалтай. Ийм нөхцөлд үндэсний мөнгөн тэмдэгт ашиглах тухай санаа нь хоригийн нөлөөг тойрох боломжийн нэг хувилбар болж сонсогдов.

Нөгөө талд АНУ-ын Сангийн яамны сайд Скотт Бессент Иранд чиглэсэн шинэ арга хэмжээг “урьд хожид байгаагүй хамгийн хатуу хориг” гэж тодорхойлж, дэлгэрэнгүйг даваа гарагт танилцуулна гэж мэдэгдсэн байна. Калибафын Багдад дахь байр суурь, Вашингтоны зарласан шинэ алхмууд зэрэгцэн гарах нь бүс нутгийн худалдаа, аюулгүй байдлын тооцоонд тодорхойгүй байдлыг нэмэгдүүлэх төлөвтэй. Үүний зэрэгцээ талуудын хэлж буй үг, сонгож буй тодорхойлолтууд нь бодлогын шугам улам хатуурах чиглэлтэй байгааг харуулж байна. Хоригийн шинэ багц бодит агуулгаараа ямар хүрээнд тэлэх нь даваа гарагт тодрох боловч урьдчилсан дохио нь зах зээл, хөрш орнуудын шийдвэр гаргалтад аль хэдийн нөлөөлж эхэлж байна.

Калибаф үгэндээ АНУ, Израилыг эдийн засаг болон “танин мэдэхүйн” дайн явуулж байна гэж буруутгалаа. “Хэрэв та лалын орнуудын нөөц, түүхий эдийг харвал дайснууд маань түүнийг дээрэмдэхээр ирдгийг ойлгоно” гэж тэр хэлсэн байна. Үүний дараа “Тиймээс бид шударга бус хоригийг даван туулахын тулд түүнтэй тэмцэх төлөвлөгөө боловсруулж, хэрэгжүүлэх ёстой” хэмээн нэмж онцолсон нь зөвхөн улс төрийн мэдэгдэл бус, бодлогын хэрэгжилт шаардсан хатуу дохио болж байна. Түүний өгүүлсэн “танин мэдэхүйн” гэсэн тодотгол нь өргөн хүрээний сөргөлдөөнийг зөвхөн эдийн засаг, аюулгүй байдлаар хязгаарлахгүй гэсэн санааг давхар агуулж байна.

Эдгээр мэдэгдэл нь Ирак, Ираны худалдааны зохицуулалт, төлбөр тооцооны сонголтууд болон бүс нутгийн аюулгүй байдлын дэг журамд зэрэг дарамт, боломж авчрах магадлалтай. Нэг талаас хоригийг тойрох хэлбэрүүдийг эрэлхийлэх нь хоёр орны эдийн засгийн харилцааг ойртуулах хөшүүрэг болж мэднэ. Нөгөө талаас АНУ-ын зарласан “хамгийн хатуу хориг” бодитой хэрэгжвэл бүс нутгийн бизнесүүдийн эрсдэлийн үнэлгээ, санхүүгийн сувгуудын шийдвэр гаргалт илүү болгоомжтой болох төлөвтэй. Даваа гарагт Бессентийн танилцуулах дэлгэрэнгүй нь энэ өрнөл цааш хэрхэн хурцдахыг тодорхойлох дараагийн цэг болно.