Монгол Улс нүүрстөрөгчийн кредит үүсгэн, Сингапурын зах зээлд нийлүүлэх эрх зүйн суурь бүрджээ

Гадаад харилцааны дэд сайд Г.Амартүвшин Сингапурын Гадаад хэрэг болон худалдаа, аж үйлдвэрийн Төрийн сайд Ган Сяо Хуантай уулзах үеэрээ нүүрстөрөгчийн кредитийн хамтын ажиллагааны тухай хоёр улсын Засгийн газар хоорондын хэлэлцээр хүчин төгөлдөр болсныг онцолжээ. Уг хэлэлцээрийг өнгөрсөн оны аравдугаар сарын 6-нд байгуулсан бөгөөд Парисын хэлэлцээрийн 6.2 дугаар зүйлд нийцсэн кредитийг хоёр улсын хооронд шилжүүлэх зохицуулалтыг бий болгосон байна. Төслийг зөвшөөрөх, тайлагнах болон нүүрс төрөгчийн ялгарлыг буурч буй хэмжээг хоёр улс давхар тооцохоос сэргийлэх журам уг тогтолцоонд багтаж байна.

Сингапур нүүрстөрөгчийн кредитийн зах зээлээ бодлогоор дэмждэг. Жилд хамгийн багадаа 25 мянган тонн нүүрстөрөгчийн давхар исэлтэй дүйцэх хэмжээний хүлэмжийн хий ялгаруулдаг үйлдвэрүүдэд нүүрстөрөгчийн татвар үйлчилдэг байна. Татварын хэмжээ 2024-өөс 2025 онд тонн тутамд 25 сингапур доллар байсан бол 2026-аас 2027 онд 45 сингапур доллар болж өсчээ. Тус улс 2030 он гэхэд татварыг 50-аас 80 сингапур долларт хүргэхээр зорьж буй тухай эх сурвалжуудад мэдээлжээ.

Татвар төлөгч үйлдвэрүүд 2024 оноос эхлэн шаардлага хангасан олон улсын нүүрстөрөгчийн кредитээр ялгаруулалтын 5 хүртэлх хувийг нөхөх боломж бүрдэж байна.

Монголд нээгдэх боломж

Монголын хувьд сэргээгдэх эрчим хүч, барилгын болон үйлдвэрийн эрчим хүчний хэмнэлт, хог хаягдал, метан хийн ялгарлыг бууруулах төслүүдээс кредит үүсгэн Сингапурын компаниудад нийлүүлэх боломж нээгдэж байна. Ойн төслүүд ч хамрагдах боломжтой боловч зөвшөөрөгдсөн аргачлалын хүрээ харьцангуй хязгаарлагдмал юм. Хоёр улсын урьдчилан зөвшөөрсөн жагсаалтад “Gold Standard for the Global Goals” болон “Verified Carbon Standard” стандартын тодорхой аргачлалууд багтжээ.

Монгол Улс 2035 он хүртэлх уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг зорилтдоо хүлэмжийн хийн ялгарлыг ердийн өсөлтийн хувилбартай харьцуулахад дотоодын нөөцөөр 30.3 хувиар бууруулахаар тусгасан. Олон улсын санхүүжилт, технологийн дэмжлэг авбал бууралтыг 52.8 хувьд хүргэх боломжтой гэж тооцжээ. Эрчим хүч, тээвэр, хөдөө аж ахуй, хог хаягдал болон ойн салбарыг гол чиглэлээр нэрлэсэн байна.

Гэхдээ хэлэлцээр хүчин төгөлдөр болсон нь төслүүд автоматаар кредит борлуулах эрхтэй болсон гэсэн үг биш юм. Төсөл бүр хүлэмжийн хийн бууралтыг хэмжиж, хөндлөнгийн байгууллагаар баталгаажуулахын зэрэгцээ хоёр улсын зөвшөөрлийг авах шаардлагатай.

Хэлэлцээрийн хэрэгжилтийн журам тодорхой болж, эхний төслүүд баталгаажсанаар Монголын компаниуд нүүрстөрөгчийн кредитээс орлого олохын зэрэгцээ ногоон технологи, урт хугацааны санхүүжилт татах сувагтай болох юм.