Өндөр хүү АНУ-ын өрийн дарамтыг эдийн засагт мэдрэгдүүлж эхэллээ

30 жилийн хугацаатай ипотекийн зээлийн дундаж хүү 7.5 орчим хувь болсон нь АНУ-ын орон сууцны зах зээлд өндөр хүүгийн дарамт бодитоор мэдрэгдэж эхэлснийг харуулж байна. Ипотекийн зээлийн төлбөр нэмэгдэхийн хэрээр худалдан авагчдын эрэлт саарч, есдүгээр сард урьдчилсан гэрээтэй орон сууцны борлуулалт 4 хувиар буурчээ. Энэ нь сүүлийн гурван жилийн хамгийн том сарын уналт болсон байна. Өрхийн санхүү болон орон сууцны зах зээл дэх энэ өөрчлөлт өндөр хүү эдийн засгийн өдөр тутмын идэвхэд хэрхэн нөлөөлж байгааг илүү тодорхой болгож байна.

Санхүүжилтийн өртөг өсөж буй дарамт зөвхөн ипотекийн зээлээр хязгаарлагдахгүй байна. 10 жилийн хугацаатай төрийн бондын өгөөж хоёрдугаар сарын эцсээс лхагва гарагийн хаалт хүртэл 123 суурь нэгжээр өсөж, 5.19 хувьд хүрчээ. Арван жилийн хугацаатай үнэт цаасны өгөөж 5 хувийг давсан нь Засгийн газрын өрийг дахин санхүүжүүлэх болон шинээр гаргах зардалд анхаарал хандуулах шалтгаан болж байна. Өрийн хэмжээ их байгаа үед өгөөжийн өсөлт төсвийн хүүгийн зардлыг нэмэгдүүлж, алдагдлын дарамтыг улам хүчтэй мэдрүүлдэг.

Конгрессын төсвийн албаны тооцоогоор хүү хүлээлтээс 0.5 нэгж хувиар өндөр байвал 10 жилийн хуримтлагдсан алдагдал 1.9 их наяд ам.доллараар нэмэгдэнэ. Харин хүү 1.5 нэгж хувиар давбал нэмэлт алдагдал 6 их наяд ам.долларт хүрэх төлөвтэй байна. Эдгээр тооцоо нь хүүгийн багахан өөрчлөлт ч урт хугацаанд төсөвт асар их дарамт үүсгэж болохыг харуулж байна. Ийм нөхцөлд төсвийн алдагдал бараг 2 их наяд ам.долларт хүрэх төлөвтэй байгаа нь өрийн тогтвортой байдлын талаарх болгоомжлолыг нэмэгдүүлж байна.

АНУ-ын нийт өр энэ онд 40 их наяд ам.доллар болсон байна. Өр өндөр түвшинд хүрсэн үед бондын өгөөж болон зээлийн хүүгийн өсөлт нь Засгийн газрын санхүүжилтийн зардлыг нэмэгдүүлэхээс гадна эдийн засгийн өсөлтийг дэмжих төсвийн боломжийг хумина. АНУ-ын Сангийн яам, Конгресс, Конгрессын төсвийн алба болон Хариуцлагатай төсвийн төлөөх хороо төсвийн тогтвортой байдлын асуудлыг авч үзэх шаардлагатай болж байна. Төсвийг тогтворжуулах шийдэл нь зөвхөн санхүүгийн тооцоо бус, улс төрийн тохиролцоог мөн шаардах төлөвтэй.

АНУ-ын Сангийн сайд Скотт Бессент өрийн хэмжээг эдийн засгийн өсөлтөөр даван туулах шаардлагатай гэж үзэж байна. “Миний үзэж байгаагаар, бид асар их өрийн уултай тул эдийн засгаа өсгөж байж үүнийг даван туулах ёстой” гэж тэр хэлжээ. Гэвч өндөр хүү орон сууцны эрэлтэд дарамт учруулж, төрийн бондын өгөөж нэмэгдэн, алдагдлын төсөөлөл тэлж байгаа энэ үед өсөлт ба өрийн тогтвортой байдлыг зэрэг хангах асуудал илүү төвөгтэй болж байна. Одоогоор өндөр хүү, их хэмжээний өрийн гаргалт эдийн засгийн дарамтыг бодитоор нэмэгдүүлж, өрийн хямралын эрсдэлийг дахин тодруулж байна.