Олон улсын эрчим хүчний агентлаг дизелийн зах зээлийн шахалт ирэх жил хүртэл үргэлжилнэ гэж анхааруулав

Олон улсын эрчим хүчний агентлаг (ОУЭХА) Аравдугаар сарын Газрын тосны зах зээлийн тайландаа дизелийн зах зээл ойрын хугацаанд суларна гэх хүлээлтэд болгоомжтой хандахыг анхаарууллаа. Агентлагийн үнэлгээгээр хомсдолын шахалт сунжирч, өвлийн эрэлттэй давхцах эрсдэл нэмэгдсэн байна. ОУЭХА “өвлийн оргил эрэлтийн улирлын өмнө дэлхийн газойн зах зээлийг чухал нөөцийн хамгаалалтаас нь салгасан” гэж дүгнэв. Энэ нь нийлүүлэлтийн ямар нэг тасалдал үнийн савлагааг хурцатгах эмзэг байдлыг илэрхийлж байгааг сануулж байна.

Тайлангийн тооцоогоор өнгөрсөн сард дэлхийн дизелийн экспорт өмнөх оны мөн үеэс өдөрт 700,000 баррелиар буурсан байна. Орос болон Ойрх Дорнодоос нийлүүлэлт өдөрт 1.3 сая баррелиар багассан нь бусад эх үүсвэрийн өсөлтөөр зөвхөн хэсэгчлэн нөхөгдөв. ОУЭХА нийлүүлэлтийн нөхцөл 2027 оны хоёрдугаар хагас хүртэл “чанга” хэвээр байгааг мөн онцолсон. Ийм үед улирлын чанартай эрэлт нэмэгдэх нь зах зээлийн тэнцвэрийг улам амархан алдагдуулах эрсдэлтэй.

Үнийн тал дээр бөөний дизелийн үнэ Сингапурт есдүгээр сарын дундуур баррель нь 200 ам.доллароос давж, Европ ба АНУ-д ойролцоогоор 220 ам.долларт хүрсэн гэж ОУЭХА мэдээлжээ. Агентлагийн хэлснээр олон эдийн засагт жижиглэнгийн дизелийн үнэ дээд түвшинд хүрсэн байна. Үнийн өсөлтийг зөвхөн нэг хүчин зүйлээр тайлбарлах боломжгүй ч, нийлүүлэлт хумигдаж, тээвэрлэлтийн нөхцөл эмзэг байгаа нь зах зээл дээрх дарамтыг тодруулж байна. ОУЭХА “нөөц буурч, нэрмэлийн зөрүү огцом өсөж, буцах хазайлт гүнзгийрсэн нь нэмэлт нийлүүлэлт хэрэгтэйг дохиоллоо” гэж тэмдэглэв.

Тээвэрлэлтийн хурцадмал байдал даамжирвал Европ, Африк, Латин Америкт нийлүүлэгдэх үнэ ахин өсөх магадлалтай гэж тайлангийн гол санаа болж байна. Түүнчлэн “Буланд дахин халдлага сэргэвэл сэргэлт эмзэг хэвээр үлдэнэ” гэж ОУЭХА анхааруулсан нь нийлүүлэлтийн эрсдэл зөвхөн үйлдвэрлэл, экспортоор хязгаарлагдахгүйг илтгэнэ. Саудын албаны хүмүүс Saudi Aramco компанийн захиргааны барилгыг шөнийн халдлагад онилсон гэж мэдээлсэн нь эрсдэлийн мэдрэмжийг улам нэмэгдүүлж байна. Ийм эрсдэлийн орчинд логистикийн доголдол үүсвэл бөөний үнэ түрүүлж савлаж, жижиглэнгийн үнээр дамжин бодит эдийн засагт нөлөөлөх суваг улам тодрох төлөвтэй.

Эрэлт тал дээр ОУЭХА 2026 онд газрын тосны нийт эрэлт дунджаар өдөрт 2.6 сая баррелиар буурч, үүний 25 хувийг дизель эзэлнэ гэж таамагласан. Гэвч богино хугацаанд нийлүүлэлтийн “чанга” нөхцөл хэвээр байх дохио давамгай байгаа нь зах зээл дээрх одоогийн өртөг, эрсдэлийн үнэлгээг өндөр түвшинд барих хүчин зүйл болж байна. Улс төр, бодлогын хүрээнд ч байр суурь хатуурч буйг харуулж, Европын Холбооны Эдийн засаг, бүтээмжийн асуудал эрхэлсэн Европын комиссар Валдис Домбровскис “одоо Оросын эсрэг хоригийг сулруулах цаг биш” гэж мэдэгдсэн байна. Дизелийн нийлүүлэлтийн шахалт сулрах хугацаа сунжирвал, зах зээл өвлийн улирлын эрэлт нэмэгдэх мөчлөгтэй зэрэгцэн илүү мэдрэг ажиллах төлөвтэй байна.