Ши Жиньпин Ираны ерөнхийлөгчтэй даруухан уулзаж, Вашингтонд хийх айлчлалын өмнө мессежээ хэмжив

Ираны төрийн хэвлэлүүдийн мэдээлснээр БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин Киргизстан дахь Шанхайн Хамтын Ажиллагааны Байгууллагын дээд хэмжээний уулзалтын үеэр Ираны ерөнхийлөгч Масуд Пезешкиантай хэдхэн минут уулзсан байна. Уулзалт олны анхаарлын төвд орсон албан ёсны арга хэмжээ шиг бус, захын хэлбэртэй болсон нь анзаарагдав. Mehr News Agency-ийн мэдээлснээр ярилцлага нь Тегеран, Бээжингийн харилцааг бэхжүүлэх хүрээний хоёр талын асуудалд төвлөрсөн ч дэлгэрэнгүй тайлбар өгөөгүй.

Харин Бээжингийн дотоод мэдээллийн урсгал дээр энэ уулзалт бараг үл үзэгдэв. Хятадын төрийн хэвлэлүүд, тэр дундаа Коммунист намын төв хэвлэл People’s Daily нь бусад уулзалтуудыг өргөн сурвалжилсан атлаа Пезешкиантай хийсэн уулзалтыг дурдсангүй. Нэг талдаа Тегерантай харилцаагаа тасалалгүй хадгалах, нөгөө талдаа түүнийгээ олон нийтэд зөөлөн “алга болгож” харуулах гэсэн давхар тооцоолол энд харагдана.

ШХАБ-ын хамтарсан мэдэгдэл энэ болгоомжлолыг улам тодрууллаа. Тус мэдэгдэлд Иранд хийсэн цэргийн цохилтуудыг буруушааж, Цөмийн зэвсгийг үл дэлгэрүүлэх гэрээний хүрээнд иргэний цөмийн хөгжлийн эрхийг дэмжсэн. Гэсэн ч бодитой цэрэг, эдийн засгийн дэмжлэг үзүүлэх тодорхой амлалт тусгаагүй нь анхаарал татав. Өөрөөр хэлбэл улс төрийн түвшний байр сууриа илэрхийлсэн атлаа бодит өртөг дагуулах алхмаас зайлсхийсэн зураглал юм.

Энэ бүхнийг Сингапур дахь Хятадын Элчин сайдын яамны шинжээч Хан Шэнь Лин “Ши Ираныг олон нийтийн өмнө зай барин харуулахын зэрэгцээ хаалттай сувгаар холбоогоо хадгалж байна” гэж тайлбарлав. Тэрээр мөн “Бээжин олон нийтэд харагдах дүр төрхөө маш нямбай удирдаж байна” хэмээсэн нь уулзалтыг зарлахаас татгалзсан хандлагатай давхцаж байна. Харин Asia Group-ийн төлөөлөгч Альфредо Монтуфар-Элу “Энэ нь Бээжин Тегеранд бодитой сэтгэл дундуур байгаагийн дохио” гэж дүгнэв. Хоёр өөр өнцөг нийлээд Хятад улс Ирантай харилцахдаа үг, зураг, дуугүйдлийн хэмжээг хүртэл тооцож буй дүр төрхийг гаргана.

Үүний цаана АНУ-тай хэлэлцээний орон зайгаа барих зорилт байж болохыг Eurasia Group-ийн шинжээч Дэн Ван онцоллоо. Тэрээр “Шигийн айлчлалын өмнө Хятад, АНУ хоёр хөшүүргээ дээд хэмжээнд ашиглаж байна” гэж хэлээд, “Ирантай хийсэн захын уулзалт нь Бээжингийн Ираны дайнд болон Дэлхийн өмнөд бүс даяарх нөлөөг санууллаа” гэж нэмсэн байна. Ши Жиньпин, Пезешкианаас гадна Владимир Путин, Нарендра Моди, Дональд Трамп зэрэг нэрс нэг мэдээллийн багцад зэрэгцэн дурдагдаж буй нь геополитикийн зурвас өргөний дохио юм.

Эдийн засгийн маргаан энэ дипломат хэмнэлийг улам тодруулж байна. АНУ-ын Сангийн сайд Скотт Бессент Ашвилл, Хойд Каролина мужид болсон Group of 20-ын сангийн сайд нарын уулзалтад үйлдвэрлэлийн илүүдэл хүчин чадал, худалдааны тэнцвэргүй байдлыг хөндөх шаардлагын талаар гишүүд өргөнөөр санал нэгдсэн гэж хэлсэн. Үүний зэрэгцээ Хятад улс өнгөрсөн онд экспортын огцом өсөлтөөр худалдааны ашигт тэнцлийг 1.2 их наяд ам.долларт хүргэж, барууны орнуудаас дэлхийн зах зээлийг гажуудуулж байна гэсэн шүүмжлэл дагуулсан. Ийм нөхцөлд Бээжин Тегерантай харилцах өнгөө чангалж ч болох ч, бүр таслахгүйгээр “хэмжиж” явах нь АНУ-тай хийх дараагийн яриа хэлэлцээнд үлдээх сонголт, дохионы санг нь нэмэгдүүлж байна.