Исланд Европын Холбоонд элсэх хэлэлцээг сэргээх эсэхийг наймдугаар сарын 29-нд санал хураалгана

Исланд Европын Холбоонд элсэх хэлэлцээг дахин эхлүүлэх эсэхийг бүх нийтийн санал хураалтаар шийдэхээр болж, наймдугаар сарын 29-нд санал авах товоо зарлалаа. Энэ нь гишүүнчлэлийн эцсийн шийдвэр биш бөгөөд зөвхөн хэлэлцээг сэргээх эсэх дээр төвлөрөхөөр байна. Хэрэв цаашид нэгдэх гэрээ байгуулагдах нөхцөл бүрдвэл дахин нэг санал хураалт шаардлагатайг мөн тодотгожээ.

Одоогийн байдлаар олон нийтийн байр суурь талцсан хэвээр байна. Энэ сарын Gallup-ын санал асуулгаар хэлэлцээ сэргээхийг дэмжих болон эсэргүүцэх байр суурь тус бүр 46% гэж гарсан бол шийдээгүй 8% байна. Ийм тэнцүүхэн зураглал нь санал хураалтын үр дүнг өчүүхэн өөрчлөлт ч эргүүлж мэдэхээр болгож, талуудын мессежийг улам хурцатгах нөхцөл бүрдүүлж байна.

Гадаад хэргийн сайд Торгердур Гуннарсдоттирын хэлснээр, аль ч үр дүн гарсан НАТО болон АНУ-тай байгуулсан батлан хамгаалахын гэрээ Исландын аюулгүй байдлын суурь хэвээр үлдэнэ. Үүний зэрэгцээ тэрээр Европын Холбооны гишүүнчлэлийг, ялангуяа эдийн засгийн аюулгүй байдлын хувьд “үнэ цэнтэй нэмэлт” байж болохыг онцолсон гэж Reuters мэдээлэв. Өөрөөр хэлбэл, санал хураалт нь батлан хамгаалалтын суурь байрлалд өөрчлөлт оруулах тухай гэхээсээ илүү гадаад бодлогын сонголтын хүрээг нэмэх асуудал болж тавигдаж байгаа дүр зураг ажиглагдаж байна.

Гэхдээ хэлэлцээ сэргээх эсэх асуудал дан ганц эдийн засгийн тооцооллоор хэмжигдэхгүй, бүрэн эрхт байдал гэсэн мэдрэмжтэй шууд тулдаг. Сигурбьорн Сваварссон “Өнөөдөр миний харж буй нөхцөл байдал бол бидний тэмцэж олсон зүйлээ хяналтаас алдах вий гэсэн айдас” гэж хэлжээ. Харин эсрэг байр сууринаас Гильфи Гейрссон “Би мэдээж тийм гэж санал өгнө” хэмээн байр сууриа илэрхийлээд, “Бид хаа нэгтээ тусгаарлагдсан арал шиг байж болохгүй, хөрш орнуудтай хамтрах хэрэгтэй” гэж нэмсэн байна.

Энэ маргаанд загасны аж ахуй, түүний тойрсон бэлгэдэл ч хөндөгдөж байна. Бифростын их сургуулийн Эйрикур Бергманн “Загасны аж ахуй нь Исландын бүрэн эрхт байдлын бэлгэ тэмдэг болдог, учир нь энэ нь эдийн засгийн бие даасан байдлын үндэс” гэж тайлбарлав. Ийм байр суурь нь хэлэлцээ сэргээх асуудлыг “системтэй уялдах” алхам гэж харах хэсэгтэй, “хяналт алдах” эрсдэл гэж хүлээж авах хэсгийн хоорондын зөрчлийг улам тодруулж байна.

Аюулгүй байдлын орчин ч хэлэлцүүлэгт үл анзаарагдах хүчин зүйл биш болжээ. Торгердур Гуннарсдоттир “Манай гол санаа зовнил ОХУ-ын үйл ажиллагаанд чиглэж байна, ялангуяа Украинд, мөн Хойд Атлантад манай ус болон ойролцоох бүсэд хийж буй тэнгисийн үйл ажиллагаанд” гэжээ. Тэрээр мөн “Гренландчууд болон Дани улсын эсрэг явуулсан дарамтын кампанит ажилд бид сэтгэл дундуур байна” гэж хэлсэн байна. Наймдугаар сарын 29-нд санал хураалтын дүн гармагц Исланд эдийн засаг, аюулгүй байдлын бодлогын дараагийн хувилбараа ямар хүрээнд, ямар хурдаар нээх вэ гэдэг нь илүү тодорхой болох төлөвтэй байна.