МҮЭХ төсөвт хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг шинэчлээгүйг шүүмжилж, хэрэгжилтийг нэн даруй тусгахыг шаардав

Монголын Үйлдвэрчний Эвлэлийн Холбоо (МҮЭХ) ирэх оны улсын төсвийн төсөлд хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг хуучнаар тооцсон хэвээр байгааг асуудал болгож мэдээлэл хийв. Тус холбоо өмнө нь гарсан шийдвэрийн хэрэгжилтийг төсөвт нэн даруй тусгахыг шаардаж, доод хөлс шинэчлэгдэхгүй үлдвэл түүнтэй уялдсан зохицуулалтуудын хэрэгжилт удаашрах эрсдэлтэй гэж үзэж байна. МҮЭХ-ны зүгээс төсвийн тооцоололд доод хөлсний асуудлыг “орхигдуулсан” нь бодит нөхцөлтэй зөрчилдөнө гэдгийг онцоллоо.

Хөдөлмөр, нийгмийн түншлэлийн гурван талт үндэсний хороо 2026 оны наймдугаар сард хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг 792,000 төгрөгөөс 1,000,000 төгрөг болгон нэмэгдүүлэх шийдвэр гаргасан. Шинэ хэмжээг 2027 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс дагаж мөрдөхөөр тогтсон гэдгийг МҮЭХ сануулж, энэ өөрчлөлтийг төсвийн төсөлд тусгаагүй хэвээр байна гэж мэдэгдэв. Төсвийн баримт бичигт доод хөлс 792,000 төгрөгөөр тооцогдсон зураглал хэвээр байгаа нь хэрэгжилтийг хойш татна гэж холбоо үзэж байна.

МҮЭХ-ны ерөнхийлөгч Э.Тамир доод хөлсийг “инфляц, амьжиргааны баталгаажих түвшин, хөдөлмөр эрхлэлт, өсөлт, бүтээмж” гэсэн таван үзүүлэлтээр хоёр жил тутам тооцдог талаар тайлбарлав. Түүний хэлснээр 2027 оны улсын төсөвт хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг 792,000 төгрөгөөр тооцсон хэвээр байгаа нь хүлээн зөвшөөрөх боломжгүй. МҮЭХ энэ тооцоолол нь гурван талт хэлэлцээний хүрээнд гарсан шийдвэрийн логик, дарааллыг алдагдуулна гэж байр сууриа илэрхийлэв.

Төсөвт тусгалгүй үлдэх нь зөвхөн нэг тоон үзүүлэлтийн маргаанаар хязгаарлагдахгүй гэдгийг МҮЭХ онцолж байна. Холбооны тайлбарласнаар доод хөлс нэмэгдсэнээр татвар өсөхгүй, харин сайн дурын нийгмийн даатгалын шимтгэлийг хамгийн багаар төлөгчдийн шимтгэлийн хэмжээ өснө. Өөрөөр хэлбэл иргэдийн хувьд сайн дурын даатгалын “доод төлөлт” дээр бодит өөрчлөлт мэдрэгдэхээр байгаа бол татварын ачаалал нэмэгдэхгүй гэсэн байр суурийг тэд илэрхийлэв.

Цаашлаад доод хөлсний шинэчлэлтэй хамт уялдан өөрчлөгдөх зарим зохицуулалтыг МҮЭХ дурдав. Үүнд гадаадаас ажиллах хүч авч буйтай холбоотой төлбөр, хөгжлийн бэрхшээлтэй хүн ажиллуулаагүй тохиолдолд Хөдөлмөр эрхлэлтийн санд төвлөрүүлэх төлбөр зэрэг багтана гэж тайлбарлав. Ийм төрлийн төлбөр, шимтгэлийн суурь тооцоолол нь доод хөлсний хэмжээнээс хамаардаг тул шинэчлэл төсөвт тусахгүй бол холбогдох зохицуулалтуудын мөрдөлт сунжрах эрсдэлтэй гэж МҮЭХ үзэж байна.

МҮЭХ-ны шаардлага нь гурван талт үндэсний хорооны тогтоосон шийдвэр 2027 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс бодитоор хэрэгжих нөхцөлийг төсвийн түвшинд бүрдүүлэхэд чиглэж байгаа юм. Холбоо доод хөлсний тооцооллыг шинэчлэн тусгаж, дагалдах зохицуулалтуудын хэрэгжилтийг урагшлуулахгүй бол салбаруудын цалин, шимтгэлтэй холбоотой зохицуулалтуудын гүйцэтгэлд саатал үүсэх магадлал өндөр гэж байр сууриа давтан илэрхийллээ.