Марк Карни Туркт айлчилж, худалдааны шинэ түншлэл эрэлхийлнэ

Канадын Ерөнхий сайд Марк Карни Туркт анх удаа айлчилж, тус улсыг худалдаа, хөрөнгө оруулалтын гол түнш болгох зорилгоо урагшлуулах төлөвтэй байна. Канадын Ерөнхий сайдын ажлын алба айлчлалын хүрээнд хоёр улсын худалдаа, эдийн засгийн харилцааг өргөжүүлэх асуудалд анхаарна гэж мэдээлэв. Мөн батлан хамгаалах, эрчим хүч зэрэг дөрвөн салбарт хамтын ажиллагааг гүнзгийрүүлэх тунхаг бичиг байгуулахаар төлөвлөжээ. Энэ нь Канадын АНУ-аас хамааралтай байдлыг бууруулж, шинэ зах зээл эрэлхийлэх бодлогын нэг хэсэг болж байна.

Канад, Туркийн худалдааны эргэлт 4.34 тэрбум канад доллар буюу 3.09 тэрбум ам.долларт хүрсэн байна. Энэ дүн Канадын нийт худалдааны 0.3 хүрэхгүй хувийг эзэлж байгаа ч хоёр улсын худалдаа сүүлийн таван жилд бараг 50 хувиар өсжээ. Гэсэн хэдий ч Канадын экспортын ойролцоогоор 70 хувь АНУ-ын зах зээлд чиглэсээр байна. Тиймээс Турктэй харилцаагаа өргөжүүлэх нь худалдааны урсгалаа төрөлжүүлэх, эдийн засгийн шинэ боломж нээх зорилготой Оттавагийн бодлоготой нийцэж байна.

Турк батлан хамгаалах үйлдвэрлэл, цөмийн эрчим хүч, уул уурхайд Канадын хөрөнгө оруулалт, хамтын ажиллагаа татах сонирхолтой байна. Канад 2024 онд Турк руу хийх зэвсгийн экспортын хязгаарлалтыг цуцалсан бөгөөд хоёр дахь, гурав дахь цөмийн цахилгаан станцын төслийг хэлэлцэж байна. Иймээс айлчлалын үеэр худалдааны харилцаанаас гадна стратегийн ач холбогдолтой салбаруудын хамтын ажиллагааг тодорхой болгох асуудал хөндөгдөх төлөвтэй. Тунхаг бичиг байгуулах төлөвлөгөө нь хоёр талын сонирхлыг нэг хүрээнд уялдуулах алхам болох юм.

Гэхдээ Карнийн хувьд эдийн засгийн шинэ боломж эрэлхийлэхийн зэрэгцээ Канадын хүний эрхийг дэмжигч дунд гүрний байр суурийг хадгалах шаардлагатай болно. Йоркийн их сургуулийн Анна Агатангелоугийн хэлснээр, Ерөнхий сайд энэ хоёр зорилгыг зэрэг хэрэгжүүлэх нарийн тэнцвэр баримтална. Турктэй батлан хамгаалах болон эрчим хүчний салбарт ойртох нь хөрөнгө оруулалтын боломжийг нэмэгдүүлэх боловч хүний эрхийн асуудлаарх Канадын байр суурийг бүдгэрүүлэх эрсдэл дагуулж болзошгүй. Ийм нөхцөлд айлчлалын дипломат хэллэг, хамтын ажиллагааны хүрээ аль аль нь анхаарал татна.

Ватерлоогийн их сургуулийн Бэссма Момани айлчлалыг Канад АНУ-ын бодлогод зүгээр ажиглагч хэвээр үлдэхгүйг харуулах геополитикийн зайлшгүй алхам гэж үзжээ. Энэ үнэлгээ нь Турктэй хийх хэлэлцээг зөвхөн худалдааны хэмжээг нэмэгдүүлэх оролдлогоос илүү өргөн хүрээнд авч үзэж байгааг харуулж байна. Канадын экспортын ихэнх хэсэг АНУ-д төвлөрсөн хэвээр байгаа нөхцөлд Турк шинэ түншлэл эрэлхийлж буй бодлогын чухал чиглэл болж байна. Харин айлчлалын бодит үр дүн нь төлөвлөсөн тунхаг бичиг, хөрөнгө оруулалтын яриа хэлэлцээ болон хүний эрхийн байр суурийг хэрхэн зэрэг авч явснаар хэмжигдэх юм.