Монголын эзэнт гүрний үеийн язгууртан эмэгтэйчүүдийн хувцасны өвийг танилцууллаа

Язгууртан эмэгтэйчүүдийн өмсөж хэрэглэж байсан дээл хувцас, гоёл чимэглэлийн өвийг танилцуулсан нь Монголын эзэнт гүрний үеийн нийгэм, ахуйг эд өлгийн зүйлээр нь харах боломж олгож байна. Өнөөдрийг хүртэл олон тооны түүхэн дээл хувцас хадгалагдан үлдсэн нь тухайн үеийн хувцас хэрэглэлийн талаарх ойлголтыг баяжуулах ач холбогдолтой юм. Эдгээр өв нь зөвхөн өмсгөлийн хэлбэр, хэрэглээг илэрхийлэхээс гадна тухайн цаг үеийн ур хийц, гоёлын соёл, нийгмийн ялгаралыг тодотгож байна. Ялангуяа язгууртан эмэгтэйчүүдийн хувцас, чимэглэл нь түүхэн өвийн үнэ цэнийг илүү тодорхой харуулах хэсэг болжээ.

Язгууртны булш, бунхны харьцангуй сайн хадгалалтын нөхцөл эд өлгийн зүйлс үлдэхэд нөлөөлсөн байна. Үүний үр дүнд дээл хувцас болон гоёл чимэглэлтэй холбоотой олон төрлийн олдвор өнөө үед хүрчээ. Булш, бунхнаас үлдсэн эд зүйлсийг харьцангуй бүрэн байдлаар авч үзэх боломжтой байгаа нь тухайн үеийн хэрэглээ, хувцаслалтын талаар судлахад чухал ач холбогдолтой. Ийнхүү хадгалагдсан өв нь бичмэл мэдээллийг эд өлгийн баримтаар нөхөж, түүхэн дүр зургийг илүү тодорхой болгох боломж бүрдүүлж байна.

Монголчууд эрс тэс уур амьсгалтай орны онцлогоос шалтгаалан улирал бүрд тохирсон хувцас өмсдөг байжээ. Дөрвөн улиралд нийцүүлэн хувцасладаг байсан нь дээл хувцасны хэрэглээ зөвхөн гоёлын шинжтэй байгаагүйг харуулж байна. Хувцасны сонголт нь уур амьсгал, өдөр тутмын хэрэгцээ, тухайн хүний нийгмийн байр суурьтай уялдаж байсныг эдгээр олдвороор цаашид тодруулах боломжтой. Нэгэн ижил хувцас хэрэглээг бүх нөхцөлд ашиглах бус, улирал болон орчны онцлогт тохируулан сонгодог байсан талаарх ойлголт эндээс харагдана.

Язгууртан эмэгтэйчүүдийн хувцас, гоёл чимэглэл нь тухайн үеийн нийгмийн давхаргын ялгааг судлахад мөн ач холбогдолтой. Хувцасны өвийг дангаар нь авч үзэхээс гадна булш, бунхнаас илэрсэн бусад эд өлгийн зүйлстэй харьцуулснаар хэрэглээний хүрээ, ур хийцийн түвшинг тодруулах боломжтой юм. Энэ хүрээнд түүхэн дээл хувцас нь эмэгтэйчүүдийн өмсгөл төдий бус, нийгмийн зохион байгуулалт, соёлын илэрхийлэл хэмээн үнэлэгдэх учиртай. Тухайн үеийн язгууртны амьдрал, хэрэглээний талаарх судалгаанд эдгээр олдвор бодит эх сурвалж болж байна.

Монголын эзэнт гүрний үеийн хувцасны өвийг музейн сан хөмрөг болон олон улсын музейнүүдэд хадгалагдаж буй эд зүйлстэй хамтатган авч үзэх нь түүхэн мэдээллийг өргөжүүлэх боломжтой. Чингис хаан үндэсний музей, ОХУ-ын Эрмитаж музей, Катарын музей, БНХАУ-ын Өвөр Монголын музей, БНХАУ-ын Бээжин хотын музейнүүд, Исламын урлагийн музей зэрэг байгууллагуудын нэр дурдагдаж байгаа нь энэ өвийг олон талын хүрээнд авч үзэж ирснийг харуулж байна. Мөн Sotheby's зэрэг байгууллагын хүрээнд түүхэн эд өлгийн зүйлсийн үнэ цэнэ, хадгалалттай холбоотой асуудал анхаарал татдаг. Гэхдээ өвийн утга агуулгыг зөвхөн эд зүйлсийн хадгалалт, үнэлгээгээр хязгаарлахгүй, түүхэн орчин, хэрэглээ, ур хийцтэй нь хамтатган ойлгох шаардлагатай.

Ц.Эгиймаа, Марк Григорьевич Крамаровский зэрэг судлаач, мэргэжилтнүүдийн нэр холбогдож буй энэ сэдэв цаашид олон талын судалгаагаар баяжих боломжтой байна. Хадгалагдан үлдсэн дээл хувцас, гоёл чимэглэл бүр тухайн үеийн нийгэм, уур амьсгалд нийцсэн хэрэглээ, ур хийцийг тодруулах тусдаа баримт болж байна. Иймээс язгууртан эмэгтэйчүүдийн хувцасны өвийг танилцуулах ажил нь түүхэн дурсгалыг үзүүлэхээс гадна судалгаа, хадгалалт, олон нийтэд хүргэх ажлыг холбосон ач холбогдолтой юм. Түүхэн өвийг ийнхүү эд өлгийн зүйлсээр нь танин мэдүүлэх нь Монголын эзэнт гүрний үеийн соёлын талаарх ойлголтыг цаашид гүнзгийрүүлэхэд хувь нэмэр оруулна.