Непалын үерийн өмнөх шуурхай нүүлгэн шилжүүлэлт сургуулийн олон зуун сурагчийн амийг аварч, сэрэмжлүүлгийн ач холбогдлыг дахин санууллаа

Непалын Нувакотод болсон үерийн өмнөх мөчүүдэд Трибхуван Тришули дунд сургуулийн захирал Ражендра Давади хэдхэн минутын дотор тодорхой шийдвэр гаргаж, олон зуун хүүхдийг гамшгаас холдуулсан гэж Британийн өргөн нэвтрүүлгийн корпорацид ярьжээ. Тэрбээр орон нутгийн цагаар 09:10-д үерийн аюулын тухай дөрвөн удаагийн анхааруулгын дуудлага авч, ус ирэхээс 10 минутын өмнө 900 сурагчийг өндөрлөг рүү гаргасан байна. Сурагч тээвэрлэж явсан автобуснуудад хүртэл буцаж, бүсээс гарахыг тушааснаар нүүлгэн шилжүүлэлтийг амжуулсан гэж мэдээлсэн байна. Давадигийн хэлснээр, “Хэрвээ бид шуурхай шийдвэр гаргаагүй, 10 минутын дараа байсан бол өнөөдөр бид, сурагчид ч, би ч тантай ярьж чадахгүй байх байсан” гэжээ.

Үерийн дараа сургуулийн орчин богино хугацаанд танигдахын аргагүй болсон байна. Сургуулийн барилга шавар, хог хаягдалд дарагдаж, голоос ойролцоогоор 100 метрийн зайтай дотуур байр тэр дороо автаж сүйдсэн гэж мэдээлжээ. Энэ нь үерийн ус хэдхэн хормын дотор хэр хурдан нэмэгдэж, нам дор байрлалтай байгууламжуудыг ямар эмзэг болгож орхидгийг харуулсан хэрэг болов. Захирал хожим нь, үер ирээгүй байсан ч “ердөө нэг өдрийн хичээлийн асуудал” гэж үзээд хойшлуулах ёсгүй гэж шийдсэнээ хэлсэн байна.

Давадигийн шийдвэрийг зөв гэж бататгасан дохио түүнд зөвхөн дуудлагаар ирээгүй аж. Нэг эцэг эх “их үер ирж байна, би охиноо авахаар ирлээ, би түүнийг авч явна” гэж хэлснийг тэр дурдсан байна. Эцэг эхчүүд хүчтэй шалтгаангүйгээр ингэж сандардаггүй, тиймээс хүүхдүүдийг нүүлгэн шилжүүлэхэд нэг ч секунд алдаж болохгүйг тэр үед баттай ойлгосон гэжээ. Давади “Бид ийм олон амийг аварсандаа бахархаж байна” гэж нэмж хэлсэн байна.

Сурагчдын дурсамжид ч тэр өдөр хугацаа секундээр хэмжигдэж үлджээ. 16 настай Юниша Аматъя “Би найзуудтайгаа хамт ердөө 10 секундын наана амьд гарсан” гэж ярьсан байна. Үер ирэхийн өмнөхөн тэд ангидаа хичээллэж байсан ч багш нар эхэндээ юу болсныг мэдээгүй, таван минутын дараа л үерийн талаар хэлээд гэртээ харихыг хүссэн гэжээ. Тэр өөрөө хурдан алхаж чаддаггүй байсан тул найзууд нь өгсөж гарахад тусалж, сургуулийн арын нарийн шаттай гарцаар гарсан бөгөөд “нүдэн дээр минь захыг тэр дор нь ус авсан” гэж хэлсэн байна.

Харин гадна талд нь холбоо тасарсан, зам тээвэр саатсан бодит байдал гэр бүлүүдийн түгшүүрийг хэд дахин нэмэгдүүлжээ. Зам тасарч, тээвэр саатсанаас олон хүн хоёр шөнө гацсан бөгөөд аврах ажиллагаа хүрэх хүртэл эцэг эхчүүд хүүхдүүдтэйгээ холбоо тогтоох гэж цөхрөнгөө барсан байна. Юбараж Аматъя үерийн мэдээ тарсны дараа охиныхоо дугаарт залгасан ч холбогдоогүй, тэгээд айсан гэж ярьжээ. Эцэст нь охин нь утсаа авахад “өөрийгөө барьж чадаагүй”, хамт байсан хоёр төрөл садан нь ч уйлаад тэвэрсэн гэж тэр хэлсэн байна.

Энэ гамшиг Лхагва гарагт Непалын зарим бүсийг сүйтгэж, наад зах нь 794 хүн амиа алдаж, наад зах нь 2,426 хүн сураггүй болсон гэж мэдээлэгдээд байна. Давади дуут дохио, нүүлгэн шилжүүлэх сэрэмжлүүлэг зэрэг илүү сайн анхааруулгын тогтолцоо байсан бол оршин суугчид илүү хурдан хариу арга хэмжээ авах боломжтой гэж үзжээ. Сурагчид аврагдсан ч айдас, салалт, холбоо тасарсан хоёр шөнийн туршлага олон гэр бүлд мартагдахгүй шарх үлдээсэн гэсэн үг. Сабина Кумари Шреста “Гурван өдрийн дараа түүнийг хараад маш сайхан санагдсан, их баяртай, сэтгэл амарсан” гэж ярьсан нь энэ удаагийн авралын цаана ямар их түгшүүр давалгаа давалгааар өрнөснийг илтгэж байна.